De Dag

De corona-uitbraak is zoals bekend voedingsbodem voor allerlei complottheorieën en er gaan ook veel andere nepberichten over het virus rond op internet. Die informatieruis wordt rondgepompt en gevoed door mensen die ervan profiteren. Anti-vaxers bijvoorbeeld, die nu al voorsorteren op een eventueel corona-vaccin. Maar ook politici, die zich willen profileren als vijanden van de gevestigde orde. In podcast De Dag vertelt Nico Terpstra, de voorzitter van de vereniging tegen de kwakzalverij, wat hij allemaal voorbij ziet komen. Hij stoort zich aan populistische politici en sommige vakgenoten die vervolgens aan de haal gaan met dit soort berichten. Politicoloog André Krouwel zet uiteen welk belang deze politici daarbij hebben. Ze spinnen er garen bij en je kunt daarom volgens hem stellen dat corona tot meer populisme leidt.

In Sioux Falls in de VS, in Côtes d'Armor in Frankrijk, in Groenlo in Nederland en vele andere plaatsen wereldwijd zijn opvallend veel besmettingen vastgesteld onder het personeel van vleesverwerkende bedrijven. De exacte oorzaak is nog onbekend en de industrie doet er alles aan om maatregelen te nemen. Maar bovenal legt de crisis de kwetsbaarheden bloot van de vleesverwerkende industrie, die sterk op goedkope arbeidskrachten leunt. In de podcast De Dag zegt Foodlog-hoofdredacteur Dick Veerman dat de vleesindustrie in de loop der jaren 'veel te efficiënt' is geworden, waardoor volgens hem alles als een kaartenhuis in elkaar zakt als er ergens iets fout gaat. De coronapandemie dwingt ons om fundamenteel anders naar de voedselketen te kijken, zegt hij. In Duitsland zien ze ook in dat het werken met goedkope arbeidsmigranten uit Oost-Europa niet langer kan, vertelt Nieuwsuur-verslaggever Dieuwke van Ooij. Zij zocht arbeidsmigranten op die vlak over de grens in Duitsland wonen en in Nederland werken. De uitbraken bij slachterijen zorgen daar voor veel spanningen. De Duitse regering werkt al aan plannen om de industrie ingrijpend te veranderen.

NOS-redacteur gezondheidszorg Rinke van den Brink zet in een tweeluik op een rij wat vijf maanden wetenschappelijk onderzoek naar het coronavirus heeft opgeleverd. In het eerste deel, gisteren, spraken we over wat we wel en niet weten over de oorsprong van het virus, hoe het zich gedraagt en verspreidt. Vandaag, in deel twee, hoor je alles over wat er bekend is over de ziekteverloop als je besmet bent met covid-19, over de inzichten op het gebied van behandeling en de vorderingen die er gemaakt worden bij de ontwikkelingen van een vaccin.

We weten nu veel meer over het coronavirus dan aan het begin van de uitbraak, maar er zijn ook nog veel vragen. In De Dag een overzicht van wat wetenschappelijke studie en voortschrijdend inzicht ons in vijf maanden gebracht hebben. NOS-gezondheidszorg-redacteur Rinke van den Brink zet in een tweeluik op een rij wat de wetenschap inmiddels heeft ontdekt over het virus, dat wereldwijd samenlevingen tot stilstand heeft gebracht. In het eerste deel gaat het over het virus zelf, waar het vandaan komt en hoe het zich verspreidt via mensen, dieren, kinderen, door de lucht, en via oppervlakken. Morgen hoor je alles over wat er bekend is over de ziekte die je door het virus krijgt, de inzichten op het gebied van behandeling en de vorderingen die er gemaakt worden bij de ontwikkelingen van een vaccin.

Terwijl de coronamaatregelen overal in Europa versoepeld worden en landen onderling bondjes maken om reisverkeer deze zomer misschien toch mogelijk te maken, is er één iemand die al met zijn auto is vertrokken om het continent te doorkruisen. Journalist Tijn Sadée maakt een rondreis om te kijken tegen welke hindernissen hij onderweg aanloopt en hoe Europa er bij ligt. Hij vertelt erover in podcast De Dag.  Mogelijk volgen meer Nederlanders zijn route deze zomer. Dat hangt af van wat verschillende landen toelaten. NOS-buitenlandredacteur Eline de Zeeuw zet op een rij welke landen afspraken met elkaar maken, welke reisbubbels er zijn en wat er voor Nederlanders mogelijk is.  De Belgische Lieke Keulemans hoopt op een bondje tussen Nederland en België. Ze wijst erop dat in de hele discussie over het al dan niet openen van de grenzen voorbij wordt gegaan aan mensen die in de grensregio's wonen en voor andere doeleinden dan toerisme de grens over moeten. Zoals zij zelf.

Met alle verontrustende cijfers over de economie en werkloosheid die voorbijkomen zou je bijna vergeten dat achter al die getallen ook verhalen schuil gaan. In podcast De Dag hoor je vier mensen die door de coronapandemie van de een op de andere dag zonder werk kwamen te zitten. Rianna Fluttert maakte na bijna 20 jaar bij een zakelijk reisbureau in Driebergen de overstap naar een ander bedrijf. Maar nog voor ze kon beginnen kreeg ze te horen dat het niet doorging.  Pieter Roberts verdient de kost als drag queen Patty Pam Pam, maar optreden zit er niet meer in. Hij verkoopt nu zelfgemaakte glittermondkapjes, maar dat zet geen zoden aan de dijk. Ineke de Wilde organiseert al jaren zakelijke evenementen zoals grote congressen en was net aan een nieuw project begonnen, maar door corona was het al in haar proefperiode einde verhaal.   En ook Frans van den Dop kwam van de een op de andere dag zonder baan te zitten. Hij vond tot zijn grote geluk snel een nieuwe baan. 'Het kan wel!'

Zoals verwacht gaan de aangekondigde versoepelingen per 1 juni door. Dat is volgens premier Rutte verantwoord, gezien de cijfers over de corona-epidemie en het laatste advies van het Outbreak Management Team. Maar was niet versoepelen wel een optie? De druk op het kabinet om de economie weer aan te zwengelen liep de afgelopen weken flink op. In De Dag bespreekt parlementair verslaggever Remko Theulings van EenVandaag wat er voorafging aan het besluit om de versoepeling door te zetten. De telefoon van de premier stond volgens Theulings de afgelopen weken roodgloeiend en er is gepolderd als nooit te voren.

Het kabinet komt met een data-systeem om de verspreiding van het coronavirus in Nederland sneller tegen te gaan. Dat zogenoemde 'dashboard' gaat alle corona-gegevens verzamelen om vervolgens sneller en preciezer maatregelen te kunnen nemen. In plaats van alleen achteruit te kijken door het aantal doden en besmettingen te tellen en registreren, proberen we ze met data te voorkomen. Welke rol spelen big data en technologie in de strijd tegen corona? Welke data kunnen helpen om levens te redden? Hoe zorg je ervoor dat je persoonlijke gezondheidsgegevens veilig gebruikt worden? In podcast De Dag vertelt Merijn Doggen van het RTL tech-platform Bright over de grote stappen die sommige landen al maken in de manier waarop big data en kunstmatige intelligentie worden gebruikt om uitbraken te voorspellen en in te dammen. Peter-Bram 't Hoen, hoogleraar Bioinformatica aan het Radboudumc, benadrukt dat om big data te laten werken voor gezondheid er één ding heel belangrijk: vertrouwen. Hij werkt daarom aan een groots opgezet nieuw systeem dat complexe datastudies in ziekenhuizen mogelijk maakt, zonder inzicht te krijgen in data op persoonsniveau.

Een deel van de studenten loopt vertraging op door de coronacrisis. Dat kan komen doordat een scriptie-onderwerp niet meer haalbaar is, bijvoorbeeld omdat onderzoek niet mogelijk is. Of een stage kan niet, of later worden gelopen. Ook is het voor sommige studenten niet mogelijk thuis rustig en gestructureerd te studeren. Daarnaast heeft een deel van de studenten financiële zorgen. Vaak hebben ze een bijbaan in de horeca of andere sectoren die momenteel stilliggen. Langer, en dus meer, lenen is voor de korte termijn een oplossing, maar LSVB-voorzitter Alex Tess Rutten pleit voor een tegemoetkoming voor álle flexwerkers. Ook Lex Bosman, voorzitter van de afdeling Kunst- en Cultuurgeschiedenis van de UvA, pleit voor ruimhartiger steun voor de studenten.

Verschillende Zuid-Amerikaanse leiders bagatelliseerden de corona-uitbraak. Meest zichtbaar was de Braziliaanse president Bolsonaro, maar ook in Mexico en Nicaragua werd de impact van het virus weggewuifd. Inmiddels stijgt het aantal besmettingen snel, en groeit de vrees voor de effecten op lange termijn.  Zuid-Amerika kenner Edwin Koopman legt uit waarom verschillende landen zo verschillend reageren. En professor Brazilië-studies Kees Koonings vertelt hoe president Bolsonaro door de corona-uitbraak problemen krijgt en intussen probeert zijn politieke toekomst veilig te stellen.