De Dag

Een opmerkelijk moment afgelopen week. Premier Rutte richt zich in de camera direct tot de Turkse president Erdogan en zegt dat hij veel te ver is gegaan door aangifte te doen tegen Geert Wilders. De PVV-leider deelde een spotprent waarin de Turkse president wordt afgebeeld met een muts op, met de tekst 'terrorist' erbij. Het begon allemaal met de moord op de Franse geschiedenisleraar Samuel Paty, eerder deze maand. Paty werd onthoofd nadat hij in de klas Mohammed-cartoons had laten zien aan zijn leerlingen. De Franse president Macron reageerde door de jacht te openen op moslimextremisten en hij verbood al snel een aantal radicale islamitische organisaties. Dat nieuws liet de Turkse president niet aan zich voorbij gaan. Hij riep de Turken op geen Franse producten meer te kopen. Wat betekenen deze ontwikkelingen voor de relatie tussen Turkije en de EU, en net weer opgelapte diplomatieke betrekkingen tussen Turkije en Nederland? NOS-correspondent in Istanbul Mitra Nazar en politiek verslaggever Wilco Boom vertellen in podcast De Dag over de relaties die opnieuw onder druk staan.

De video waarin koning Willem-Alexander spijt betuigt over zijn reis naar Griekenland ging afgelopen week viral op een onverwachte plek: in Thailand. Daar wordt al maanden gedemonstreerd tegen de extravagante koning Rama X,  die volgens de Thai veel te veel macht naar zich toetrekt. Hij zou nooit zoals onze koning excuses maken aan het volk. Thailand kent een geschiedenis van protesten tegen de regering, maar kritiek op de monarchie en de koning was er op deze manier nooit. Het is ook niet ongevaarlijk; op majesteitsschennis staan hoge straffen.  De protesten in Thailand groeien met de week en er is momentum, vertelt Zuidoost-Azië correspondent Annemarie Kas in De Dag. Maar betekent het ook dat het moment is aangebroken dat de machtige koning met zijn overdadige levensstijl wordt gedwongen om te dimmen? Kas zet in de podcast uiteen waarom de protesten anders zijn dan anders, wie koning Rama X is en waarom hij zoveel weerstand oproept.

Waar is het feestje? Nou, er is elke week wel ergens een feestje. Dat zeggen bezoekers van onder meer het illegale coronafeest dat dit weekend in Hilversum werd opgerold. Politiebond NPB bevestigt in podcast De Dag dat er heel veel illegale feestjes zijn. Zoveel zelfs dat de politie niet meer overal op afgaat. Het korps kampt met een structureel capaciteitsprobleem en de politiek moet daar volgens Jan Struijs van de NPB veel eerlijker over zijn. Als premier Rutte zegt dat er strenger gehandhaafd gaat worden, schets hij volgens Struijs geen eerlijk beeld.  In de podcast ook een gesprek met Thijs Boer van de stichting N8W8 Rotterdam, een stichting die zich inzet voor een bruisend en toegankelijk nachtleven voor iedereen. Hij begrijpt de verontwaardiging over feestjes zoals in Hilversum, maar vindt het ook te makkelijk om het probleem af te doen als onverantwoordelijk gedrag van verveelde jongeren. Het kabinet verliest volgens hem uit het oog dat de behoefte van jongeren om elkaar op te zoeken niet weg zal gaan - ook niet met strengere handhaving - en hij vindt dat nachtclubs onevenredig hard geraakt worden in deze crisis. 'Rutte is waarschijnlijk nog nooit in een nachtclub geweest.'

Het stijgend aantal coronabesmettingen maakt het steeds lastiger voor basisscholen om alle lessen door te kunnen laten gaan. Dat blijkt uit een rondgang van het NOS Jeugdjournaal, waarop ruim 500 scholen hebben gereageerd. Redacteur Joanke Dijkstra vertelt in podcast De Dag waar de scholen tegenaan lopen. Ze maken zich vooral zorgen over de continuïteit en kwaliteit van het onderwijs. En dat heeft een grote impact op zowel leerlingen als leraren. Schooldirecteur Janneke Oosterman ziet het voor de komende maanden somber in, vertelt ze in de podcast. Ze maakt zich vooral zorgen over wat dit doet met de kinderen. Krijgen zij nog wel het onderwijs dat ze nodig hebben? Daarnaast is de vraag hoe lang leraren het nog volhouden om iedere dag al improviserend alle ballen in de lucht te houden.

NOS-China-correspondent Sjoerd den Daas maakte een bijzondere en heftige reis naar Xinjiang, de regio in het Westen van China waar moslimminderheden zwaar onderdrukt worden. Mogelijk een miljoen Oeigoeren, Kazakken en anderen zitten daar in Chinese gevangenkampen opgesloten. Sjoerd wilde de kampen zelf zien en proberen mensen te spreken. Vanaf zijn aankomst op het vliegveld wordt hij gevolgd door de autoriteiten, die hem zijn hele reis op de hielen blijven zitten. Toch lukt het hem om beelden te schieten, en verhalen te horen. In De Dag blikt hij terug op zijn reis en vertelt hij hoe hij sindsdien niet goed meer slaapt. Door de verhalen die hij gehoord heeft, de angstige blik van Oeigoeren die niet met hem durfden te praten en de mannen die hem overal volgden waar hij maar ging. Ook laat hij de soms gruwelijke getuigenissen horen van Oeigoeren die naar het buitenland vluchtten en die hij telefonisch kon bereiken.

Het dreigt opnieuw helemaal mis te gaan in de verpleeghuizen. De coronabesmettingen lopen op en het zorgpersoneel valt massaal uit. Gemiddeld zit 10% van de medewerkers van verpleeghuizen ziek thuis en op sommige plekken is dat zelfs de helft van het personeel. Rode Kruis en leger springen al bij, maar de vraag is hoe lang dit vol te houden is en wat het betekent voor de ruim twee miljoen kwetsbare mensen die in Nederland in verpleeghuizen wonen of thuiszorg krijgen.  In De Dag vertelt Amnon Weinberg van de zorgorganisatie Zorg en Behandeling voor Ouderen hoe nijpend de situatie is. Hij zag van dichtbij hoe mensen tijdens de eerste golf al door de hoeven zakten en hoe er sindsdien geen moment is geweest om bij te tanken. Weinberg is bang voor een tweede 'stille' ramp, waarbij het kabinet en het OMT teveel gericht zijn op de ziekenhuiszorg terwijl er rampzalige situaties dreigen in de verpleeghuizen.

Vrijdagmiddag na schooltijd werd de Franse geschiedenisleraar Samuel Paty in een rustig voorstadje van Parijs op straat vermoord en onthoofd. Een week eerder had hij in een les over de vrijheid van meningsuiting twee van de omstreden Mohammed-cartoons laten zien die al jaren tot bedreigingen, moordplannen en terreuraanslagen leiden. Terwijl Frankrijk rouwt om de zoveelste barbaarse aanslag op de kernwaardes van het land, komt de regering-Macron in actie tegen radicale moslims. 'Een existentiële strijd,' aldus de president. Maar hoe bereik je de wortel van het probleem?  In De Dag vertelt NOS-correspondent Frank Renout over de terreuraanslag op Samuel Paty en de nationale schok die volgde. Dat juist een docent het doelwit was, doet extra veel pijn, vertelt Renout. Er zijn meer leraren die zich niet veilig voelen als ze het over gevoelige onderwerpen hebben op school. Ze wijzen daarbij met name naar de ouders van leerlingen, die zich steeds meer bemoeien, kritiek leveren op het lesprogramma en geen respect hebben voor de vrijheid van de leraar.

De Amerikaanse verkiezingen zijn over twee weken, maar op veel plekken in het land kan er al gestemd worden en dat wordt ook massaal gedaan. Er is onder Democratische en Republikeinse stemmers veel enthousiasme om te gaan stemmen. Goed nieuws zou je zeggen, maar dat vindt niet iedereen. In vijfentwintig veelal 'Republikeinse' staten wordt het met wet- en regelgeving geprobeerd om het kiezers moeilijk te maken hun stem uit te brengen. Kiezersonderdrukking heet dat en het gebeurt al sinds jaar en dag.  Amerika-journalist Laila Frank vertelt in De Dag over waar het fenomeen vandaan komt, hoe het werkt, welke kiezersgroepen er de dupe van zijn en wie er baat bij heeft. Kiezersonderdrukking is volgens Frank een groot thema tijdens de komende verkiezingen en de hamvraag is: kan het invloed hebben op de uitslag?

Het gaat helemaal niet goed met de aanpak van corona in Tsjechië. Alleen al in oktober kwamen er honderdduizend nieuwe besmettingen bij en het aantal doden is verdubbeld. Tsjechië heeft de hoogste besmettingscijfers van Europa. En dat terwijl het land bij de eerste golf juist werd geroemd om de corona-aanpak - toen hoorden de Tsjechen bij de beste landen van Europa. Wat is er aan de hand?  Laura Postma woont en werkt in de Tsjechische hoofdstad Praag, ze is freelance journalist voor onder meer Bureau Buitenland. In podcast De Dag vertelt ze hoe na een hele snelle en strenge lockdown in het voorjaar vervolgens deze zomer de teugels werden losgelaten, met snel oplopende besmettingscijfers tot gevolg. Vorige week werden opnieuw ingrijpende maatregelen ingevoerd, maar 'mensen hebben er geen zin meer in', vertelt Postma. De nieuwe lockdown leidde gisteravond tot het eerste grote protest tegen coronamaatregelen tot nu toe in Tsjechië.

Sinds de persconferentie afgelopen dinsdag hebben we er een nieuw woord bij: alcoholklok. Na 20.00 uur 's avonds mag er in de winkels geen alcohol verkocht meer worden. Winkels zelf zijn verantwoordelijk voor de naleving en in de praktijk komt dat erop neer dat vaak jonge supermarktmedewerkers te maken krijgen met gefrustreerde, boze of zelfs agressieve klanten. Wordt er niet teveel van hen gevraagd en doen hun werkgevers wel genoeg om ze een veilige werkplek te bieden? In De Dag vertelt supermarktmedewerker Carin Steenbergen over haar ervaringen sinds de eerste coronamaatregelen in supermarkten van kracht zijn. Ze werkt al zeventien jaar bij Lidl maar ziet dat de agressie de laatste tijd flink toeneemt. Een beeld dat FNV Handel herkent, zegt bestuurder Mari Martens. Hij vindt dat supermarkten veel meer voor hun personeel kunnen doen. Het beste nu is volgens hem om alle winkels om acht uur te sluiten.