De Dag

De diagnose 'kanker' wordt in normale tijden wekelijks zo'n 3500 keer gesteld. Toen de coronacrisis uitbrak liep het aantal diagnoses snel terug, tot minder dan 2000 per week. Inmiddels durven mensen weer naar de dokter en loopt het aantal vastgestelde gevallen van kanker weer op. Belangrijk, want hoe eerder de ziekte opgespoord wordt, des te hoger de kans op een succesvolle behandeling. In de podcast vertellen een arts en een patiënt hoe zij de coronacrisis beleven. Welke impact hebben de maatregelen om besmettingen met het coronavirus te voorkomen op de zorg voor patiënten met kanker? En hoe moet het als een tweede golf corona-zieken zich aandient?

Eind dit jaar moet de CO2-uitstoot aanzienlijk lager zijn. De corona-crisis zorgt voor een tijdelijke dip in de uitstoot, maar of die winst verzilverd kan worden is nog niet zeker. In de podcast De Dag vertelt Pieter Boot van het Planbureau voor de Leefomgeving wat er tot nu toe bekend is over de klimaat- en milieueffecten van de coronacrisis, en welke factoren van invloed zijn op het al dan niet halen van de klimaatdoelen dit jaar. Sanne Akerboom is als onderzoeker verbonden aan de Universiteit Utrecht. Zij vertelt in de podcast wat er nodig is om de tijdelijke winst te verzilveren en van doelstelling naar beleid te komen, en van beleid tot wet- en regelgeving.

Tijdens de ramadan wordt gevast vanaf het moment dat het licht begint te worden totdat de zon ondergaat. Dat betekent dat in alle vroegte wordt ontbeten en zodra de zon verdwenen is, mag de vasten worden gebroken met de iftar. Normaal een moment om met vrienden en familie samen te eten, maar buiten de huiselijke kring kan dat nu eigenlijk niet. Ook de moskee, normaal een belangrijke ontmoetingsplek, is dicht door de corona-crisis.

De koning heeft in de coronacrisis een verbindende rol. Daarmee geeft hij invulling aan de taak die hij als de zijne ziet, het verbinden van de samenleving. Koninklijk Huis-verslaggever Jozephine Trehy van de NOS vertelt over de momenten dat de koning zichtbaar was tijdens de coronacrisis, én wat er achter de schermen gebeurt. Journalist Jutta Chorus schreef een boek over de regeerperiode van prinses Beatrix. Zij vertelt in de podcast over de momenten in haar regeerperiode waar zij de samenleving troost en verbinding probeerde te bieden. Ook gaat Chorus in op de publieke rol van Wilhelmina en Juliana in respectievelijk de oorlogsjaren en de watersnoodramp.

Vijf maanden na de uitbraak van het nieuwe coronavirus in China weten we nog steeds niet precies wat de oorsprong is. Maar wetenschappers nemen aan dat het virus oorspronkelijk op een vleermuis zat en waarschijnlijk op een voedselmarkt in Wuhan naar een mens is overgesprongen, mogelijk via een schubdier. Wetenschappers waarschuwen al jaren voor de risico's van dit soort virussen én ook van die zogenoemde 'wet markets' in vooral Zuidoost-Azië. De roep om die permanent te verbieden wordt dan ook steeds luider.  In De Dag spreekt viroloog Raoul de Groot, corona-onderzoeker en docent aan de Universiteit Utrecht, over de 'wolk aan virussen' die zich in met name vleermuizen verzamelen. We hebben de afgelopen jaren al meerdere uitbraken gezien en volgens hem is de frequentie waarmee alleen al coronavirussen overspringen dermate hoog dat je kunt voorspellen dat het in de toekomst opnieuw fout zal gaan.

Hoe langer de intelligente lockdown duurt, hoe zwaarder ondernemers het krijgen én, zo vertelt kapster Angela Hermus uit Almere in De Dag, hoe meer van hen clandestien werk verrichten. Ze ziet hoe kappers de coronamaatregelen naast zich neer leggen en bij mensen thuis gaan knippen, met alle gezondheidsgrisico's van dien.  Nu het kabinet besloten heeft om de meeste coronamaatregelen tot 20 mei te verlengen komen meer ondernemers financieel in de problemen. De roep om versoepeling van de maatregelen wordt luider en de vraag die steeds vaker hardop gesteld wordt is of het kabinet wel voldoende oog heeft voor de economische gevolgen van de maatregelen. Voorzitter Jacco Vonhof van MKB Nederland vindt dat de economie niet voldoende wordt meegewogen en legt uit hoe de maatregelen wat hem betreft nu al versoepeld kunnen worden. Hij denkt onder meer aan het isoleren van kwetsbare groepen, zodat andere groepen meer ruimte kunnen krijgen. Ook pleit Vonhoff in De Dag voor een aparte commissie van economen en ondernemers die naast de virologen van het Outbreak Management Team het kabinet kunnen adviseren.

Hoewel veel mensen opgelucht zijn dat de basisscholen na de meivakantie weer gedeeltelijk opengaan, blijven er veel vragen over kinderen en corona. Hoe zit het met de besmettelijkheid van kinderen, wat weten we wel en wat weten we niet en de vraag na gisteravond is: wat weten we nu méér dan een paar weken geleden? In De Dag loopt redacteur gezondheidszorg Rinke van den Brink de onderzoeken langs die bekend zijn en die ook niet zo gedetailleerd aan bod kwamen tijdens de persconferentie van premier Rutte en Jaap van Dissel van het RIVM.  Ouders van kinderen zijn van meet af aan zeer verdeeld over de vraag of het verstandig is om scholen te openen. Volgens Lobke Vlaming van het informatiepunt Ouders en Onderwijs, dat de belangen van ouders met schoolgaande kinderen behartigt, zijn ouders dat ook nog steeds. Met name mensen die zelf een kwetsbare gezondheid hebben of kinderen hebben met een zwakkere gezondheid hebben veel vragen. 'Bijvoorbeeld of zij gedwongen kunnen worden om straks hun kinderen naar school te brengen,' aldus Vlaming.

De wereldgezondheidsorganisatie is de laatste tijd onder vuur komen te liggen. Volgens de Amerikaanse president Trump houdt de VN-organisatie China de hand boven het hoofd, terwijl dat land de risico's van corona aanvankelijk wegmoffelde. En Trump is niet de enige met kritiek: ook Japan vindt dat de WHO de oren te veel laat hangen naar de Chinese overheid en Australië heeft om een onafhankelijk onderzoek gevraagd. In deze aflevering De Dag vertelt NOS-redacteur gezondheidszorg Rinke van den Brink waar die kritiek vandaan komt. Er zijn volgens hem strategische overwegingen om de lijnen met China open te houden, maar er is ook wel een en ander aan te merken op WHO-chef Tedros. Verder verklaart de kritiek op de WHO na virusuitbraken in het verleden mogelijk waarom er gehandeld wordt zoals nu gebeurt.

Het IMF voorspelt dat de coronacrisis zal leiden tot de grootste economische krimp sinds de jaren dertig van de vorige eeuw. De jaren van de Grote Depressie dus, die vooraf gingen aan de tweede wereldoorlog. De vergelijking met de jaren rondom de oorlog hoor je vaker. Politici schuwen de oorlogsmetaforen in hun coronatoespraken niet, maar ook economen en commentatoren wijzen in economisch opzicht op historische parallellen. In podcast De Dag bekijken we op welke manier die vergelijking klopt en ook waar hij mank loopt. Hoogleraar sociale en economische geschiedenis Bas van Bavel vertelt met welke economische rampen uit het verleden deze tijd (beter) vergelijkbaar is en welke lessen uit de geschiedenis ons zouden kunnen helpen. Hoofdeconoom van de Rabobank Menno Middeldorp bespreekt de actuele situatie en hoe de 'wederopbouw' eruit zou kunnen zien.

Veel mensen zien de komst van een vaccin tegen corona als dé oplossing voor de crisis die de pandemie wereldwijd veroorzaakt. Aan zo'n vaccin, dat besmettingen moet voorkomen, wordt dan ook met man en macht gewerkt: volgens de Wereldgezondheidsorganisatie worden er momenteel ongeveer 70 coronavaccins ontwikkeld, waarvan er acht veelbelovend uitzien. Daarnaast zijn er talloze onderzoeken naar bestaande geneesmiddelen die mogelijk kunnen helpen om tegen het virus te vechten als iemand besmet is geraakt.In De Dag een update van hoe ver de wetenschap inmiddels gevorderd is. Viroloog Hanneke Schuitemaker van farmaceutisch bedrijf Janssen Vaccines uit Leiden weet alles over de ontwikkeling van de vaccins. Zij leidt het team van één van die acht veelbelovende onderzoeken en houdt ondertussen zo goed mogelijk in de gaten welke vorderingen er elders in de wereld worden gemaakt. Mark de Boer, internist-infectioloog in het Leids Universitair Medisch Centrum, onderzoekt sinds februari samen met een grote groep deskundigen de ontwikkelingen op het gebied van geneesmiddelen die mogelijk kunnen helpen bij de bestrijding van corona. Naast het veelbesproken malariamiddel hydroxycholoroquine, waar president Trump vol op inzet, zijn er volgens hem meer middelen interessant om te bestuderen.