Układ Sił

Unia Europejska i Stany Zjednoczone osiągnęły porozumienie w sprawach handlowych. Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen i prezydent USA Donald Trump ogłosili warunki umowy.  Amerykański eksport do Unii Europejskiej ma nie podlegać cłom. Firmy z bloku mają zainwestować w Stanach Zjednoczonych 600 mld euro do końca kadencji Trumpa. Państwa członkowskie mają też dokonać zakupu surowców, paliw i procesorów z USA o wartości 750 mld dolarów oraz nabywać amerykańskie uzbrojenie. Donald Trump powiedział, że najwięcej na dostępie do europejskiego rynku mogą zarobić producenci samochodów i żywności.  Stawka celna na towary z Unii Europejskiej eksportowane do Stanów Zjednoczonych wyniesie 15 proc. Będą jednak pewne wyjątki – wyroby przemysłu lotniczego oraz niektóre półprzewodnikowego, chemicznego, farmaceutycznego i sektora rolniczego nie będą podlegały cłom.  Von der Leyen powiedziała, że będzie zabiegać o to, by na tej liście znalazło się więcej produktów. Stawka dla wina i mocnych alkoholi nie została jeszcze ustalona. Aluminium i stal będą objęte 50-proc. cłem.  Stany Zjednoczone prowadzą jeszcze 232 śledztwa handlowe, których wynik ma zadecydować o wysokości stawek celnych dla wybranych dóbr.  łumaczy Rafał Michalski, amerykanista i współpracownik Układu Sił. 

Prezydent Francji Emmanuel Macron zapowiedział uznanie państwa palestyńskiego. Ma to nastąpić we wrześniu podczas Zgromadzenia Generalnego ONZ. Macron napisał w tej sprawie list do Mahmuda Abbasa, prezydenta Państwa Palestyna, funkcjonującego niegdyś pod nazwą Autonomia Palestyńska. Według francuskiego prezydenta jest to droga do trwałego i sprawiedliwego pokoju w regionie. Jeżeli zapowiedź dojdzie do skutku, Francja będzie pierwszą z potęg zachodnich, uznającą Palestynę za niepodległe państwo. Tłumaczy Kacper Kita, ekspert ds. polityki francuskiej.

Chiński przywódca Xi Jinping ostrzegł Unię Europejską, by właściwie reagowała na różnice i tarcia w relacjach z Pekinem. Słowa padły podczas szczytu odbywającego się w stolicy Państwa Środka dla uczczenia 50 lat wzajemnych stosunków. Przewodniczący Komunistycznej Partii Chin skrytykował politykę handlową bloku wobec jego kraju. Xi Jinping powiedział, że budowanie konkurencyjności nie może być oparte na wznoszeniu murów i fortec, a tzw. decoupling, czyli odcinanie się od partnerów zagranicznych, poskutkuje izolacją. Wyraził nadzieję, że Unia Europejska nie pójdzie tą drogą i pozostanie otwarta na chińskie towary oraz inwestycje. Xi powiedział także, że liczy, że Bruksela dokona właściwych wyborów strategicznych. Prawdopodobnie odnosi się to do zaostrzającej się rywalizacji Pekinu z Waszyngtonem. Komisja Europejska jest w trakcie negocjacji ze Stanami Zjednoczonymi ws. umowy handlowej i stawek celnych. Przewodnicząca europejskiej egzekutywy Ursula von der Leyen w rozmowie z Xi Jinpingiem zwróciła uwagę na unijny deficyt we wzajemnym handlu sięgający prawie 306 mld euro. Chiński przywódca stwierdził, że wzrosły obroty handlowe, stąd wzrost deficytu. Tłumaczy dr Marek Stefan, zastępca redaktora naczelnego Układu Sił.

Tysiące ludzi wyszły na ulice Kijowa, by protestować przeciwko działaniom prezydenta Wołodymyra Zełenskiego. To pierwsze uderzające w niego protesty od czasu wybuchu wojny. Parlament Ukrainy przyjął ustawę zmniejszającą autonomię dwóch agencji odpowiedzialnych za walkę z korupcją. Chodzi o Narodowe Biuro Antykorupcyjne Ukrainy, NABU oraz Specjalną Prokuraturę Antykorupcyjną. Większą kontrolę będzie miał nad nimi prokurator generalny, wskazywany przez prezydenta. Wcześniej służby ukraińskie weszły do siedziby NABU i dokonały przeszukania z powodu podejrzeń o związki z Rosją. Prezydent Wołodymyr Zełenski podpisał ustawę. Stwierdził, że organy zwalczające korupcję będą funkcjonować, ale muszą zostać oczyszczone z rosyjskich wpływów. Tłumaczy Marek Budzisz, ekspert ds. Rosji i postsowieckiego Wschodu.

Waszyngton i Berlin przekażą Ukrainie 5 systemów obrony powietrznej Patriot. Informację podał minister obrony Niemiec Boris Pistorius podczas 29. spotkania Ukraine Defense Contact Group, czyli grupy prawie 60 państw, które wspierają militarnie Kijów. Premier Norwegii zadeklarował, że jego kraj dołoży się do sfinansowania systemów dla Ukrainy. Przekazanie Patriotów 11 lipca zapowiedział prezydent USA Donald Trump. Mówił zarówno o wysłaniu amerykańskiej broni, za którą zapłacą pozostali członkowie NATO, jak i o darowaniu systemów przez inne państwa. Trump 16 lipca powiedział, że dostawy Patriotów na Ukrainę już się zaczęły, ale Pistorius stwierdził, że nie ma wiedzy na ten temat. Rząd Szwajcarii przekazał, że amerykański departament obrony poinformował go opóźnieniu jego zamówienia na Patrioty w związku z pomocą Ukrainie. Szwajcarzy zgodnie z umową mają otrzymać systemy w latach 2027-2028. Tłumaczy Jacek Tarociński z Ośrodka Studiów Wschodnich.

Koalicja rządząca Japonią straciła większość w izbie wyższej parlamentu w wyniku wyborów uzupełniających. Oznacza to znaczne osłabienie pozycji premiera Shigeru Ishiby, lidera Partii Liberalno-Demokratycznej. Ugrupowanie zdobyło wprawdzie najwięcej, czyli prawie 22 proc. głosów, ale odnotowało spadek o prawie 13 punktów procentowych w stosunku do poprzednich wyborów. W zeszłym roku wyborach parlamentarnych partia uzyskała najgorszy wynik od 15 lat. Premier Ishiba oznajmił, że przyjmuje surowy wynik. Jednocześnie przekazał, że nie zamierza składać dymisji. Powiedział, że obecnie Japonia jest w krytycznym momencie negocjacji ws. ceł ze Stanami Zjednoczonymi i nie powinna ich przerywać. Zaskoczeniem zwiastującym zmiany na japońskiej scenie politycznej był dobry wynik antysystemowej partii Sanseito, która zdobyła popularność w mediach społecznościowych głosząc hasła stylizowane na retorykę wyborczą Donalda Trumpa. Partia rozpoczęła działalność w czasie pandemii koronawirusa, występując przeciwko szczepieniom i mówiąc o globalnym spisku. Ostatnio przyjęła także retorykę antyimigrancką. Tłumaczy Paweł Behrendt, ekspert ds. Dalekiego Wschodu.

Izrael zgodził się na wejście sił syryjskich na 48 godzin w celu przywrócenia porządku po starciach w okolice Suwajdy w południowej Syrii. To tereny zamieszkałe przez mniejszość religijną Druzów, żyjącą także w Libanie i Izraelu.  W środę doszło do rozejmu. Wojska rządowe Syrii wycofały się z regionu.  Wcześniej władze w Damaszku wysłały żołnierzy do Suwajdy, których zadaniem było stłumienie walk pomiędzy Druzami a Beduinami, najsilniejszych wewnętrznych starć od czasu obalenia Baszszara al-Asada w zeszłym roku.  Region graniczny z Izraelem. Tel Awiw, mówiąc o konieczności ochrony Druzów, odpowiedział atakiem na siły syryjskie oraz nalotami na Damaszek, w ramach których zbombardował ministerstwo obrony i cele w pobliżu pałacu prezydenckiego.  Izrael twierdzi, że nowe władze syryjskie to słabo zamaskowani islamiści. Prezydent Syrii Ahmed al-Szara oskarża z kolei Tel Awiw o próbę podzielenia Syrii i zapowiada ochronę mniejszości druzyjskiej. Tłumaczy Marcin Krzyżanowski, ekspert ds. Bliskiego Wschodu i współpracownik Układu Sił. 

Sojusznicy NATO mieli nie wiedzieć o planie dostaw broni na Ukrainę, który zaproponował Donald Trump, do momentu jego ogłoszenia w poniedziałek. Dwóch wysokiej rangi dyplomatów europejskich z ambasad w Waszyngtonie przekazało Agencji Reutera, że dowiedzieli się o nim dopiero z konferencji w Gabinecie Owalnym Białego Domu. Jeden z ambasadorów w USA powiedział z kolei, że w jego poczuciu nikt nie został wcześniej poinformowany o szczegółach, a wewnątrz samej administracji amerykańskiej trwa próba uściślenia, na czym dokładnie ma polegać nowy schemat militarnego wspierania Ukrainy. Z podanych przez Trumpa informacji wynika, że Stany Zjednoczone mają dostarczać Kijowowi broń, za którą płacić będą pozostałe państwa NATO. Sekretarz generalny sojuszu Mark Rutte wymienił Finlandię, Danię, Szwecję, Norwegię, Holandię i Kanadę. Prezydent później powiedział jednak także, że to sojusznicy będą przekazywać własne uzbrojenie Ukrainie, a Waszyngton będzie uzupełniać powstałe w ten sposób braki. I w tym przypadku płacić będą pozostali członkowie NATO. Trump bezpośrednio wskazał Niemcy. Szczególne zdumienie miał wywołać komunikat Trumpa, że jedno z państw sojuszniczych przekaże Ukrainie 17 baterii przeciwlotniczych Patriot. Jak twierdzą źródła Reuters, żadne z państw NATO poza Stanami Zjednoczonymi nie dysponuje taką liczbą. Pojawiły się spekulacje, że być może chodzi nie o baterie, a o pojedyncze wyrzutnie lub pociski.

Donald Trump ogłosił, że Stany Zjednoczone wprowadzą 30-procentowe cła na towary z Unii Europejskiej i Meksyku. Mają one wejść w życie 1 sierpnia.  W przypadku Meksyku uzasadnił ten krok niewystarczającymi postępami w ukróceniu procederu przemytu narkotyków do USA. Jednocześnie docenił wysiłki południowego sąsiada na rzecz powstrzymania naporu nielegalnych migrantów.  W odniesieniu do Unii Europejskiej prezydent stwierdził, że nowe stawki mają wyrównać straty ponoszone przez Stany Zjednoczone w wyniku deficytu we wzajemnej wymianie towarowej. Są też odpowiedzią na funkcjonujące w Unii Europejskiej pozacelne bariery handlowe.  Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen przekazała, że unia zamierza nadal pracować nad kompleksowym porozumieniem ze Stanami Zjednoczonymi do 1 sierpnia, czyli terminu, który wcześniej Donald Trump wyznaczył jako graniczny.  Poinformowała też o przesunięciu do tego czasu wejścia w życie ceł odwetowych na towary ze Stanów Zjednoczonych, takie jak motocykle, drób czy odzież. dr Marek Stefan, zastępca redaktora naczelnego Układu Sił. 

Nvidia osiągnęła wartość 4 bln dolarów. To pierwsza spółka na świecie, której udało się przekroczyć ten poziom kapitalizacji rynkowej. Pozostawiła za sobą największych gigantów, czyli Microsoft i Apple. Boom na jej akcje odzwierciedla popyt na najnowsze technologie. Nvidia jest czołowym producentem procesorów wykorzystywanych do rozwoju sztucznej inteligencji. Spółce nie zaszkodziły trudności minionych miesięcy. To między innymi pojawienie się nowego modelu językowego DeepSeek. Chiński start-up, będący jego twórcą twierdzi, że powstał on za ułamek kosztów poniesionych przez zachodnie firmy na podobne produkty, takie jak ChatGPT. Inną przeszkodą są ograniczenia na sprzedaż zaawansowanych procesorów w Chinach, nałożone przez administrację Joe Bidena, a następnie Donalda Trumpa. W zeszłym miesiącu Agencja Reutera informowała, że Nvidia pracuje nad nowym chipem na chiński rynek, którego wydajność nie przekraczałaby norm ustanowionych przez Waszyngton. Tłumaczy Leszek Bukowski, redaktor Układu Sił.