Macro met Boot en Mujagić | BNR

Philip Lane, de hoofdeconoom van de Europese Centrale Bank, heeft zich uitgesproken over onder meer loonontwikkeling, een mogelijke recessie, en inflatie, en daarin was een duidelijke boodschap te herkennen aldus Edin Mujagic. Een boodschap die hem bekend voorkwam. 'Eigenlijk komt het op hetzelfde neer als wat de voorzitter van de Fed vorige week zei. Hij zei toen dat men 'er rekening mee moet houden dat het aanpakken van inflatie niet pijnloos is'', zo stelt Mujagic. 'En dit bestuurslid van de ECB zei dat in feite ook. Hij roept op om rekening te houden met een mogelijke reducering van de inflatie naar twee procent. Op termijn moet de winstgevendheid van het bedrijfsleven een tijd lang lager worden dan nu, en hou er moet ook rekening mee gehouden worden dat de stijging van de lonen van werknemers de stijging van de prijzen niet bij zal houden.'    See omnystudio.com/listener for privacy information.

Econoom Edin Mujagic ziet volop negativiteit in de economische cijfers over de hele wereld. Overal lijkt een recessie aanstaande, al zal dat niet geheel negatief zijn, erkent de econoom. 'Het is een schoonmaak waarin bedrijven zonder toegevoegde waarde omvallen. Daardoor komen kapitaal en mensen vrij, die in andere sectoren aan de slag kunnen, die wel een toegevoegde waarde leveren.' Als voorbeeld neemt hij de indicator van de Amerikaanse economie die 'heel goed aangeeft wat de Amerikaanse economie over een half jaar zal doen'. 'Die indicator is voor de zesde maand op rij gedaald.'En dat geeft veel aan, zo meent Mujagic. 'Als je een recessie weet te ontlopen, dan zou dat een wonder zijn.' En niet alleen in de Verenigde Staten is men pessimistisch. 'Als je naar Duitsland kijkt, de grootste economie in de Eurozone, dan zie je dat de ondernemers niet te spreken zijn over hoe het nu gaat. En de stemming over de toekomst is ook veel negatiever geworden. Ook daar geldt: er moet een wonder gebeuren wil je een recessie ontlopen.'  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er gaan steeds meer stemmen op om de krapte op de arbeidsmarkt te bestrijden met een voltijdbonus. Econoom Arnoud Boot noemt dat opportunistische maatregelen, hij pleit voor beleid in plaats van een bonus: de kwaliteit van werken verbeteren, minder met toelages werken. Werken moet lonen, het minimumloon moet drastisch omhoog en de zzp'er moet toegang krijgen tot sociale zekerheden. Weliswaar is er krapte op de arbeidsmarkt, de economie functioneert want we hebben sinds de coronacrisis maar liefst 9 procent meer banen gecreëerd, zegt Boot. Nu alleen nog de personele invulling daarvan. En die moet niet gezocht worden in 'opportunistische maatregelen' als de voltijdbonus of allerlei toelages. De bereidheid om te werken moet volgens de econoom vergroot worden. Hoe? Door het werken interessanter te maken: meer autonomie, beter combineerbaar met privé en zorgtaken. Het verheugt Boot dan ook dat nu 95 procent van de kinderopvang door de overheid betaald wordt.Ook moet langer werken beter beloond worden,. En nee, niet via een toelagesysteem. 'Telkens wanneer we een toelage bedenken om een bepaalde inkomensgroep te helpen, wordt die toelage afgetopt op een bepaald inkomensniveau en dat bepaalt dat hele hoge marginaal tarief van de belastingen als je iets meer gaat werken. We zitten verkeerd door alleen met met toelages te werken, we kunnen niet driekwart van het land op toelage zetten zoals nu het geval is.' De minimumlonen moeten voorts drastisch omhoog, zegt Boot. 'Dat was allang nodig want het loongebouw bleef achter, de hogere lonen aan de onderkant hoeven dus ook niet afgebouwd te worden.'   See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er komt een steunpakket voor het mkb, maar daar moet nog even op gewacht worden. Niet iedereen was er enthousiast over, maar minister Adriaansens van Economische Zaken wil in november een pakket klaar hebben liggen. En dat ging niet vrijwillig, zo denkt Arnoud Boot. 'Ze heeft het pakket niet aangekondigd omdat ze het zelf wilde, maar omdat Rob Jetten daar politiek mee scoorde. Ik zou het eigenlijk beschamend willen noemen als ik kijk naar wat er deze week speelt, want de hele discussie rondom de steunpakketten is volstrekt ontspoord. Als het over het mkb- en bedrijfsleven gaat, is het ten principale dat je wil dat die bedrijven zich aanpassen en niet achterover leunen in afwachting van de steunpakketten, en die zullen niet in november komen.' Daarmee spreekt Boot de belofte van Adriaansens dus direct tegen, en met goede reden: 'Zulke pakketten opstellen kost veel meer tijd', stelt hij. 'Het was niet meer dan een politiek statement van Rob Jetten. Dus er gaat veel meer tijd overheen, en dan loop je het risico dat het mkb gaat afwachten. Want waarom zou je nu investeringen doen als je bij wijze van spreken morgen steun gaat krijgen?'  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het was een feestje in huize Mujagic gisteravond, toen de Fed opnieuw een renteverhoging van 0,75 procent aankondigde. 'Ik heb er uitzonderlijk van genoten', zegt econoom Edin Mujagic over de uitleg die Fed-baas Jerome Powell over de verhoging gaf. 'De rust die die man met zich meebrengt, ook als het een negatieve boodschap is, was echt genieten.' Mujagic benadrukt dat iedere letter van ieder woord in de toespraak van Powell zorgvuldig uitgekozen is. 'Ze weten dat alle financiële markten in de wereld naar de Fed kijken', zegt hij. 'Bij de Europese Centrale Bank zijn ze volgens mij langer bezig met de precieze bewoording van statements dan met de inhoud. Dat is bij Powell niet anders.' Maar, iets anders viel Mujagic des te meer op. 'Er zat iets anders in die speech wat heel belangrijk is', vervolgt hij. 'Elke keer dat hij het had over dat de rente mogelijk nog verder omhoog zou gaan, gebruikte hij de term 'we will keep at it', ofwel we zullen ermee doorgaan.' Volgens Mujagic had hij ook andere woorden gebruiken, maar dat deed hij niet. 'Hij gebruikte dezelfde woorden ook bij de jaarlijkse conferentie van centrale bankiers; het is dus geen toeval.' Memoires Volgens Mujagic zijn die woorden een directe verwijzing naar de memoires van Paul Volcker, die van 1979 tot 1987 voorzitter was van de Fed. 'Door het uitspreken van die woorden laat Powell tussen neus en lippen door weten dat hij zich 'Volckeriaans' gaat gedragen. Dat betekent dat hij inflatie ten koste van alles wil bestrijden, ook als het betekent dat de economie enige tijd minder hard zal gaan groeien én ook als het betekent als de werkloosheid oploopt.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waar het gisteren nog ging om de miljoenennota en het prijsplafond dat miljarden euro's gaat kosten, heeft de toespraak van de Russische president Poetin vanochtend de nodige geopolitieke verschuivingen veroorzaakt; en dat is te merken op de markten, zo ziet Edin Mujagić. 'Je ziet hoe fragiel het allemaal is', stelt hij. 'Je kunt nu ook alvast zeggen dat een groot deel van de miljoenennota - het deel dat al onduidelijk was - nog onduidelijker is geworden. Als we het houden bij het prijsplafond, wisten we dat het maar voor even zou zijn. En we wisten ook wat het zou gaan kosten, maar het nieuws van vanochtend (Poetin kondigt grootschalige mobilisatie aan, red.) betekent nu dat de kans groot is het conflcit langer duurt en dat het escaleert. Dat kán geen goed nieuws zijn voor de hoogte van de energieprijzen, en ook voor hoe lang het gaat duren.' Voor Nederland kan dat onder meer betekenen dat het prijsplafond langer in stand gehouden moet worden. Mujagić: 'Als overheid ga je nu gewoon te maken krijgen met hogere prijzen, dus de geraamde kosten zullen hoger worden. Het raakt ons dus allemaal, en het zet in feite een streep door de hele miljoenennota.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Duitse producentenprijzen zijn nog nooit zo snel gestegen als afgelopen maand. Dat komt vooral door de stijging van energieprijzen. 'Dat geeft een grimmig beeld over wat voor verlichting we qua inflatie kunnen verwachten in de komende periode', zegt senior econoom bij ING Bert Colijn. 'Duitse prijzen stegen met 7,9 procent in augustus, en dat betekent dat de Duitsers hun borst nat kunnen maken voor de inflatie voor de tweede helft van het jaar. Dat is natuurlijk geen goed nieuws, en geeft aan dat inflatie zeker binnen Europa probleem nummer één blijft.' In Duitsland stellen ze van alles in het werk om de pijn te verzachten. Zo worden er energiebedrijven genationaliseerd en steunpakketten van ongekende omvang aangekondigd, maar toch lukt het nog niet om de inflatie te beteugelen. 'Je ziet dat het zeker de focus van de Duitse regering heeft, want de Duitse economie lijdt hieronder', aldus Colijn. 'Het is een meer traditionele maakindustrie dan wij hebben, waar energie geslurpt wordt. Dat betekent dat je in Duitsland nu meer te maken hebt met bedrijven die het werk stilleggen vanwege de hoge kosten. Die zorg speelt al langer, de maakindustrie kwakkelt al een tijdje en de auto-industrie heeft langer problemen gehad, dus dit is in Duitsland echt top of mind momenteel.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Prijzen rijzen de pan uit en veel Nederlanders dreigen de rekeningen niet meer te kunnen betalen, dus wordt op Prinsjesdag een troonrede verwacht met historische pakketten van enorme omvang. Het doet econoom Arnoud Boot allemaal denken aan John F. Kennedy. En dan met name de fameuze uitspraak van de wijlen president. 'Denk er niet over wat het land voor jou kan doen, maar wat jij voor het land kan doen', zo quotet Boot. 'Er zijn altijd groepen die het buitengewoon moeilijk hebben, en in een fatsoenlijke maatschappij probeer je daar heel goed mee om te gaan. Schuldsanering, noem maar op.' Echter, zo merkt hij op, er zijn momenteel 'legio mensen die op de bandwagon springen'. Mensen die volgens Boot roepen dat het crisis is, dat prijzen omhooggaan en die dus weer naar de overheid kijken voor hulp. 'Ik vind het scheppen van de verwachting dat de overheid geweldig gaat inspringen onterecht. Laat iedereen maar eerst naar zichzelf kijken.' Volgens Boot is het belangrijk dat men kijkt naar eigen mogelijkheden om de crisis te bevliegen. 'En precies diegenen die nu op de bandwagon zijn gesprongen hebben de gelegenheid om dat te doen. Om eens goed te kijken naar wat ze zélf kunnen doen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De vraag- en aanbodmarkt reguleren door middel van prijsplafonds kan nooit echt op steun rekenen van economen alom, maar het lijkt er nu toch van te komen. Zowel op nationaal als Europees gebied. Econoom Arnoud Boot zegt dat het een onontkoombare beslissing is. 'De energiemarkt is momenteel geen normale markt. Hij wordt van alle kanten beïnvloed door geopolitieke problemen, en dan kun je als econoom zeggen laissez-faire, maar het ís geen laissez-faire.'Volgens Boot is er tevens sprake van bepaalde systeemrelevantie. 'De nadrukkelijke discussie in Nederland is de betaalbaarheid van energie, en dan ontkom je er niet aan als land om iets te doen voor juist alle kwetsbaren, zodat zij hun energierekening kunnen betalen.' Ad hocEn dat levert een probleem op denkt hij. 'Aan de ene kant moeten we ineens ad hoc ingrijpen op de energiemarkt; dat zijn die prijsplafonds waarover gesproken wordt. Dat betekent eigenlijk dat energiebedrijven 'gedwongen' worden om de basishoeveelheid energie tegen een vaste prijs te leveren. Maar wat je het liefst had gedaan was mensen compenseren door middel van een toelage. Dan had je die ingewikkelde discussie over prijsplafonds niet gehad. Maar in Nederland hebben we niet zo'n goede ervaring met toelages en met de uitvoering daarvan.'  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Econoom Edin Mujagić waarschuwt voor het 'rotten' van de EU na de 'State of the Union' van Ursula von der Leyen. 'Problemen kunnen ontstaan als je in je eigen huis een beleid gaat voeren, waardoor de EU-lidstaten gaan rotten.'  Mujagić heeft weinig mooie worden over voor de toespraak van de voorzitter van de Europese Commissie. 'Je kan het vergelijken met iemand die vertelt wat voor mooie ramen er in zijn huis komen en een zwembad in de tuin, terwijl het fundament onder het huis zo rot is als maar kan.'  En waardoor die rot ontstaat, daar heeft de econoom wel ideeën bij: 'Hoge inflatie en hoge schulden. Van beiden weten we dat het de economische groei afremt, wat zorgt voor spanningen in Europa. Dat zie je al tussen tussen Noord- en Zuid-Europa. Het noorden wil dat er iets gedaan moet worden aan de schulden, en het zuiden meent dat het noorden hen niet wil helpen', legt Mujagić uit.   See omnystudio.com/listener for privacy information.