Układ Sił

Rosja nasila działania mające na celu utrudnienie komunikacji i dostępu do internetu w kraju. Sieć jest okresowo zagłuszana w niektórych regionach. Ograniczana jest możliwość korzystania z Telegrama, a WhatsApp został całkowicie zablokowany. Według reporterów Reutersa, w ciągu ostatniego tygodnia internet mobilny był wyłączony w niektórych częściach Moskwy, Petersburga i innych większych miast. Rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow potwierdził działania na rzecz ograniczenia dostępności sieci. Przekazał, że mają one związek z tym, że niektóre zagraniczne firmy nie chcą dostosować się do rosyjskiego prawa oraz z zagrożeniem nalotami ukraińskich dronów. Trwające od pewnego czasu działania zbiegły się z nowym prawem, które nakazuje operatorom sieci mobilnych odłączenie dostępu do internetu dowolnemu użytkownikowi na żądanie FSB. Służba ta tworzy też sieć aresztów pod własną jurysdykcją. Źródła Reutersa twierdzą, że działania te mają na celu kontrolowanie nastrojów społecznych, jeżeli kontynuowanie wojny spowoduje niepokoje. Również jej zakończenie może się z nimi wiązać, po masowym powrocie żołnierzy z frontu. Z kolei Instytut Studiów nad Wojną sugeruje, że Rosja wiosną i latem może przeprowadzić ofensywę na Ukrainie. W tym celu już zwiększa rezerwy i nasila ostrzał artyleryjski. Sprzyjać jej mogą zaangażowanie Amerykanów w Iranie oraz wysokie ceny ropy, zasilające rosyjski budżet. Tłumaczy dr Michał Sadłowski, dyrektor Centrum Badań nad Państwowością Rosyjską. Partnerem podcastu Espresso jest niezależny program ekonomiczny Horyzonty Rynków dostępny na YouTube i Spotify.      

Administracja Donalda Trumpa rozważa wysłanie tysięcy dodatkowych żołnierzy na Bliski Wschód, by wzmocnić działania przeciwko Iranowi – twierdzą źródła Agencji Reutera. Celem miałoby być odblokowanie Cieśniny Ormuz. Wysiłek ten spoczywałby przede wszystkim na barkach sił powietrznych i morskich, ale niewykluczona jest także operacja lądowa na irańskim wybrzeżu oraz na wyspie Chark. Znajduje się na niej terminal, który odpowiada za 90 proc. eksportu ropy naftowej z Iranu. Wyspa była już bombardowana przez Amerykanów, jednak przejęcie nad nią kontroli byłoby korzystniejsze niż zniszczenie infrastruktury przesyłowej. Jednocześnie byłaby to operacja niebezpieczna, ponieważ Chark jest w zasięgu irańskich rakiet i dronów. Rząd, według rozmówców Reutersa, rozważał też wysłanie sił specjalnych w celu przejęcia irańskich zapasów wzbogaconego uranu. Panuje jednak przekonanie, że byłaby to misja niezwykle ryzykowna. Wszelkie działania lądowe niosą ze sobą także ryzyko polityczne przed wyborami środka kadencji, które odbędą się w listopadzie. Przywódcy Wielkiej Brytanii, Francji, Niemiec, Japonii, Włoch i Holandii wezwali do wstrzymania ataków na infrastrukturę cywilną, w tym związaną z produkcją oraz eksportem ropy i gazu. Wyrazili też gotowość do podjęcia odpowiednich kroków na rzecz odblokowania Cieśniny Ormuz. Wcześniej państwa europejskie odrzuciły wezwania Trumpa w tej sprawie. W środę Izrael przeprowadził atak na pole gazowe South Pars w Iranie. Teheran odpowiedział nalotami na instalacje wydobywcze w Katarze, Arabii Saudyjskiej, Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Kuwejcie i Bahrajnie. Wymiana ciosów spowodowała dalsze wzrosty cen ropy i gazu. Donald Trump zagroził, że jeżeli Iran dalej będzie ostrzeliwać katarską infrastrukturę, South Pars zostanie zupełnie zniszczone. Jednocześnie przekazał, że Stany Zjednoczone nie wiedziały o tym, że Izrael zamierza zaatakować to pole. Natomiast według The Wall Street Journal, prezydent wiedział o tych planach i zaakceptował je.   Tłumaczy Tomasz Grzywaczewski, dziennikarz specjalizujący się w polityce amerykańskiej. Partnerem podcastu Espresso jest niezależny program ekonomiczny Horyzonty Rynków dostępny na YouTube i Spotify.

Donald Trump powiedział, że jeżeli sojusznicy nie pomogą w odblokowaniu Cieśniny Ormuz, NATO czeka bardzo zła przyszłość. Prezydent Stanów Zjednoczonych udzielił krótkiego wywiadu Financial Times. Przekazał, że oczekuje wsparcia państw europejskich w postaci wysłania trałowców, które pomogłyby rozminować to przejście morskie. Mówił także o operacji sił specjalnych, która miałyby zabezpieczyć irańskie wybrzeże i uniemożliwić atakowanie tankowców. Trump oczekuje, że w przywróceniu ruchu w cieśninie pomogą także Japonia, Korea Południowa i Chiny. Większość ropy eksportowanej tą drogą dociera do Azji. 38 proc. do Państwa Środka. Prezydent USA zagroził, że jeżeli Pekin nie zechce pomóc, opóźniona może zostać jego wizyta w Chinach, planowana na przełom marca i kwietnia. Władze w Pekinie nie udzieliły na razie odpowiedzi. Jednak w tygodniku Global Times, wydawanym przez Komunistyczną Partię Chin, ukazał się krytyczny komentarz w tej sprawie. Premier Japonii Sanae Takaichi przekazała, że nie planuje na razie wysłania okrętów na Bliski Wschód. Podobnie rządy Australii i Niemiec. Gabinet prezydenta Korei Południowej poinformował, że decyzja zostanie podjęta po rozważeniu sprawy i rozmowach Waszyngtonem. Premier Wielkiej Brytanii Keir Starmer powiedział, że nie chce dać się wciągnąć w wojnę z Iranem, ale nie udzielił jednoznacznej odpowiedzi ws. apelu Trumpa. Według The Wall Street Journal, prezesi największych spółek paliwowych w Stanach Zjednoczonych przekonują administrację Trumpa, że kryzys na rynku surowców energetycznych może się jeszcze zaostrzyć. Tłumaczy Marek Budzisz.

Stany Zjednoczone zawiesiły na 30 dni sankcje na rosyjską ropę i paliwa. Informacje przekazał sekretarz skarbu Scott Bessent. Jak stwierdził, celem jest ustabilizowanie sytuacji na rynku surowca w obliczu konfliktu w Iranie. Decyzja dotyczy ropy, która jest już na tankowcach. Według Kiryła Dmitriewa, specjalnego wysłannika prezydenta Rosji ds. inwestycji zagranicznych i współpracy gospodarczej, decyzja ta wpłynie na dostępność 100 mln baryłek ropy, czyli odpowiednika dziennej światowej produkcji.  Przewodnicząca Komisji Europejskiej Usrula von der Leyen oceniła, że nie jest to dobry czas na znoszenie sankcji na Rosję. Krytycznie na ten temat wypowiedzieli się też prezydent Francji Emmanuel Macron, kanclerz Niemiec Friedrich Merz oraz rząd Wielkiej Brytanii. Administracja Stanów Zjednoczonych stara się załagodzić szok cenowy wywołany blokowaniem przez Iran ruchu morskiego w Cieśninie Ormuz i atakowaniem tankowców. Bessent powiedział w stacji Sky News, że marynarka wojenna USA, być może w międzynarodowej koalicji, mogłaby rozpocząć eskortowanie statków przez to przejście morskie. Waszyngton uwolni też 172 mln baryłek ropy naftowej pochodzącej z rezerw. Państwa zgromadzone w Międzynarodowej Agencji Energii zgodziły się rzucić na rynek 400 mln baryłek, co będzie największą interwencją w historii organizacji. W zeszłym tygodniu Stany Zjednoczone zezwoliły Indiom na zakup rosyjskiej ropy przez 30 dni. Według Centrum Badań nad Energią i Czystym Powietrzem, średnie dzienne dochody Rosji ze sprzedaży ropy w marcu były o 14 proc. wyższe niż w lutym. Tłumaczy dr Piotr Arak, główny ekonomista Velo Banku i analityk Atlantic Council.

Rząd Stanów Zjednoczonych rozpoczął śledztwa wobec partnerów handlowych na podstawie Sekcji 301 Ustawy o Handlu. Dotyczą one nadmiarowych zdolności produkcyjnych oraz pracy przymusowej. Przedstawiciel ds. handlu Jamieson Greer przekazał, że ich efektem mogą być nowe cła na towary z Chin, Unii Europejskiej, Japonii, Korei Południowej, Meksyku i innych krajów. Pierwsze śledztwo dotyczy szesnastu partnerów, drugie – sześćdziesięciu. Unia Europejska stoi na stanowisku, że należy dotrzymać wcześniej wypracowanej umowy handlowej, której warunki zostały ogłoszone jeszcze w lipcu zeszłego roku. Rzecznik chińskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych stwierdził, że zarzuty pod adresem jego kraju związane z nadprodukcją są fałszywe i Pekin sprzeciwia się wykorzystywaniu tego pretekstu do politycznych manipulacji. Stany Zjednoczone jeszcze za prezydentury Joe Bidena wstrzymały import z chińskiej prowincji Sinciang pod zarzutem przymuszania do pracy Ujgurów. Greer wyraził nadzieję, że śledztwa uda się zakończyć do lipca, kiedy wygasają 10-procentowe cła wprowadzone tymczasowo przez Donalda Trumpa. Dotyczą one wszystkich partnerów handlowych. Prezydent ustanowił je po tym, jak w lutym Sąd Najwyższy orzekł, że wcześniejsze jego stawki na mocy Ustawy o Nadzwyczajnych Międzynarodowych Uprawnieniach Gospodarczych były nielegalne. W tym tygodniu w Paryżu mają spotkać się delegacje amerykańska i chińska. Celem ma być przygotowanie wizyty Trumpa w Chinach, która jest zaplanowana na przełom marca i kwietnia. Tłumaczy Rafał Michalski, amerykanista i współpracownik Układu Sił.

Międzynarodowa Agencja Energii proponuje rzucenie na rynek 400 mln baryłek ropy naftowej pochodzącej ze strategicznych rezerw – twierdzi źródło The Wall Street Journal. Byłaby to największa interwencja w historii tej organizacji, do której należą 32 państwa. W 2022 roku, po rosyjskiej napaści na Ukrainę, sięgnięto po 182 mln baryłek. W środę odbyła się wideokonferencja przywódców państw grupy G7 ws. sytuacji na rynku surowców energetycznych. Minister gospodarki i energii Niemiec Katherina Reiche przekazała, że jeżeli zapadnie wspólna decyzja o uwolnieniu rezerw, Berlin przystąpi do inicjatywy. Premier Japonii Sanae Takaichi poinformowała natomiast, że jej kraj rozpocznie ich sprzedaż od 16 marca bez względu na stanowisko innych państw. Znaczne wzrosty cen ropy i gazu obserwowane są po tym, jak Stany Zjednoczone i Izrael rozpoczęły naloty na Iran. Teheran w odpowiedzi ogłosił blokadę Cieśniny Ormuz, kluczowego przejścia morskiego z punktu widzenia handlu tymi surowcami. Prezydent Stanów Zjednoczonych Donald Trump przekazał, że marynarka wojenna jest gotowa do eskortowania tankowców płynących przez cieśninę. Źródła Agencji Reutera twierdzą jednak, że siły amerykańskie odrzuciły prośby o ochronę tankowców ze względu na wciąż zbyt duże ryzyko irańskich ataków. Amerykański sekretarz energii Chris Wright napisał w mediach społecznościowych, że jeden tankowiec został już bezpiecznie eskortowany. Po pewnym czasie jednak usunął wpis. Trump ostrzegł też Iran przed próbą zaminowania Cieśniny Ormuz. Siły zbrojne USA poinformowały, że zatopiły 16 irańskich stawiaczy min. Według danych Agencji Wywiadowczej Departamentu Obrony, DIA, z 2019 roku, Iran posiadał około 5 tys. min morskich, które mogły być szybko rozlokowane z użyciem motorówek. Według stacji CNN, udało mu się rozmieścić już kilkadziesiąt z nich. Prezes Saudi Aramco przekazał, że trwają prace nad zwiększeniem eksportu ropy przez port Janbu na Morzu Czerwonym. Ocenił też, że możliwe jest przywrócenie 70 proc. dostaw surowca w ciągu kilku dni po ustaniu walk. Tłumaczy Daniel Czyżewski z Fundacji Polska z Natury.

Donald Trump przekazał, że odbył rozmowę telefoniczną z Władimirem Putinem. Prezydenci USA i Rosji omawiali konflikt w Iranie i perspektywy jego zakończenia. Trump miał jednak przekazać rozmówcy, że najlepiej byłoby, gdyby zakończył wojnę na Ukrainie. Prezydent Stanów Zjednoczonych poinformował także, że w związku ze wzrostem cen ropy i gazu rozważa zniesienie amerykańskich sankcji na niektóre państwa. Nie wskazał dokładnie, o jakie kraje chodzi. W zeszłym tygodniu Waszyngton zezwolił Indiom na kupowanie rosyjskiej ropy przez 30 dni. Kreml przekazał, że zniesienie sankcji nie było tematem rozmowy przywódców. Putin powiedział natomiast, że jest gotów wznowić dostawy gazu naturalnego do Europy, jeżeli zostanie o to poproszony i współpraca będzie długoterminowa. Do zniesienia sankcji i jej nawiązania nawołuje premier Węgier Viktor Orban. Blokowanie przez Iran Cieśniny Ormuz spowodowało wzrost cen nie tylko gazu, ale i ropy do niemal 120 dolarów za baryłkę z poziomu 70 dolarów sprzed amerykańsko-izraelskiej operacji. Trump powiedział, że jeżeli Teheran będzie blokował to kluczowe z punktu widzenia handlu surowcami naturalnymi przejście morskie, nasili ataki. Rzecznik Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej, według irańskich mediów, przekazał w odpowiedzi, że ani jeden litr ropy nie przepłynie przez cieśninę, dopóki naloty nie ustaną.   Prezydent USA ocenił jednak, że wojna może skończyć się szybciej niż w ciągu czterech tygodni, jak zapowiadał wcześniej. Ten komunikat, w połączeniu z doniesieniami medialnymi na temat możliwego użycia rezerw ropy naftowej przez państwa G7, spowodował spadek ceny surowca do około 92 dolarów za baryłkę. Minister finansów Francji Roland Lescure stwierdził jednak, że sprawa uruchomienia tych zapasów nie jest jeszcze przesądzona. Tłumaczy Marek Budzisz, ekspert ds. Rosji i postsowieckiego Wschodu.

W Iranie wyznaczony został następca duchowego przywódcy, ajatollaha Aliego Chameneiego, który zginął w izraelsko-amerykańskich nalotach. Jest nim jego syn Mojtaba. Ruch ten jest powszechnie interpretowany jako zapowiedź twardej linii wobec Waszyngtonu, jak również własnego społeczeństwa, którego część liczy na polityczne zmiany. Prezydent Stanów Zjednoczonych Donald Trump w wywiadzie dla portalu Axios powiedział, że nie zaakceptuje wyboru Mojtaby. Stwierdził także, że musi mieć swój udział w wyznaczeniu przywódcy Iranu. W mediach społecznościowych z kolei napisał, że domaga się pełnej kapitulacji Teheranu. Źródła Agencji Bloomberg twierdzą, że Trump rozważa rozpoczęcie operacji sił specjalnych w Iranie. Miałaby ona na celu przejęcie zapasów wzbogaconego uranu, które Republice Islamskiej udało się wcześniej zgromadzić. Amerykanie, według rozmówców, nie mają jednak pewności, gdzie są one składowane. Według Stanów Zjednoczonych Iran posiada materiał umożlwiający wyprodukowanie 11 bomb atomowych. O sprawie pisały też portale Axios i Semafor. Tymczasem Reza Kaabi – jeden z przywódców kurdyjskich w Iranie – powiedział, w wywiadzie dla Die Welt, że jego bojówki rozważają atak na siły irańskie. Stwierdził jednak, że warunkiem jest ustanowienie strefy zakazu lotów przez Amerykanów nad terenami zamieszkiwanymi przez Kurdów. Ma to uniemożliwić Iranowi odwet z powietrza. Donald Trump wzywał Kurdów w Iranie i Iraku do wejścia do walki. Część mediów uważa także, że CIA pracuje nad ich dozbrojeniem. Tłumaczy Marcin Krzyżanowski, ekspert ds. Bliskiego Wschodu i współpracownik Układu Sił.

Izba Reprezentantów amerykańskiego Kongresu odrzuciła rezolucję mającą powstrzymać prezydenta Donalda Trumpa od prowadzenia operacji wojskowej w Iranie. Niewielką większość w izbie mają Republikanie, z których niemal wszyscy głosowali przeciwko.   Sponsorzy rezolucji argumentowali, że to Kongres, zgodnie z konstytucją Stanów Zjednoczonych, decyduje o wojnie, a Trump nie zapytał go o zgodę. Według prawa prezydent może jednak samodzielnie zarządzić operację o ograniczonej skali w razie zagrożenia. Może ona potrwać maksymalnie 60 dni, a potem wymaga zgody legislatywy.   Sekretarz Stanu Marco Rubio twierdził, że naloty rozpoczęły się właśnie w związku z zagrożeniem ze strony Iranu – Waszyngton miał wiedzieć, że Izrael rozpocznie operację powietrzną, co wiązałoby się nieuchronnie z irańskim odwetem na amerykańskie bazy na Bliskim Wschodzie.   Sam Trump zaprzeczał jednak tej wersji wydarzeń, twierdząc, że Izrael nie przymusił go do rozpoczęcia działań, a mogło być wręcz odwrotnie. Prezydent przekazał, że w związku z przebiegiem negocjacji z władzami w Teheranie, miał przekonanie, że Iran może zaatakować pierwszy.   59 proc. respondentów sondażu przeprowadzonego na zlecenie CNN nie popiera udziału USA w nalotach na Iran. 60 proc. twierdzi, że administracja nie ma jasnego planu postępowania w tej sprawie, a 62 proc. uważa, że Trump powinien najpierw uzyskać zgodę Kongresu.   Prezydent napisał w mediach społecznościowych, że nie będzie żadnego porozumienia z Iranem do momentu jego całkowitej kapitulacji.   W listopadzie w Stanach Zjednoczonych odbędą się wybory środka kadencji.   Tłumaczy Rafał Michalski, amerykanista i współpracownik Układu Sił.