Het Mediaforum

Aan tafel zitten Tom Kleijn, Elger van der Wel en Spraakmaker Kees Jansma. We beginnen met een compliment voor NU.nl. Want, zo wil Van der Wel benadrukken, de nieuwssite is de laatste tijd goed bezig is met servicejournalistiek. Voor zijn mediamoment kijken we naar hun app, waar je met één druk op de knop op de hoogte gehouden kan worden van de kleurcode voor jouw vakantieland. Springt die van groen naar geel? Dan krijg je gelijk een pushbericht. ‘Het is je publiek helpen met dingen die in het nieuws spelen, dat is minstens zo belangrijk als je ze aan je wilt binden’.  Voor het mediamoment van Kleijn kijken we naar de berichtgeving rondom Peter R. de Vries. ‘Wat mij opvalt in de berichtgeving is dat ik het allemaal redelijk gedoseerd vind,’ benadrukt Kleijn. ‘Tot nu toe zijn er veel artikelen over wat we tot nu toe weten. Het blijft redelijk feitelijk.’ Dat het feitelijke overheerst en het speculatieve achterwege blijft verbaasd hem, maar stemt hem ook blij.  En we kijken naar twee nieuwelingen in ons mediabestel: Omroep Zwart en Ongehoord Nederland. Vaak worden ze in één adem genoemd, maar er zijn grote verschillen tussen de twee. Ongehoord Nederland kreeg al gelijk een waarschuwing van demissionair minister Arie Slob mee: ‘er is geen plaats voor het verspreiden van onbetrouwbaar nieuws en desinformatie’. Zijn de zorgen terecht? En er komen steeds meer omroepen bij, is het logisch dat het medialandschap versplinterd raakt? Verder hebben we het over Arjen Lubach. Want hij is de invloedrijkste persoon in de Nederlandse media volgens de nieuwste editie van DeMedia100. Hoe wordt eigenlijk bepaald wie er op 1 staat? En hoe serieus moeten we deze lijst nemen? En Talpa Network begint deze week met ‘The Cast’, een initiatief waarin creatieve makers met een ijzersterk podcastidee kans maken op een groter podium.

Aan tafel zitten Ward Wijndelts, Jan-Kees Emmer en Spraakmaker Melanie Peters. In zijn mediamoment wil Wijndelts een fragment van Forum voor Democratie-leider Thierry Baudet laten horen. Het komt uit de commissievergadering over coronamaatregelen. Waarom is dit opvallend? Is het een kantelpunt? Emmer las de column van John van den Heuvel over de verschrikkelijke aanslag op Peter R. de Vries. Waarom raakte die column hem? De aanslag op Peter R. de Vries domineert nog steeds het nieuws. Er was een waardevolle uitzending van RTL Boulevard, en in de vervroegde Op1-uitzending en bij Humberto Tan ging het er uiteraard ook over. Één van de zaken die veel discussie oproept is het gebruik en publiceren van de beelden die al snel rondgingen op onder andere Twitter en Whatsapp. Foto's en video's gemaakt met telefoons, waarop een zwaargewonde De Vries is te zien. GeenStijl publiceerde de verschillende verzoeken die het kreeg om de beelden offline te halen, maar deed het niet. GeenStijl vindt dat je de als je de beelden niet wil zien, je niet moet kijken. Heeft GeenStijl een punt? Is het lastig om te bepalen of je beelden wel of niet publiceert? Het zijn ook andere tijden nu; de beelden vinden hun weg al naar het publiek, dat neemt de verantwoordelijkheid bij de media wellicht iets weg? Of zijn de beelden juist nodig om de gruwelijkheid te laten zien? Ines Weski stuurde ook nog een brief de wereld in; 'Er is inmiddels een stroom aan berichten in de media ontstaan over wie degene(n) is/zijn die voor deze vreselijke gebeurtenis verantwoordelijk zouden zijn. Daarbij werd echter zonder enige objectieve onderbouwing gewezen naar cliënt Ridouan Taghi' . Is het gek dat er nu al zo gespeculeerd wordt? Peter R. de Vries heeft in mei een uitgebreid interview gegeven in Vrij Nederland. Waarin hij heel helder uiteenzet wáárom hij de keuze heeft gemaakt om kroongetuige Nabil B. bij te staan.

Aan tafel zitten Kees Boonman, Floor Bremer en Spraakmaker Wim Voermans. We richten de blik op de politiek. Vrijdag begint het reces van Tweede Kamer en kabinet , hoe staat het met de formatie en hoe groot is de slagkracht van het demissionaire kabinet in de zomer om , als dat moet de duimschroeven aan te draaien? Het politiek moment van Boonman gaat over iets in de nostalgische hoek: dit is de week waarin de Tweede Kamer dichtgaat voor minstens 5,5, zo niet 7 jaar... De renovatie gaat beginnen. Er zijn veel mooie verhalen te vinden in elk hoekje en kiertje van het Binnenhof.  Is het een emotioneel moment? En hoe is het nieuwe, tijdelijke onderkomen? En met nog drie dagen tot het reces hangt er natuurlijk nog een formatieproces boven de markt. Waar waren we ook alweer gebleven? In ieder geval zouden VVD-leider Mark Rutte en D66-leider Sigrid Kaag een ‘proeve van een regeerakkoord’ gaan schrijven. Kees Boonman: “Ik vind het gênant dat de formatie zo lang moet duren”.

We praten over de aanslag op Peter R. de Vries. De media worden, uiteraard, gedomineerd door de gebeurtenissen van gisteravond. Aan tafel zitten Bert Huisjes, Kees Boonman en Spraakmaker Wim Voermans. En op afstand: AD misdaadjournalist Yelle Thieleman en van het NRC Handelsblad Jan Meeus. Hoe hebben zij de gebeurtenis gisteravond ervaren? Wat voor effect kan deze aanslag hebben op het journalistieke werk? Voelt dit als een waarschuwing? Vanuit de politiek (maar ook vanuit andere hoeken) werd het een aanslag op de journalistiek en het vrije woord genoemd. Is het een aanslag op de rechtsstaat, of op de journalistiek? Bij misdaadjournalistiek komt een soort onverschrokkenheid bij die uniek is. Waar komt die drive vandaan? Is er sinds Peter R. een nieuwe vorm van journalistiek op de kaart gezet? Hoe heeft Peter die stijl ontwikkeld? De beelden van de aanslag werden veel gedeeld op sociale media. Is dat te voorkomen tegenwoordig? Moet zo’n foto ook op nieuwspagina’s gedeeld worden?

Aan tafel zitten Gert-Jaap Hoekman, Marc Josten en Spraakmaker Marian Spier. Het mediamoment van Josten gaat over het koningspaar, dat het vliegtuig pakte naar Berlijn. Volgens Josten is dit het verkeerde voorbeeld. Josten: “Wat mij betreft ga je met een gouden trein die kant op”. Het mediamoment van Hoekman gaat over Op1 gisteravond. Aan tafel zaten een moeder, dochter en kinderarts Károly Illy. Hoe hebben onze mediakenners gekeken? Wat vonden ze van de opzet? We bellen ook met Illy zelf. Hoe heeft hij de uitzending van gisteren ervaren? Was het ongemakkelijk? Moet deze discussie op tv gevoerd worden? Het 11-jarige Vlaams-Nederlandse genie Laurent Simons heeft zijn bachelor 'Fysica' aan de Universiteit Antwerpen gehaald, en daar hebben veel media aandacht aan besteed. En het is niet voor het eerst dat zijn uitzonderlijke prestaties in de aandacht staan. Moet je als journalist voorzichtig zijn in je berichtgeving over een kind?

Aan tafel zitten Jan Slagter, Arjen Fortuin en Spraakmaker Pepijn Keppel. Het mediamoment van Fortuin gaat over een bericht uit Noorwegen. Daar zijn influencers voortaan verplicht om aan te geven of een foto is geretoucheerd. Is dit een goed idee? Hoe ver moet je hier in gaan? En is het te handhaven? In zijn mediamoment wil Slagter iemand in het zonnetje zetten: Cees Grimbergen. Hij stopt met presenteren van Hollandse Zaken. Wat maakt hem een goede journalist? Dan: 165 besmettingen, terug te herleiden naar één discotheek in Enschede. En niet alleen daar, maar door het hele wereld rukt de Delta-variant van het coronavirus op. De verwachte toename is nu te zien, ook in ons land. Maar ondertussen blijven de ziekenhuiscijfers onverminderd de goede kant op gaan. En gaat het goed met de vaccinatiecampagne. Moet de balans nog gevonden worden in de berichtgeving tussen de positieve en zorgwekkende berichten? Hoe gevaarlijk is de Deltavariant van het virus? En hoe prominent moet dat gebracht worden? Slaat de toon te snel om? En gaat de nieuwsluwe zomer dan toch zijn intrede doen dit jaar? Fortuin pakte de weekendkranten erbij en is gaan turven hoe dankbaar het onderwerp rond de Kaag-documentaire was voor de columnisten... Waren er weinig andere onderwerpen dit weekend? Dan is er de nog vraag: is het ook daadwerkelijk non-nieuws? Of moeten we hier niet te lichtzinnig over doen? Hebben ze bij Omroep Max ook last van komkommertijd? We besluiten het Mediaforum met het Taalteam met Frank van Pamelen.

Aan tafel zitten Jan-Kees Emmer, Avinash Bhikhie en Spraakmaker Stine Jensen. Het mediamoment van Emmer gaat over de New York Times, zij hebben een visuele reconstructie gemaakt van de bestorming van het Capitool op 6 januari. Wat waren de belangrijkste conclusies? Wat maakt de reconstructie zo goed? Het mediamoment van Bhikhie gaat over de foto’s die in kranten verschijnen van de hittegolf in de VS en Canada. Schets dit het beeld voldoende? Hoe kan het dat we de schrijnende beelden niet zien? Emmer: “Het leed speelt zich achter de voordeuren af en dat is dus veel moeilijker in beeld te brengen”. Vorige week is een rapport van het Internationale Panel over klimaatverandering, ook wel bekend als IPCC, uitgelekt. Met een nogal verontrustende strekking: het voorbestaan van de mensheid is in gevaar. In Nederlandse media kwam dit nieuws nauwelijks aan bod, constateerde ook cultuurhistoricus Eva Rovers in de Volkskrant. Waarom haalde dit rapport niet de Nederlandse voorpagina’s? Is er nog te veel onduidelijk? Of is de kwestie klimaatverandering niet nieuw en dus nieuwswaardig? Slovenië is het komende half jaar EU-voorzitter. Normaal is het overdragen van het stokje een feestelijk moment, maar gisteren niet zo. Ursula von der Leyen tikte Slovenië op de vingers vanwege de rechtstaat en de persvrijheid die onder druk staan. Onze eigen eurocommissaris Frans Timmermans liep van het podium af toen het tijd was voor de groepsfoto. Hij wilde niet met de Sloveense premier Jansa op één kiekje. Waarom doet Timmermans dat? En wat bereikt hij ermee? Waarom ligt de focus vooral op de situatie in Polen en Hongarije, en niet Slovenië? Het Sloveense staatspersbureau krijgt al een half jaar niet betaald, omdat het volgens de Sloveense regering te onafhankelijk is. Pas als er een regeringsgezinde top wordt aangesteld, gaat de geldkraan weer open. Moeten we als Nederlandse journalisten solidair zijn met onze Sloveense collega’s? Tot slot nog het IS-debat van gisteren. Volgens het PVV-kamerlid Gidi Markusower omgeeft minister Kaag zich graag met terroristen, zo zei hij. Hanneke Van der Werf van D66 vroeg de voorzitter om in te grijpen, plaatsvervangend kamervoorzitter Martin Bosma van de PVV die aangaf dat hij dat niet wilde doen, en Corine Ellemeet van GroenLinks, die vervolgens vertrok. Had Bosma moeten ingrijpen?

Aan tafel zitten Thomas Muntz, Frénk van der Linden en Spraakmaker Adriana van Dooijeweert. Het mediamoment van Muntz gaat over een discussie tussen een corona-scepticus en Maarten Keulemans, wetenschapsjournalist en coronadeskundige van de Volkskrant. Hoe verliep die discussie? Het fragment is door Café Weltschmerz is verwijderd. Waarom is dat zo? Het mediamoment van Van der Linden gaat over de discussie over de documentaire over Sigrid Kaag. Hem viel vooral één bepaald woord op, namelijk: intrusief. Kaag gebruikte dit woord om aan te geven dat ze zwaar had gevonden dat ze door een camerateam was gevolgd. Waarom viel hem dit op? Er viel gisteren niet aan te ontkomen, de discussie die ontstond nadat duidelijk werd dat D66 en ministerie van Buitenlandse Zaken hebben geprobeerd om invloed uit te oefenen op de totstandkoming van een documentaire over Sigrid Kaag. Druk waarvoor de VPRO gevoelig bleek, zo werd duidelijk uit de publicatie van een emailwisseling tussen de makers van de documentaire en de medewerkers van Kaag. De aandacht bleef niet beperkt tot nieuwsprogramma’s en talkshows. De Ombudsman van de Publieke Omroep gaat de zaak onderzoeken en ook de Raad voor de Journalistiek komt wellicht met een oordeel. Is de aandacht en impact nog proportioneel? Is een viewing van tevoren gebruikelijk, en wordt er daarna vaak veel aangepast? Moeten voorlichters en journalisten met elkaar in overleg gaan over zulke zaken? Hoe ver ga je in het aanpassen van je product? De Amerikaanse komiek Bill Cosby is vrijgelaten uit de gevangenis. Cosby werd drie jaar geleden veroordeeld voor het misbruik van vrouwen en was daarmee één van de eerste beroemdheden die in de #METOO-beweging de cel in moest. Maar er bleek sprake van vormfouten, en dus is de 83-jarige komiek weer op vrije voeten. Zijn woordvoerder las een statement voor. Er is veel onbegrip over de vrijlating. Slachtoffers zijn woedend. En de vraag is of dit verhaal überhaupt uit te leggen valt. Hoe doen de media dit? Hoe lastig is dit? Tot slot, de Amerikaanse drievoudig oud-minister van Defensie Donald Rumsfeld is overleden. Dat maakte zijn familie gisteren bekend. Onder het bewind van Rumsfeld vielen de VS na 9/11 Irak binnen, als vergelding voor de aanslag op onder andere de Twintowers door Al-Qaida. Wat was zijn band met de media?

Aan tafel zitten Wouter de Winther, Stéphane Alonso en Spraakmaker Manya Koetse. Het mediamoment van Alonso gaat over iets dat hij gisteren in het Journaal zag. De lokale CDA-afdeling in Deurne die even helemaal klaar is met de moederpartij… Volgend jaar zijn er gemeenteraadsverkiezingen, dan wil je als partij geen gedonder met lokale afdelingen. Hoe kan het CDA dit repareren? Het mediamoment van De Winther gaat over de rust in Den Haag op dit moment. De laatste maanden was er veel politiek nieuws en nu is het rustig. Politiek Den Haag gaat richting het zomerreces en normaal gesproken staan juist die laatste weken voor het reces bol van vergaderingen en stemmingen, waarom is dat nu niet zo? Eén van de onderwerpen waar we momenteel weinig over horen is de formatie. We weten dat Rutte en Kaag de opdracht hebben gekregen om samen een basisdocument op te stellen. Hoe ver zijn ze daar mee? Vorige week liepen de emoties tijdens een debat over de kabinetsformatie hoog op. PVV-leider Wilders betichtte zijn D66-collega Kaag ervan sympathie te hebben voor terroristen, wat leidde tot een woedende reactie van Kaag. In reactie op het debat verscheen gisteren in de Volkskrant een ingezonden brief van Kaag, waarin ze oproept tot beschaafdere omgangsvormen in de politiek, en daarbij zelf ook de hand in eigen boezem steekt. Hoe kijken onze politiek watchers naar deze oproep van Kaag? Zijn de politici heftiger in hun uitingen, vergeleken met het buitenland? Tegelijkertijd kwam Kaag gisteren ook onder vuur te liggen toen bekend werd dat D66 geprobeerd heeft om invloed uit te oefenen op een VPRO-documentaire waarin Kaag wordt gevolgd. Gaat de bemoeienis te ver? De Winther: “Ze nemen de ruimte die ze krijgen”. We besluiten het politiek forum met het Taalteam met Jan Beuving.

Aan tafel zitten Mireille van Ark, Roos Schlikker en Spraakmaker Bero Beyer. Het mediamoment van Schlikker gaat over undercover-beelden die zijn gemaakt in een slachthuis in Epe. Iemand van dierenrechtenorganisatie Varkens in Nood heeft 20 dagen undercover heeft gewerkt als stalmedewerker. RTL Nieuws bracht de beelden naar buiten. De actie is dus gedaan door een dierenrechtenorganisatie, maar had hier niet een taak voor de journalistiek gelegen? Het mediamoment van Van Ark gaat over een nieuw programma bij BNR: BNR Sport, vanaf 16 juli wekelijks te horen. Gaan ze concurreren met Langs de Lijn? Is het een bewuste keuze geweest om de presentatie in handen te geven aan twee vrouwen? Gisteren bepaalde de rechter dat het ministerie van Volksgezondheid drie WOB-verzoeken van Nieuwsuur sneller moet afhandelen dan nu het geval is. Niet binnen zes maanden, maar binnen twee. Tijdens de coronacrisis hebben journalisten veelvuldig geprobeerd documenten op te vragen over genomen besluiten middels de WOB, maar het ministerie nam de beslissing zelf te kiezen wanneer de documenten openbaar zouden worden gemaakt. Dat beleid is nu door de rechter afgekeurd. Loont het dus om als journalist naar de rechter te stappen? Waarom wordt er vaak pas laat gehoor gegeven aan WOB-verzoeken? Is het te veel werk? Van Ark: “Dat iets veel werk is vind ik geen reden om te zeggen: dan doen we het maar niet”. Aanstaande donderdag is er in de Tweede Kamer een gesprek over media en persvrijheid. De verwachting is dat het dan vooral zal gaan over de veiligheid van journalisten. Zou het niet meer moeten gaan over de uitspraak van de rechter over de WOB-verzoeken? Op 1 juli bestaat de Chinese Communistische Partij 100 jaar. In aanloop naar dit jubileum is hier in de media veel aandacht voor. Volkskrant-columnist Sheila Sitalsing uitte in haar column vandaag stevige kritiek op het AD, dat gisteren een ‘exclusief interview’ publiceerde met de nieuwe ambassadeur van China in ons land, Tan Jian. Ze spreekt over een ‘gedicteerde advertorial’ waarin het Chinese verhaal kritiekloos mag worden verteld. Op diezelfde dag publiceerde de Volkskrant juist een groot verhaal over Chinese propaganda en ‘redactionele samenwerkingen’ met redacties en tv-zenders wereldwijd. Dit alles met maar één doel: China er goed op laten staan in de hele wereld. Hoe kijken onze mediakenners hier naar?