De Ongelooflijke Podcast

Martijn Stoutjesdijk is historicus en religiewetenschapper, gespecialiseerd in de relatie tussen religie en slavernij. In het gesprek wordt de complexe rol van religie in de slavernijgeschiedenis ontrafeld, van de klassieke oudheid tot de transatlantische slavenhandel. Ze belichten de hypocrisie van slavernijondersteunende theologieën, de invloed van Frederick Douglass en de impact van recente excuses van de Nederlandse overheid. De aflevering verkent ook de verantwoordelijkheden van kerken en de morele implicaties van deze geschiedenis.

Nu de rol van religie in Nederland af lijkt te nemen, zoeken mensen zingeving steeds meer op hun werk. Maar kan werk religie vervangen? Met een zoektocht naar de ideale baan in plaats van naar God? Die vraag onderzoekt bijzonder hoogleraar arbeid en zingeving Maroesjka Versantvoort namens het Sociaal Cultureel Planbureau aan de Protestantse Theologische Universiteit. In haar onderzoek stuit ze op een aantal fascinerende paradoxen die te maken hebben met geloof en werk, maar ook met burnout, vrijheid en welvaart.  Wat is een goede, gezonde en zingevende manier om naar werk te kijken? David Boogerd in gesprek met Maroesjka Versantvoort en uiteraard vaste gast, theoloog Stefan Paas. 

Hij is misschien wel de meest bekende priester van Nederland: Antoine Bodar. Al zijn media-optredens hebben één ding gemeen: ze zijn nooit saai. Bodar viert dit jaar zijn 30-jarig jubileum als priester. En dat is een tumulteuze periode geweest, voor hem persoonlijk en hij heeft de kerk en samenleving in die tijd ontzettend zien veranderen. Het 'mysterie van het geloof' wordt steeds meer te grabbel gegooid, zegt Bodar, maar wat betekent dat voor hem: het mysterie Gods? En welke kant moet het volgens hem op?  Een prikkelend gesprek, met Antoine Bodar en uiteraard vaste gast, theoloog Stefan Paas.

In de Ongelooflijke Podcast spreken we over religies: christendom, islam, jodendom... maar vandaag staan we stil bij een andere wereldreligie: voetbal. Nu de WK-koorts haar hoogtepunt bereikt blijkt maar weer eens dat het de belangrijkste bijzaak in de wereld is: voetbal. Of is het misschien wel meer dan dat? Is voetbal niet een religie op zichzelf? Ook als je helemaal niks met voetbal hebt, is dit thema het overdenken waard. En dat doen we in twee delen. Het grootste gedeelte van het gesprek is met filosoof en voormalig Denker des Vaderlands: René ten Bos. Hij is hoogleraar aan de Radboud Universiteit en co-auter van het boek 'Hooghouden, denken over voetbal.'Daarna een gesprek met journalist en voetbalgek Sander de Kramer. Hij maakte meerdere programma's over geloof & voetbal en kent veel van onze Nederlandse topvoetballers persoonlijk. Hij zit boordevol verhalen. Beide gesprekken waren uiteraard ook samen met theoloog én Feyenoordsupporter Stefan Paas.

Hoe hangt de vlag erbij in Nederland? Die vraag werpt journalist Karel Smouter op in zijn boek Blauw Wit Rood, de boerenopstand als spiegel voor Nederland. In de beleving van boeren en hun aanhangers staat niets minder dan een manier van leven op het spel. Zoals Smouter het beschrijft: ‘Het vanzelfsprekende verbond tussen God, het CDA en de boerderij is opgegeven.‘  De boerenopstand gaat dus over meer dan stikstof, het werpt een interessant licht op de cultuur en ook religie in Nederland. Smouter beschrijft niet alleen de brandhaarden, hij komt ook met bluswater, oplossingen dus.
  David Boogerd in gesprek met NRC-journalist Karel Smouter en vaste gast, theoloog Stefan Paas.

Wie wil nou niet vrij zijn? Het is een van de belangrijkste waarden in onze cultuur, en als je goed kijkt is het ook één van de oerprincipes die achter vrijwel elk publiek debat schuilgaat. 'We moeten vrij zijn om te doen, te laten en te zeggen wat we willen', zo klinkt het vaak. Er is alleen één probleem: onze moderne, populaire definitie van vrijheid klopt niet. Zeker niet als je kijkt naar de geschiedenis en de theologische traditie. En dat is niet zonder consequenties, het zorgt voor problemen in onze samenleving en misschien ook wel in onze eigen levens.  Deze podcast verkent de vrijheid van de klassieke oudheid, de Bijbel, de Verlichting, Jean-Paul Sartre, de Koude Oorlog en de Disney Film 'Frozen'. Kortom, we gaan weer de diepte in, met het illustere Ongelooflijke duo: historicus Beatrice de Graaf van de Universiteit Utrecht en theoloog Stefan Paas van de Vrije Universiteit Amsterdam en Theologische Universiteit Kampen.De boeken die genoemd werden in deze aflevering:- Vrijheid van Annelien De Dijn- Fabelhafte Rebellen, Die frühen Romantiker und die Erfindung des Ich van Andrea Wulf- The Malaise of Modernity van Charles Taylor- Four Essays on Liberty van Isaiah Berlin

Te gast zijn Jos Wienen, een historicus en burgemeester van Haarlem met een schat aan kennis over Willem van Oranje, en theoloog Stefan Paas. Ze duiken in de fascinerende geschiedenis van Willem, de Vader des Vaderlands, en bespreken zijn rol in de strijd tegen Philips II en zijn invloed op de opstand. Ook ontdekken ze hoe zijn meerwaarde in vrijheid en tolerantie vandaag de dag nog steeds inspireert. De podcast verkent de religieuze impact en de strategische communicatie van Willem, met boeiende parallellen naar moderne propagandatechnieken.

'We zijn in een volstrekt nieuwe fase van de geschiedenis terechtgekomen. De groep is weggevallen en het individu staat moederziel alleen.' Dit schrijft psychiater Esther van Fenema in haar nieuwe boek 'Het Verlaten individu'. Een gitzwart, dystopisch boek, noemt ze het zelf, over de zorgwekkende staat waarin onze samenleving zich volgens haar bevindt. Dit baseert ze mede op haar werk als psychiater. Esther van Fenema beschrijft onze tijd aan de hand van de 7 hoofdzonden. En ze voegt daar zelf nog een achtste hoofdzonde aan toe: leegte. Haar verhaal is doordesemd met citaten uit de Bijbel, en dat is niet zo gek gezien haar achtergrond. Van Fenema is van joodse komaf maar haar ouders voedden haar christelijk op. Moeten we ook in die richting zoeken voor de oplossing voor het verlaten individu? Een donderpreek, zo noemt vaste gast en theoloog Stefan Paas het betoog van Esther van Fenema. Moet het toewerken naar een oplossing of is zo'n donderpreek an sich gewoon keihard nodig? David Boogerd in gesprek met psychiater Esther van Fenema en theoloog Stefan Paas.

Er is een wereld voor en een wereld na 9/11. Ruim twintig jaar later blijkt die ene dag nog altijd bepalend. Want het publieke debat over de islam, religie in het algemeen en de multiculturele samenleving zou nooit meer hetzelfde zijn. Daarom in deze aflevering een gesprek met Lotfi El Hamidi: historicus, journalist bij NRC en schrijver van het boek Generatie 9/11. Als Nederlands-Marokkaanse jongen die opgroeide in een Rotterdamse achterstandswijk heeft hij een uniek perspectief op de afgelopen 20 jaar. Over hoe het voelt om opeens 'de ander' te zijn, over wat Pim Fortuyn volgens Lotfi scherp zag, over de alsmaar bediscussieerde vraag of de islam wel samen kan gaan met een Westerse samenleving en waarom Geert Wilders meer jongeren de moskee in krijgt dan de meeste imams. David Boogerd spreekt Lotfi El Hamidi uiteraard samen met vaste gast theoloog Stefan Paas.

Wat als je zo depressief bent dat het leven zinloos lijkt? Of sterker: wat als het niet alleen zinloos líjkt, maar het leven ook echt zinloos is? Eens in de zoveel tijd overvalt de zinloosheid muzikant, schrijver en journalist Aafke Romeijn. Ze wordt dan depressief en slaapt soms twintig uur op een dag. In de Ongelooflijke Podcast vertelt ze op een originele, inzichtgevende en soms zelfs humoristische manier over depressie en hoe ze daarmee omgaat. De depressies gaven haar ook verrassende onzichten over religie en zelfs secularisatie. Dat religie een rol speelt voor Aafke is niet vanzelfsprekend geweest omdat ze afkomstig is uit een 'atheïstisch nest' en het grootste gedeelte van haar leven in een 'atheistische bubbel' verkeerde. Wat vindt zij dan toch in die christelijke traditie? En wat heeft depressie haar geleerd over onze cultuur?  David Boogerd en vaste gast theoloog Stefan Paas in gesprek met Aafke Romeijn.