Macro met Boot en Mujagić | BNR

Banken liggen in het vizier van het Openbaar Ministerie vanwege de aanpak van witwaspraktijken. De Rabobank in het bijzonder, vanwege de matige inzet van de bank om witwassen tegen te gaan. Econoom Arnoud Boot ziet verschillende problemen in de Nederlandse aanpak van witwassen. 'Het iets waar je als systeem naar moet kijken, elke bank is een radartje in het geheel.' Volgens Boot komt een te groot deel van de verantwoordelijkheid nu terecht bij banken. De afgelopen jaren zijn er duizenden mensen door banken aangenomen die zich uitsluitend bezighouden met het controleren van klanten en transacties om witwassen tegen te gaan. 'Het is een publieke verantwoordelijkheid, dus doe het gezamenlijk.' Boot ziet ook problemen met het strafrechtelijk vervolgen van bankbestuurders. 'We hebben dit in Nederland helemaal in de strafrechtelijke hoek geduwd. Ik ben er niet voor om bankbestuurders te beschermen, maar ik vind dat we hier scheef zitten. Dit is geen zelfverrijking.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor het eerst in tijden is de inflatie in Nederland gedaald tot onder de 10 procent, en waar dat een positief gegeven lijkt, daar heeft econoom Edin Mujagic slecht nieuws. 'De inflatie is inderdaad naar 9,9 procent gezakt, maar dat is volgens de Nederlandse rekenmethode.' Als de inflatie volgens de Europese rekenmethode wordt berekend, is er volgens Mujagic een andere conclusie te trekken. 'Dan zijn we nog niet zo ver', stelt hij. 'Maar het is alsnog een relevante maatstaf: de inflatie zakt namelijk van ruim 14 procent naar 9,9 procent. Dat is nog steeds hoog, maar je kunt je ondertussen heel moeilijk aan het gevoel onttrekken dat de piek achter ons ligt.' Slow motion-inflatie Hoewel de inflatiepiek - volgens Mujagic - voorbij is, stijgen de prijzen van eten, drinken, vlees en met name zuivel. 'Je gaat nu zien dat de inflatiecijfers die we te zien krijgen zakken', vervolgt hij. 'Maar de inflatie verspreidt zich nu heel goed naar alle porieën van de economie. Een slow motion-inflatie als het ware, het gaat langzamer maar het gaat breder in de economie zitten, en dan gaan we het dus vaker merken.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het grotere plaatje op de economie raakt soms uit zicht, omdat we te gedetailleerd naar de economie proberen te kijken, betoogt econoom Edin Mujagic. 'Stel je gaat heel dichtbij de Nachtwacht staan, dan heb je als gevolg dat je het niet ziet. De enige manier om dat prachtige schilderij te zien, is om een paar stappen achteruit te zetten.' Deze metafoor gebruikt Mujagic in verband met cijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) naar buiten bracht. 'Dat kwam vanochtend met het nieuws dat 71 procent van de ondernemers nog minstens een jaar verwacht te kunnen bestaan. Dat betekent dat een grote groep denkt dat het de volgende kerst niet haalt. Dit past in de golf die er heel lang leeft dat er een golf van faillissementen mee gaat maken.' Dat er tot nog toe geen faillissementsgolf is gekomen, ondanks de coronacrisis en de Oekraïne-oorlog, heeft te maken met de enorme steunpakketten vanuit de overheid, stelt Mujagic. En die steun houdt waarschijnlijk niet op, verwacht de econoom. 'De president van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, heeft gezegd dat Europese bedrijven subsidie moeten krijgen om concurrerend te blijven met de Amerikanen. Die krijgen namelijk steun van de Amerikaanse regering.' Mujagic vreest de enorme schuldenberg die ontstaat. 'Er wordt al gedacht hoe het plan eruit kan komen te zien, maar er ligt iets groters achter. De aanname dat de schuldopbouw gewoon door kan gaan. Daar stelt niemand vragen bij.' Mujagic ziet dat er daarom een stap naar achter gezet moet worden: 'Kiezen voor eigen belang op korte termijn prevaleert boven het eigen belang op de langere termijn. We weten van protectionisme dat het duur is, niet efficiënt en het de economische groei drukt op termijn.' Buiten het zicht van de balansen van bedrijven groeit de schuld, waarschuwt Mujagic. 'Daarbij gaat het om 85.000 miljard dollar, dat staat off-balance op de valutamarkt. Daar worden aan de lopende band leningen aangegaan met een munt als onderpand. Die onzichtbare schulden blijven onzichtbaar, totdat er ergens iets misgaat.' En mocht dat zover komen, dan is de impact groot. 'Dan heeft het grote gevolgen voor de rest van de economie', waarschuwt Mujagic.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoewel het door het CPB gepresenteerde koopkrachtcijfer allesbehalve positief lijkt te zijn, kan er volgens econoom Edin Mujagic in principe gesproken worden over een kleine meevaller. 'Als je eerder dit jaar het idee had dat de hoge inflatie door zou zetten naar 2023, dan valt dit ergens wel mee ja', stelt hij. 'Het CPB zegt dat de geldontwaarding uit zal komen op 3,5 procent, en dat is behoorlijk lager dan dat we dit jaar hebben meegemaakt.' De voornaamste reden van die daling noemt Mujagic het feit dat de Nederlandse overheid het prijsplafond voor consumenten heeft ingezet. 'Het CPB zegt daarover dat als het níet was ingesteld, dat de inflatie volgend jaar zes procent zou zijn geweest. Dus je ziet wel degelijk dat het behoorlijk helpt.' Goede indicatie Volgens Mujagic geeft het CPB ook op een goede manier aan hoe de situatie er volgend jaar uit komt te zien. 'Als we in de loop van volgend jaar het nieuws krijgen waar we allemaal op hopen - dat de oorlog in Oekraïne ten einde is - is de kans dat energieprijzen teruggaan naar het niveau van voor de oorlog heel klein is', vervolgt hij. 'Volgens het CPB moet er rekening worden gehouden met het feit dat die prijzen de komende jaren hoog zullen blijven.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De personeelstekorten in de Verenigde Staten lopen zowat parallel aan de tekorten in Europa, zo heeft econoom Arnoud Boot aldaar geconstateerd. 'Het was verbijsterend.' 'De druk op de arbeidsmarkt in de Verenigde Staten is echt ongelooflijk te noemen', stelt Boot. 'Afgelopen vrijdag kwam er een rapport naar buiten waarin werd gesteld dat er 200.000 banen bij zouden komen in november, maar het zijn er zelfs 260.000 geworden.'  Volgens Boot is die opwaartse trend duidelijker te zien als er gekeken wordt naar het gehele jaar 2022. 'Er is dan sprake van 370.000 banen die er gemiddeld iedere maand bijkomt', vervolgt hij. 'En om de afkoeling van de Amerikaanse economie te bewerkstelligen die in wezen nodig is, zal het nodig zijn om het aantal banen terug te brengen naar 100.000 per maand. Amerika zit dus in het scenario dat de rente verder verhoogd moet worden om de economie te doen afkoelen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoewel de Amerikaanse centrale bank de rente nog altijd verhoogt, worden de stapjes steeds kleiner. Dat zei Fed-baas Jerome Powell afgelopen week in een toespraak, en dat heeft volgens econoom Edin Mujagic gezorgd voor 'een groot feest' op de financiële markten. In tegenstelling tot de stoere taal die Powell de afgelopen maanden sprak, gebruikte de voorzitter van de Fed in deze toespraak een mildere toon, zo stelt Mujagic. 'Het verkleinen van de stapjes begint waarschijnlijk al deze maand. De rente stijgt nog steeds, maar de stapjes worden kleiner en kleiner.' Volgens Mujagic gaan de stappen van 75 basispunten naar 50 basispunten. 'Dus financiële markten hebben over het algemeen heel erg weinig nodig om feest te gaan vieren.' Naast de aankondiging van de verkleining van de rentestappen, zei Powell ook ervoor te willen waken dat de rente te hoog oploopt. Mujagic: 'Ik denk dat dat een zeer belangrijke uitspraak is. Een centrale bank weet dat de rente omhoog moet als de inflatie heel hoog is, maar een centrale bank weet ook dat er ergens een grens is wanneer er teveel van het goede is gedaan. Maar waar die grens ligt, is onbekend.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Econoom Arnoud Boot noemt de energiecompensatie voor huishoudens de 'duurste compensatiemaatregel in de Nederlandse geschiedenis'. 'De discussie in de Tweede Kamer dreigt altijd te gaan om die ene persoon die er te weinig voordeel aan heeft, maar ze realiseren niet dat dit een ongehoorde maatregel is', zo vindt Boot.  Boot waarschuwt dat er in de toekomst mogelijk een parlementaire enquete kan komen over het aanstaande beleid. 'De uitvoering is zo cruciaal om in de toekomst allerlei parlementaire enquetes te voorkomen.' Hij merkt ook op dat de kritiek wordt genegeerd. 'Er worden duizenden excuses verzonnen om op voorhand de kritiek te weerspreken. De micro-economen Maarten Pieter Schinkel en Marco Haan zorgen ervoor dat het vooraf al bekritiseerd wordt', zo verwijst Boot naar het debat in de Tweede Kamer over de compensatie.  'We moeten op een juiste manier hiermee omgaan. Het geld moet terecht komen bij consumenten en niet leiden tot extra winsten bij producten, dat is cruciaal. Ook moeten we zorgen dat mensen een belang hebben bij het zuinig omgaan met energie. Als dat wegvalt, zijn we aan de ene kant geld aan het weggooien, terwijl we de energietransitie vertragen en de energiebedrijven verrijken', zo waarschuwt Boot.   See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ondanks dat het Nederlandse inflatiecijfer 'nog steeds hoog is', mogen we er 'ontzettend blij mee zijn' dat er een daling is ingezet, zegt econoom Edin Mujagic. 'Als je 11,2 procent en de maand ervoor 16,8 procent had, dan valt het in de marge reuze mee.' Toch verwacht hij dat er in 2023 een rare situatie kan ontstaan, omdat veel mensen dan pas de hoge prijzen zullen voelen.  De grote oorzaak van de daling is de prijs voor energie. 'Je gaat op een gegeven moment hulp krijgen van wiskunde. Om een aanhoudende druk op de inflatie te krijgen, moeten de energieprijzen keer op keer stijgen', legt de econoom uit. 'Maar we weten allemaal dat die de afgelopen maanden zijn gedaald en op een gegeven moment, het eind van dit jaar zoals nu blijkt, valt het statistische effect gunstig uit voor de inflatie. Dat zie je nu heel duidelijk.' Toch blijft er nog een hoog inflatiecijfer over, zelfs zonder de energieprijzen. 'Als we het over energie hebben, dan moeten we het hebben over twee klappen die je krijgt bij de inflatie. De directe klap met stijgende olie-, gas- en stroomprijzen. En de tweede klap komt in slow motion erachteraan. Want die stijgende prijzen sijpelen langzaam door naar huishoudens en bedrijven, die het weer stukje bij beetje doorgeven.'  See omnystudio.com/listener for privacy information.

In een nieuwe aflevering van 'komt een centrale bankier in het parlement' hoorde econoom Edin Mujagic van Christine Lagarde dat de Europese Centrale Bank (ECB) doorgaat met het verhogen van de rente. 'Ook als de inflatie verder blijft dalen.' Volgens Mujagic kan de ECB niet anders. 'Het was het enige wat ze had kunnen zeggen, want de geloofwaardigheid van de ECB komt in het geding.' Dat de geloofwaardigheid op het spel staat, heeft te maken met de gigantische snelheid die de ECB heeft met het verhogen van de rente. Met recordstappen heeft de centrale bank de afgelopen maanden de rente verhoogd. Om de rente nu ineens weer te verlagen zou dan ook apart zijn, stelt Mujagic. 'Ze kan niks anders zeggen.'  Toch ziet Mujagic een ander geluid van een ander belangrijk persoon binnen de ECB: Hoofdeconoom Philip Lane. 'Omdat de economie wat minder goed loopt en de inflatie zakt, zei hij dat de argumenten wegvallen om de rente met even grote stappen te verhogen. Dat is van groter belang dan wat Lagarde zegt', stelt Mujagic.   See omnystudio.com/listener for privacy information.

OESO houdt er een positieve kijk op na als het gaat om de negatieve groei in de aankomende twee kwartalen; die zou er namelijk niet zijn. Daarmee is een mogelijke recessie afgewend, en dat stemt econoom Arnoud Boot meer dan positief.  Het woord recessie wil hij echter niet in de mond nemen, dat is namelijk een 'op dagbasis gecreëerde hype van crises'. 'De economie past zich voortdurend aan', stelt hij. 'En dat doet het bedrijfsleven ook. De bedrijfsplannen die nu ook voorliggen zijn veel meer bottom-up en dat betekent dat je vanuit de overheid gewoon rust moet uitstralen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.