De Dag

Nabestaanden van slachtoffers die met een mes om het leven zijn gebracht, hebben een indrukwekkende film gemaakt die ze willen laten zien op scholen. De campagne is de zoveelste poging om iets te doen tegen de vele steekpartijen waar tieners bij betrokken zijn. Er zijn al langer grote zorgen dat het aantal jongeren dat messen bij zich draagt toeneemt en dat het bovendien al vanaf heel jonge leeftijd gebeurt.  Maar de conclusies die er in de politiek en media getrokken worden, kloppen vaak niet,  zegt criminoloog Jeroen van den Broek van de Erasmus Universiteit in Rotterdam in podcast De Dag. Als het over jongeren en messen gaat, dan gaat het al snel over drill-rap waarin geweld verheerlijkt wordt. Van den Broek onderzocht of er inderdaad een verband is en kwam tot een veel genuanceerder beeld. De focus op drill-rap versterkt volgens hem het narratief van getto's of buurten waar het zo onveilig is dat je een wapen moet dragen om je te beschermen. En dat kan zelfs averechts werken.

Als je bijnaam Supermario is, dan zijn de verwachtingen hoe dan ook hoog gespannen bij alles wat je doet. En dat is zeker het geval bij de nieuwe monsterklus die Mario Draghi heeft aangenomen. De oud-president van de Europese Centrale Bank is de nieuwe premier van Italië en moet het land uit een driedubbele crisis trekken: de corona-gezondheidscrisis, de economische crisis én een politieke crisis. Zijn geluk is dat hij straks heel veel geld uit het Europese Herstelfonds kan gaan besteden. De hoop is dat hij daarmee een economische boom kan inluiden, een wederopbouwoperatie vergelijkbaar met die van na de tweede wereldoorlog. 'Iedereen vertrouwt erop dat Draghi dit kan,' zegt Angelo van Schaik, correspondent voor VPRO's Bureau Buitenland in podcast De Dag. Of, zoals nu in Italië vaak gezegd wordt: Draghi was de Italiaan die Europa redde, nu is hij de Europeaan die Italië gaat redden. Volgens Van Schaik heeft Draghi zijn eerste wonder al verricht, want de eurosceptische partijleider van Lega Nord, Matteo Salvini, was na één ontmoeting ineens eurofiel.  Waar komt het vertrouwen in Mario Draghi vandaan? Wie is hij, wat maakt hem the man of the moment en wat zijn zijn plannen voor Italië?

De veelbesproken documentaire Framing Britney Spears roept vragen op over hoe jonge, vrouwelijke sterren die rond de eeuwwisseling doorbraken werden behandeld door de roddelpers én andere media. Britney kwam als tiener terecht in een seksistische wereld, viel ten prooi aan paparazzi en zag hoe de wereld smalend reageerde toen ze onder de druk bezweek en in de problemen raakte. Ze is niet de enige: ook Lindsay Lohan, Amanda Bynes, en nog veel meer sterren van toen (de zogenoemde zeroes) gaan nog altijd gebukt onder die tijd. Dat geldt overigens ook voor mannelijke sterren die volwassen werden in de spotlights.  Journalist Anke Meijer vertelt in podcast De Dag wat het leven van deze piepjonge sterren in die tijd zo zwaar maakte. Meijer schrijft voor onder andere NRC en de VPRO Gids over populaire cultuur en werkte in de tijd dat Britney doorbrak voor een tienerblad. 'Alles was destijds gericht op shaming,' zegt ze. Veel van wat er toen gebeurde, kan nu echt niet meer. Toch vraagt ze zich af of er in twintig jaar tijd wel zo veel is  veranderd. Worden de sterren van nu wel beter beschermd en begeleid?

Dit weekend werd het grootste onafhankelijke radiostation van Hongarije uit de lucht gehaald. De mediaraad, aangesteld door de regering-Orbán, geeft geen uitzendvergunning meer aan Klubrádió. Daarmee is een van de laatste kritische mediaorganisaties in het land zo goed als de nek omgedraaid. De afgelopen jaren zijn al honderden andere zenders en nieuwsorganisaties Klubrádió voorgegaan. De Hongaarse premier voert een heksenjacht op de persvrijheid en breekt, onder toeziend oog van de Europese Unie, ook andere democratische vrijheden stelselmatig af. Stefan Bos vertelt in De Dag hoe het medialandschap de afgelopen jaren is veranderd in een kritiekloze, regeringsgezinde brei. Hij woont en werkt als journalist in Boedapest en merkt zelf ook de gevolgen van Orbáns beleid. De Hongaarse premier was ooit de verpersoonlijking van de democratische belofte na de val van het communisme. Daar is weinig meer van over, vertelt Bos. Wat is er voor in de plaats gekomen? Hoe probeert Orbán alle kritische geluiden te verstommen en zal hij onder druk van de EU uiteindelijk misschien toch inbinden?

De tijd van verkiezingsspotjes is aangebroken - al dan niet in de vorm van flatterende interviews van politici op radio, tv of in de krant. Hoe dan ook is het verkiezingsreces begonnen en staan politici in campagnestand. Flyeren op de markt of langs de deuren gaan is er dit jaar niet bij, dus is het nog meer dan anders zoeken naar alternatieve manieren om de kiezer te bereiken. Campagneteams appen en bellen redacties plat om hun politieke gezichten in programma's te krijgen en er wordt veel geld in de online-advertenties gestoken. Maar zowel de vorm als de inhoud van de campagne ademen dit jaar ongemak. Corona overheerst alles, maar campagnevoeren over een pandemie is ingewikkeld.  Politiek verslaggever Marloes Lemsom van EenVandaag vertelt in De Dag over de worsteling die politici en hun campagneteams voelen in aanloop naar de verkiezingen. De campagne start sowieso opvallend laat, zegt Lemsom, en er is een sterke focus op online. Daardoor krijgen kiezers heel gericht maar ook beperkter informatie over politieke partijen te zien. Wat betekent dat voor hun keuze straks bij de stembus?

De autistische gemeenschap maakt zich boos over de debuutfilm van zangeres Sia die vandaag uitkomt. In Music wordt het hoofdpersonage, een meisje met autisme, niet gespeeld door een autistische actrice. Al sinds de trailer online ging, leidt dat tot een verhit debat over inclusiviteit in de filmwereld, ook in bredere zin. Want hoe zit het met al die homoseksuele personages die gespeeld worden door hetero's, of transgenderrollen gespeeld door niet-transgenders of personages in een rolstoel door acteurs die kunnen lopen? Het blijft een moeilijk onderwerp, zegt Sacha Gertsik in podcast De Dag. Zij is journalist bij de Filmkrant en dramaturg van onder andere de serie Anne+, met een grotendeels queer cast. Ze snapt de woede uit de autismegemeenschap over de film van Sia wel, want te lang zijn mensen met autisme volgens haar op een stereotype manier neergezet. Datzelfde geldt voor andere minderheidsgroepen. In de podcast loopt Gertsik voorbeelden van films en series langs waar het wel en niet goed gaat.

Ruim een jaar na de uitbraak van het coronavirus, en na lang onderhandelen, heeft een team van tien internationale onderzoekers voor het eerst wat veldwerk kunnen doen in China. Op de persconferentie van het WHO-team werden enkele voorzichtige conclusies gepresenteerd, maar veel nieuwe informatie leverde het niet op. Wel is toegezegd dat er meer onderzoek komt naar de mogelijkheid dat het virus van buiten China afkomstig is. Peking doet er alles aan om niet de schuld van de pandemie te krijgen en is dus blij met dit resultaat. Maar het roept de vraag op of de WHO de oren niet teveel laat hangen naar China. Het illustreert vooral hoe beladen en politiek gevoelig het onderzoek naar de herkomst van het coronavirus is, zegt China-correspondent Sjoerd den Daas in podcast De Dag. Hijzelf ondervond dat ook toen hij onlangs een reportage wilde maken bij vleermuizengrotten, maar werd weggestuurd.  Welke druk oefent China uit op het corona-onderzoek en welke gevolgen heeft dat - ook voor het voorkomen van nieuwe virusuitbraken in de toekomst?

Of het ijs dik genoeg wordt of niet, er komt dit jaar hoe dan ook geen Elfstedentocht. Dat was vanwege de pandemie in november al besloten, maar omdat de roep deze week steeds luider werd, ook in de tweede kamer, herhaalde de voorzitter van de Vereniging De Friesche Elf Steden het nog maar eens: het gaat niet gebeuren. Een vervelende boodschap in een land dat overmeesterd lijkt door een verlangen om het ijs op te gaan. We zullen het moeten doen met onze collectieve Elfstedenherinneringen. In De Dag daarom twintig minuten Elfstedennostalgie. De hel van '63, it giet oan, Willem-Alexander in zijn jas met sigarettenlogo, rayonhoofden en noordwestenwind. In vogelvlucht praat weerman Piet Paulusma, zelf nooit ver te zoeken als het over de Elfstedentocht gaat, door de jaren heen waarin er wél gereden werd. En soms ook net niet.

Nederland schort per direct alle adopties uit het buitenland op. Want ook al is er de laatste jaren meer toezicht gekomen, het internationale adoptieproces blijft te kwetsbaar voor misstanden. Dat is de conclusie van de commissie-Joustra die in een snoeihard rapport verslag heeft gedaan van die misstanden. De Nederlandse overheid wist er al jaren van, maar greep niet in. Hoe kan dat?  Het balletje in het adoptiedossier kwam aan het rollen door een reeks onthullingen van het televisieprogramma Zembla in de afgelopen vier jaar. In de podcast een gesprek met een van de researchers, Norbert Reintjens, over hoe hij samen met zijn collega Erwin Otten steeds meer te weten kwam. Het rapport van de commissie-Joustra is een bevestiging wat al jaren bekend is. Het is goed dat er erkenning en excuses voor de misstanden zijn gekomen vanuit de overheid, zegt Reintjens. Maar daarmee is het dossier volgens hem nog niet gesloten.

De Amerikaanse Senaat begint deze week aan het tweede impeachmentproces tegen de inmiddels oud-president Trump. Niet om hem af te zetten, want hij is al afgezwaaid, maar om een punt te maken. Democraten zien de bestorming van het Capitool op zes januari als een mislukte coup en vinden dat daar niet zomaar aan voorbij gegaan kan worden. En het is meer dan symboliek: Trump kan ook allerlei rechten verliezen als hij veroordeeld wordt. Centraal staat de vraag of Trump zijn aanhangers heeft opgehitst om het Capitool te bestormen.  Bij zijn eerste impeachmentproces werd Trump vrijgesproken. Bij het tweede waarschijnlijk ook, toch is alles dit keer anders. Jurist en kenner van het Amerikaanse staatsrecht Kenneth Manusama zet in podcast De Dag uiteen wat de verschillen zijn. Uniek is sowieso dat de senatoren die straks een oordeel moeten vellen, zelf getuigen waren van het geweld waarvoor Trump wordt aangeklaagd. Ze moesten vluchten voor hun leven. Hoe zal die ervaring het proces beïnvloeden? Verder is de verdedigingslinie van Trumps advocaten volgens Manusama dun en moeten de Republikeinen een afweging maken tussen principes en politiek opportunisme.