De Dag

Kiezers vinden na het onderwerp gezondheidszorg, de woningmarkt het belangrijkste thema bij de verkiezingen. Bijna iedereen voelt op de een of andere manier wel de gevolgen van het schreeuwende tekort aan woningen. Wat zijn de plannen van de politieke partijen om Nederland uit de huizencrisis te trekken? En hoe haalbaar zijn de doelstellingen en cijfers die in de campagne over tafel vliegen? Sociaal geograaf, planoloog en journalist Floor Milikowski bekeek wat er in de partijprogramma's over het oplossen van de woningcrisis staat. Alle partijen willen meer bouwen, maar de vraag is hoe. En wáár. En wat voor type huizen er moeten komen. Versnipperd over de partijen staan er veel mooie plannen in de programma's, maar er is volgens Milikowski vooral behoefte aan één visie en meer regie uit Den Haag. Is dat mogelijk?

In Nederland zijn drie moordzaken bekend waarbij gebruik is gemaakt van een heel omstreden undercovermethode, de 'Mr. Big'-methode. Daarbij worden undercoveragenten ingezet om belastende verklaringen te ontfutselen bij verdachten. En de manier waarop ze dat doen gaat soms erg ver. Te ver, zeggen critici. Mr. Big zou iedereen kunnen laten bekennen, maar het risico dat het valse bekentenissen zijn, is enorm.  Deze week werden twee moordverdachten vrijgesproken omdat het bewijsmateriaal dat via de undercovermethode was verkregen volgens de rechter niet bruikbaar was. De Hoge Raad bepaalde in de twee andere processen dat de zaken over gedaan moesten worden omdat er problemen waren met het bewijsmateriaal.  Wie of wat is Mr. Big? Waarom wordt de methode gebruikt als die zo omstreden is én bovendien weinig bruikbaar bewijs oplevert? Universitair hoofddocent rechtspsychologie Annelies Vredeveldt van de Vrije Universiteit in Amsterdam, vertelt in podcast De Dag hoe de methode uit Canada naar Nederland is overgewaaid en hoe we hier tegen dezelfde problemen aanlopen als daar. Wat haar betreft valt voor Mr. Big zo snel mogelijk het doek.

Een goednieuwsshow vandaag in podcast De Dag, want tussen al het sombere nieuws over corona en de coronamaatregelen door, duiken er de laatste tijd ook steeds vaker positieve verhalen op. Zo denkt coronaminister Hugo de Jonge dat alle Nederlanders die dat willen tegen de zomer ingeënt kunnen zijn tegen corona. Vanaf april begint de grote versnelling in de vaccinatieoperatie, onder meer door de komst van het Janssen-vaccin. In de VS wordt het sinds deze week gebruikt en waarschijnlijk is het binnen twee weken ook hier goedgekeurd.  Volgens immunoloog Marjolein van Egmond van het Amsterdam UMC zijn we er nu echt bijna. Ze bespreekt in de podcast hoe het Janssen-vaccin werkt en hoe het verschilt van de andere drie vaccins die in Nederland op de markt zijn. Ook bespreekt ze de verschillen in effectiviteit tussen de vaccins. Daardoor zijn misverstanden ontstaan die slecht zijn voor de vaccinatiebereidheid.  Dat er verschillen zijn tussen de vaccins in werkzaamheid doet eigenlijk niet ter zake, zegt Van Egmond. Want of het ene vaccin nou de sportwagen onder de vaccins is en het andere de Volvo, ze brengen ons uiteindelijk allemaal naar de bestemming die we willen.

Drie prinsessen uit Dubai hebben de afgelopen jaren geprobeerd om weg te komen van de machtigste man van het Midden-Oosten: de premier van de Verenigde Arabische Emiraten en heerser van Dubai, sjeik Mohammed bin Rashid al-Maktoum. Hij zou zeker twee van zijn dochters, en mogelijk meer, vasthouden in een villa. In Saudi-Arabië, waar kroonprins Mohammed bin Salman de dienst uitmaakt, lijkt iets soortgelijks aan de gang. Een prominente prinses die al twee jaar met haar dochter vast wordt gehouden, smeekt deze week in een brief om hulp. Ook haar verhaal staat niet op zichzelf. Wat is er aan de hand? Waarom proberen Arabische prinsessen te vluchten? En wat zegt het over de positie van vrouwen in het Midden-Oosten dat hen dit onmogelijk wordt gemaakt? Arabiste Laila al-Zwaini loopt in De Dag langs de meest in het oog springende voorbeelden.

Fatima al-Tamimi is een vrolijke tweedeklasser van vijftien uit Bleiswijk. Sinds vorige week dinsdag is ze extra vrolijk, want toen hoorde ze dat de scholen na tweeëneenhalve maand eindelijk ook voor middelbare scholieren weer gedeeltelijk opengaan. Vandaag is het zover en in aanloop naar deze dag heeft Fatima voor podcast De Dag een audiodagboekje bijgehouden over hoe ze zich voelt. Je zou het niet vermoeden als je haar hoort, maar Fatima heeft het best zwaar gehad. En daarin is ze niet de enige. Voor heel veel scholieren waren de afgelopen weken pittig. Je kan je er ook van alles bij voorstellen: het is sowieso al niet makkelijk om een tiener te zijn en dan zit je ook nog eens de hele dag thuis met je ouders, op afstand van je vrienden en zonder onverwachte momenten die het leven leuk en spannend maken. Het is verveling troef en dat is eigenlijk overal slecht voor. Fantastisch nieuws dus dat de middelbare scholen vanaf vandaag weer gedeeltelijk open zijn. Al komt er nog best wat spanning bij zo'n eerste schooldag kijken.

Morgen is het precies een jaar geleden dat in Nederland het eerste officiële coronageval werd ontdekt. De Nederlandse 'patient zero', of patiënt nul, kreeg op 27 februari 2020 een gezicht. Het ging om een vijftiger uit Loon op Zand die waarschijnlijk besmet was geraakt tijdens een zakenreis naar Milaan. Toch kwam al snel het besef dat hij waarschijnlijk niet echt de eerste besmette Nederlander was. Het was namelijk lastig te achterhalen hoe lang het coronavirus al rondging in Nederland. Aan de andere kant van de wereld, in China, waar het virus voor het eerst opdook, is de zoektocht naar 'patient zero' nog steeds bezig. Wetenschappers staan al meer dan een jaar voor een raadsel en de rest van de wereld snakt ook naar antwoorden op de vele vragen over patiënt nul. In podcast De Dag vertelt universitair docent Peter Burger, die lesgeeft in wetenschapsjournalistiek en brongebruik aan de Universiteit van Leiden, waarom we met zijn allen zo graag willen weten wie de allereerste mens was die besmet raakte met het coronavirus. We moeten er ook mee oppassen, zegt hij, want met 'patient zeroes' bij andere virussen in het verleden liep het niet altijd even goed af.

Toen in 2010 bekend werd gemaakt dat het WK van 2022 naar Qatar zou gaan, was de consternatie meteen groot. Het was een onwaarschijnlijke keuze en achteraf bleek ook dat de toekenning door corruptieschandalen was omgeven. In Qatar zelf was de vreugde groot en er volgde een ongekende bouwoperatie om acht voetbalstadions, een vliegveld, hotels, metrostelsels en zelfs een hele stad te bouwen. Al snel bleek dat arbeidsmigranten die uit arme landen aangetrokken worden om deze klus te klaren, uitgebuit worden en onder extreem zware omstandigheden moeten werken.  Deze week meldde de Britse krant The Guardian dat er in tien jaar tijd meer dan 6500 arbeiders zijn overleden. Een opvallend hoog cijfer, zeker omdat het merendeel van de bouwvakkers jong en sterk is. Voetbaljournalist Willem Vissers van de Volkskrant vertelt in De Dag hoe het WK in Qatar van meet af aan problematisch is geweest. Zijn de FIFA en KNVB medeverantwoordelijk voor dit schandaal? Is het, zoals Freek de Jonge in een petitie zegt, onmogelijk om nog eervol wereldkampioen te worden in Qatar als je dit weet?

Afgelopen weekend werd in Amsterdam een baby in een ondergrondse vuilcontainer gevonden. Ze kon gelukkig gered worden en start haar leven nu als vondeling. Mogelijk komt ze nooit te weten wie haar ouders zijn en waar ze vandaan komt. Wat doet dat met je? Annemarie van der Laan weet hoe het is om als baby hulpeloos achtergelaten te worden. Ze vertelt in De Dag haar verhaal. Als ambassadeur voor de stichting Beschermde Wieg zet zich tegenwoordig in om niet alleen kinderen in deze situatie, maar nadrukkelijk ook wanhopige moeders een tweede kans te geven. Haar verhaal toont aan, zegt ze, hoe je ook met een buitengewoon ingewikkelde start een mooi leven kan opbouwen.

Complotdenkers leggen op verschillende plekken in het land bloemen op begraaf- en herdenkingsplaatsen van kinderen. Ze geloven dat zij slachtoffers zijn van een pedofiele satanische politieke elite. Een bizar verhaal uit de koker van QAnon-aanhangers. Met de bloemenactie bereiken de gevolgen van die verzonnen theorieën een nieuw dieptepunt. Rudy Bouma van Nieuwsuur keek wekenlang mee in de Telegram-groepen waar deze complottheorieën worden verspreid. Hij vertelt in De Dag over de drie belangrijkste aanjagers van deze verhalen en hoe groot hun invloed is. Ook sprak hij met nabestaanden die ongewild onderdeel van dit verhaal worden en met de mensen die vals worden beschuldigd door de complotdenkers. De impact op hun levens is enorm.

Er worden in Nederland en in het buitenland allerlei proeven gedaan om te kijken hoe grotere groepen mensen toch samen kunnen komen, terwijl corona nog rondwaart. Nu we al bijna een jaar horen wat er allemaal niet mag, wordt de roep om wat er wél kan almaar luider. En als je bedenkt dat het coronavirus volgens wetenschappers de komende jaren zeker nog niet is verdwenen, ook niet als het opschiet met de vaccinaties, dan is het geen overbodige luxe om manieren te bedenken hoe er gecontroleerd toch meer georganiseerd kan worden. Dat is zowel voor de economie van groot belang als voor onze mentale gezondheid. Welke corona-experimenten zijn er in binnen- en buitenland inmiddels uitgevoerd en wat hebben die opgeleverd? Riemer Rijpkema van Fieldlab Evenementen vertelt erover in podcast De Dag. Fieldlab organiseert samen met onderzoekers en wetenschappers deze weken zeven proef-evenementen in Nederland. Het buitenland kijkt mee, want nergens anders in de wereld worden er op deze schaal proeven uitgevoerd.