De Dag

Nieuw-Zeeland is sinds deze week coronavrij en Australië is er bijna. Het leiderschap in de landen verschilt enorm, met in Nieuw-Zeeland de linkse, empathische premier Ardern aan het roer en in Australië de rechts-conservatieve, wat horkerige premier Morrison. Maar hun aanpak komt behoorlijk overeen en ze boeken groot succes, onder meer door de grenzen potdicht te houden. Zijn deze landen nu echt van het virus af en wat is het gevolg van de gesloten grenzen voor de economie?  In De Dag vertelt de Nederlandse Cynthia Hunefeld hoe Nieuw-Zeeland, waar ze al dertien jaar woont, afgelopen week veranderde van een land met een van de strengste lockdown-maatregelen ter wereld in een land waar nu alles weer mag, zelfs knuffelen. NOS-correspondent Eva Gabeler schetst het leiderschap van premier Morrison die dit jaar eerst geconfronteerd werd met de hevigste bosbranden in decennia en nu met corona.

In Amerika is het al generaties een belangrijk onderdeel van de opvoeding: The Talk. Een les die je op jonge leeftijd leert: wat doe je als zwarte man bijvoorbeeld als je in aanraking komt met de politie? Hoe voorkom je dat een agent onnodig geweld gebruikt? Ook Nederland voeren ouders Het Gesprek. In De Dag vertelt Ellen Brudet hoe haar moeder haar op jonge leeftijd al waarschuwde dat ze misschien een Amsterdamse tongval had, maar 'altijd bruin zou blijven'. Pas op latere leeftijd begreep ze wat dat betekende. Inmiddels heeft ze Het Gesprek met haar twee zoons gevoerd. Verder vertelt politicoloog en publicist Kiza Magendane over waar we als samenleving wat hem betreft over in gesprek moeten gaan. Nu er in Nederland aanhoudend anti-racismeprotesten zijn, is het volgens hem tijd dat ook in Nederland de 'zwarte pijn' zichtbaar gemaakt wordt. Dát is Het Gesprek dat gevoerd zou moeten worden.

Premier Rutte is van gedachte veranderd over zwarte piet, zei hij afgelopen week in de tweede kamer waar hij naar aanleiding van de anti-racismeprotesten sprak over racisme en discriminatie in Nederland. Onderwerpen die volgens hem - dat is niet veranderd - geen zaak van de politiek zijn, maar van de samenleving zelf. Vandaag precies tien jaar geleden won Rutte met zijn VVD de verkiezingen die hem premier maakte. Politiek verslaggever van de NOS Wilma Borgman zet in De Dag uiteen hoe hij als liberale, pragmatische premier het afgelopen decennium omging met de soms felle discussies over morele kwesties. Hoe kijkt Rutte zelf aan tegen moreel leiderschap? Is hij daar - net als zijn standpunt over zwarte piet - ook over van gedachte veranderd?

President Bolsonaro heeft Brazilië in de 1,5 jaar dat hij aan de macht is tot op het bot verdeeld. Terwijl het aantal coronadoden dagelijks met enorme aantallen toeneemt, zwellen de protesten aan. Niet alleen omdat hij het virus bagatelliseert, er wordt ook gedemonstreerd voor democratie en tegen racisme. Voor het tweede weekend op rij gingen duizenden mensen in verschillende steden de straat op, ook al was aangekondigd dat er hard ingegrepen kon worden en stonden de ordetroepen klaar.  In De Dag zet Kees Koonings, hoogleraar Brazilië-studies aan de Universiteit van Amsterdam, uiteen wat de toenemende woede in Brazilië betekent voor de positie van Bolsonaro. En hoe explosief de situaties is, nu extreemrechtse groeperingen zich door de president gesterkt voelen om ook van zich te laten horen.

Nu premier Rutte heeft aangekondigd dat we vanaf 15 juni op vakantie kunnen naar allerlei Europese landen, gaan vliegmaatschappijen weer meer vliegen. Luchtvaartmaatschappijen laten zich van hun schoonste, meest hygiënische kant zien en proberen twijfelende passagiers gerust te stellen over de risico's op een coronabesmetting. Maar hoe veilig of onveilig is het om te vliegen? En hoe is het om nu te vliegen? In De Dag vertellen Joost Margés en Carla Overduin over hoe hun recente vluchten eruit zagen. Joris Melkert van de TU Delft legt uit hoe de luchtverversing in vliegtuigen werkt. En Peter Smit, piloot en vice president flight operations bij Tranavia, vertelt over hoe het nieuwe vliegen er bij die maatschappij uitziet.

Er zijn nog veel vragen over wat er maandag rondom de demonstratie op de Dam in Amsterdam precies gebeurd is, wat er wel en niet bekend was over de grote toeloop, hoe de informatielijnen liepen en wie wanneer welke beslissingen nam. Maar één ding wordt steeds duidelijker: het loopt niet goed tussen Amsterdamse politieagenten en burgemeester Halsema. NOS verslaggever Henrik-Willem Hofs vertelt in De Dag dat zijn bronnen binnen de politie al uren voor de demonstratie de bui zagen hangen. Zij zijn boos dat er niet naar hun waarschuwingen is geluisterd. Politiek journalist en presentator Martijn de Greve verwacht zelfs dat dit uitloopt op een machtsstrijd tussen agenten, korpschef Frank Paauw en de burgemeester. Lector Openbare Orde & Gevaarbeheersing aan de Politieacademie Otto Adang zet op een rij wat de bestuurlijke opties voor burgemeesters zijn die met demonstraties te maken krijgen waar opeens veel meer mensen op af komen dan verwacht.

De dood van George Floyd heeft geleid tot de grootste anti-racisme protesten in de VS sinds de moord op Martin Luther King. Verdriet en rouw over de fatale arrestatie sloeg snel om in afschuw, boosheid en frustratie en breedgedragen protesten - over de hele wereld - tegen racistisch politiegeweld. Want de naam van Floyd wordt toegevoegd aan een lange lijst van ongewapende zwarte mannen die door de politie zijn gedood. En dat midden in een pandemie. En dat midden in een verkiezingsjaar.  NOS-correspondent Marieke de Vries zet in podcast De Dag uiteen hoe de protesten gaandeweg politiseren. Vooral 's nachts monden ze uit in gewelddadige confrontaties, aangewakkerd door extremistische groepen, van links en rechts, die daar belang bij hebben. En ook president Trump en de belangrijkste Democratische presidentskandidaat Joe Biden proberen de onrust voor hun eigen politieke gewin te gebruiken.

De versoepeling van de coronamaatregelen per 1 juni wordt door velen gevoeld als een herwonnen vrijheid. Maar voor handhavers blijkt het lastig de veranderende regels steeds maar weer uit te leggen. Richard Gerrits van de vakbond BOA-ACP vertelt in podcast De Dag dat hij met bezorgdheid heeft gekeken naar situaties waar het zo druk werd dat BOA's hun werk niet konden doen. Hij wijst daarbij ook naar de demonstratie op de Dam, waar het een bewuste keuze was om niet in te grijpen, maar waar dat volgens hem wel had gemoeten en ook had gekund zonder dat er geweld bij hoefde te komen kijken. Op andere plekken lukte het wel om de drukte in goede banen te leiden, zoals op wat waarschijnlijk het grootste terras van Nederland is: een aaneenschakeling van terrassen van 14 strandpaviljoens in Hoek van Holland. Ondernemer Jacko Roest vertelt hoe de coronamaatregelen daar juist voor meer overzicht en rust zorgden.

Vanaf 1 juni moet iedereen die met het openbaar vervoer reist een mondkapje dragen, maar die mondkapjes 'hoeven geen bescherming te bieden'. Sterker, medische mondkapjes die echt goed beschermen zijn verboden, want die zijn uitsluitend bestemd voor de zorg. Is de verplichting om mondkapjes te dragen in het OV een wassen neus? En hoe handhaaf je het? In podcast De Dag hoor je over de zorgen van treinpersoneel, buschauffeurs en BOA's. Zo verwacht Wim Eilert, bestuurder bij de vakbond voor spoorwegpersoneel VVMC, dat er te volle treinen gaan komen, met alle gevolgen van dien. En waar ouderen de mondkapjesplicht veelal zinvol vinden, is dat voor jongeren een ander verhaal. Romy Beijersbergen van NOS Stories vertelt met welke vragen zij zitten en legt tussen neus en lippen door ook nog even uit hoe je zo'n mondkapje op een goede manier gebruikt.

De corona-uitbraak is zoals bekend voedingsbodem voor allerlei complottheorieën en er gaan ook veel andere nepberichten over het virus rond op internet. Die informatieruis wordt rondgepompt en gevoed door mensen die ervan profiteren. Anti-vaxers bijvoorbeeld, die nu al voorsorteren op een eventueel corona-vaccin. Maar ook politici, die zich willen profileren als vijanden van de gevestigde orde. In podcast De Dag vertelt Nico Terpstra, de voorzitter van de vereniging tegen de kwakzalverij, wat hij allemaal voorbij ziet komen. Hij stoort zich aan populistische politici en sommige vakgenoten die vervolgens aan de haal gaan met dit soort berichten. Politicoloog André Krouwel zet uiteen welk belang deze politici daarbij hebben. Ze spinnen er garen bij en je kunt daarom volgens hem stellen dat corona tot meer populisme leidt.