Macro met Boot en Mujagić | BNR

De staatsschuld is gedaald en de vlag mag dus uit, zo vindt senior econoom Bert Colijn van ING. 'Hij gaat staccato naar beneden, en dat is prettig', zo stelt hij. De daling geeft ook een bepaald niveau van luxe aan, zo denkt Colijn. 'De Europese norm is 60 procent, en een hoop landen stoeien met dat percentage. Italië bijvoorbeeld zit er een procent of 90 boven.' Volgens Colijn ligt de staatsschuld nu weer op het niveau van eind 2019, vlak voor het uitbreken van de coronacrisis. 'En dat ondanks alle grote steunpakketten die we uitgegeven hebben', vervolgt hij. 'Natuurlijk, er komt nog wat aan in verband met de energiecrisis, maar over het algemeen is het vrij succesvol.' Sterke groei en herstel Dat succes zit hem volgens Colijn in twee factoren: een sterke economische groei en een sterk herstel én een hoge inflatie. 'De economie is heel sterk gegroeid en hersteld, want je meet de staatsschuld altijd als percentage van inkomen. Dat is flink gegroeid', stelt hij. 'Daarnaast helpt de hogere inflatie ook mee, want de schuld wordt als het ware weggeïnfleerd. Dat zien we in andere landen ook gebeuren, en dat geeft een prettig buffertje als we naar de staatsschuld kijken.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De huizenprijzen zijn voor de vierde maand op rij gedaald en kenmerken de sterkste daling sinds 2013. En daarmee lijkt er reden tot zorg te zijn voor huizenbezitters, zo vindt Menno Middeldorp, hoofd van RaboResearch. Maar onverwachts is het niet. 'Meerdere mensen - waaronder wij - voorspelden dit al', sttelt Middeldorp. 'DNB zei eerder deze week nog dat de daling van huizenprijzen door zal zetten, waar wij het ook mee eens zijn. En dat zit hem in een simpele redenering: de rente is hoger en dus kunnen mensen minder neerleggen voor hun huis. Oftewel, de huizenprijzen moeten zich aanpassen aan de veranderende hypotheekrente.' Daarmee gaat de betaalbaarheid van een huis juist achteruit, zo betoogt hij. 'Je zou dus denken dat als prijzen dalen, huizen juist betaalbaarder worden. Echter, de meeste mensen - bijna iedereen - heeft een hypotheek nodig om een huis te kopen. En op het moment dat de rente zo is gestegen, komt het erop neer dat mensen minder huis kunnen kopen voor hun hypotheek.' 7 procent RaboResearch voorziet een daling van zo'n 7 procent voor de aankomende twee jaar. 'Dat heeft alles te maken met de stijgende rente', vervolgt Middeldorp. 'Maar ook het inkomen speelt mee. Dat bepaalt namelijk hoeveel hypotheek je kunt krijgen samen met die rente, en daar zou je verwachten dat er wel wat inkomensstijging is. Dat het nieuwe evenwicht per saldo lager terechtkomt, maar niet zo laag als dat je alleen met rente zou werken.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het bankenlandschap in Nederland wordt met de grond gelijk gemaakt door alle beschuldigingen van witwassen aan het adres van voormalige CEO's. Dat zegt macro-econoom Arnoud Boot in reactie op het nieuws dat de voormalige topman van ABN Amro Kees van Dijkhuizen door het Openbaar Ministerie als verdachte wordt gezien in het onderzoek naar overtredingen van de antiwitwaswet bij de bank. Volgens Boot is Van Dijkhuizen geen verdachte maar juist slachtoffer van de geldende regels. Net zoals Gerrit Zalm, Joop Wijn en Chris Vogelzang ook geen verdachten zijn van witwassen. 'En dan heb je het nog niet gehad over de bestuurders van ING en van de Rabobank. Natuurlijk klopt dat niet, ze hebben geen dubbeltje witgewassen.' 'De vraag is of banken hun systemen op orde hebben en of ze volgens de wet functioneren. Als dat niet gebeurt, dan moet een bank tot de orde worden geroepen. En dat is wat anders dan iemand bestempelen als witwasverdachte, zoals in de media wordt gedaan', zegt Boot. 'Een bank tot de orde roepen is wat anders dan zeggen dat de betreffende bestuurder een integriteitsprobleem heeft of een witwasverdachte is. Dan zijn totaal verschillende dingen.' Lees ook | Ex-topman ABN AMRO verdachte in strafzaak witwassen Doodstil Volgens Boot is de controle op witwassen bij banken wel legitiem, 'absoluut, ga er achter aan en zet er druk op!' Alleen gaat de discussie nu over het verkeerde onderwerp. 'Want als je nu aan ABN Amro vraagt wat over een paar jaar het verdienmodel van de bank is, blijft het doodstil. Daar moeten de zorgen over gaan.' De rol van de banken verandert volgens Boot in hoog tempo, mede als gevolg van de komst van bedrijven als Adyen. 'Dat die rol verandert is niet erg. Maar wat wel erg is: als we banken vastnagelen zodat ze niet hun eigen toekomst kunnen kiezen en daar ook niet kunnen komen. Dan zijn we met een poortwachter bezig die onbelangrijk is geworden en buitenspel wordt gezet.' Boot hamert dan ook op evenwicht. 'Iedereen moet scherp en kritisch zijn, maar we gaan niet mensen als witwasser aan de hoogste boom hangen op het moment dat er iets verkeerd gaat.' Lees ook | 'Aanpak van witwassen is publieke verantwoordelijkheid' Kabinet De macro-econoom is later vandaag aanwezig bij een gesprek op het Catshuis met onder meer premier Rutte en enkele ministers om van gedachten te wisselen over het toekomstig economisch beleid van Nederland. 'Het kabinet heeft een open agenda, maar deze discussie is binnenskamers. Het is goed dat dit soort gesprekken worden georganiseerd', denkt Boot. 'Eraan meedoen is vorm van maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen.' Lees ook | 'Stijging Japanse rente kan voor aardverschuiving zorgen'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Japanse centrale bank heeft al jarenlang het beleid dat de tienjarige staatsrente aldaar op nul procent gehouden wordt, waarbij er ruimte is voor schommelingen van 25 basispunten omhoog én omlaag. Gisteravond heeft Japan die ruimte vergroot naar 50 basispunten, en dat is volgens econoom Edin Mujagic reden voor een feestje. 'Het lijkt heel weinig, maar het is echt heel groot nieuws', aldus Mujagic. 'Er is namelijk een reden dat veel Japanse beleggers een groot deel van hun geld buiten Japan beleggen. Precies hierom. De Japanse centrale bank slaagt er al jaren in om de rentes aldaar heel laag te houden, dus als Japanse belegger valt er weinig rendement te halen in eigen land.' Volgens Mujagic hikt de tienjarige rente van de Japanse overheid inmiddels tegen 0,5 procent aan. 'Hij is dus verdubbeld. En hoewel het voor ons nog steeds als heel weinig klinkt, maar voor een Japanse belegger is het heel groot nieuws', vervolgt Mujagic. 'Want zij gaan nu voor het eerst in een heel lange tijd naar een situatie toe waarin beleggen in eigen land misschien net zo interessant kan zijn als beleggen elders. En dat kan grote gevolgen hebben voor buiten Japan.'    See omnystudio.com/listener for privacy information.

Econoom Edin Mujagic hoopt vurig dat de ramingen van De Nederlandsche Bank voor 2023 werkelijkheid worden. Alleen dan wordt 2023 'relatief gezien een goed economisch jaar', zo denkt hij. 'En ik moet eerlijk zeggen dat de ramingen realistisch overkomen.' En verbaasd is Mujagic daar niet over. 'Als ik iemand van DNB hoor zeggen dat de Nederlandse economie met zo'n anderhalf procent zal groeien als alle stof is neergedwarreld, dan is dat ongeveer het percentage wat je als Nederlandse economie kunt hebben zonder dat je spreekt over teveel of te weinig groei. Derhalve realistisch.' Maar waar de inflatieramingen van DNB realistisch overkomen op Mujagic, daar komt het DNB Inflatiecollege van Klaas Knot - dat afgelopen vrijdag werd gehouden - allesbehalve realistisch over. 'Ik heb daar toch opmerkelijke dingen gehoord', vervolgt hij. 'Zo ging het bijvoorbeeld heel snel over het verleden. We hebben nu een een hoge inflatie, en de laatste keer dat dat zo was was in de jaren 70. Knot zei daarover: 'By the way, toen hadden we ook een oliecrisis.'' Toen de reden, nu de reden Volgens Mujagic wil Knot daarmee zeggen dat de oliecrisis toen de reden was van de inflatie, evenals nu. 'Daarmee gaat hij heel kort door de bocht', vindt Mujagic. 'In de zin dat hij maar de helft van het verhaal heeft verteld. De andere helft is dat de inflatie in de jaren 70 hoog kon blijven en hardnekkig werd door het foutieve monetaire beleid van de centrale banken.' Mujagic spreekt van een 'rode lijn' in het inflatiecollege, 'want er werd heel weinig tot niet gesproken over de gevolgen van het beleid zoals DNB dat voert sinds 2008.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De inflatie blijft waarschijnlijk veel langer hoog dan de Europese Centrale Bank eerder voorzag. De hoge vraag van consumenten naar producten en diensten maakt die duurder en de in veel eurolanden zeer krappe arbeidsmarkt stuwt de lonen op, zei ECB-president Christine Lagarde gisteren. De ECB stelde dan ook dat de rente zal moeten blijven stijgen om de economie ver genoeg af te remmen. Volgens Lagarde betekent dit dat de komende rentevergaderingen de rente waarschijnlijk ook nog met stappen van een half procentpunt omhoog gaan. De ECB neemt begin februari een volgend rentebesluit en daarna nog drie keer in de eerste helft van 2023.  'Voor de centrale bank is het cruciaal om aan te geven dat ze niet in slaap aan het vallen zijn, en dat ze het nog onopgeloste inflatieprobleem serieus nemen', stelt econoom Arnoud Boot. Volgens Boot heeft de inflatie 'zeer grote consequenties. Juist ook voor kwetsbare mensen', zegt hij. 'Ik denk dat Lagarde een zeer grote waarschuwing wilde geven aan de politiek.' Eigenlijk heeft Lagarde gezegd: politiek, als jullie met je budgettair beleid allemaal olie op het vuur blijven gooien met extra uitgaven, dan wakker je die inflatie aan en dwing je ons tot verdere renteverhogingen.' 'Lagarde zal dit ongetwijfeld nog honderden keren blijven herhalen omdat ze weet dat het politieke proces op dat punt disfunctioneel is. De neiging om geld te gaan besteden en om kiezers op de korte termijn tegemoet te komen is gigantisch. De enige rem daarop is dat de centrale bank bereid is om die rente te verhogen. Of ze uiteindelijk agressief genoeg kan zijn met het rentebeleid, zien we dan wel weer. Maar ze heeft de handdoek in ieder geval niet in de ring gegooid. Ik ben blij dat Lagarde zich zo heeft opgesteld.' Macro met Boot en Mujagić Elke dag een intrigerende gedachtewisseling over de stand van de macro-economie. Op maandag en vrijdag gaat presentator Thomas van Zijl in gesprek met econoom Arnoud Boot, de rest van de week praat Van Zijl met econoom Edin Mujagić.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deep down weet de Fed niet wat werkeloosheid, economische groei en inflatie de komende jaren gaan doen. Econoom Edin Mujagic bekeek de persconferentie van Jerome Powell en voelde dat de Fed die voorspellingen als een verplicht nummer zag, maar dat de bank het eigenlijk niet weet. 'Dat zag je duidelijk.' 'De leden van het comité wordt gevraagd naar de verwachtingen tot en met 2025, hen wordt ook gevraagd wat ze zien gebeuren met de rente in die jaren.' Volgens Mujagic is die rente vastgesteld tussen de 2,4 en 5,8 procent. 'Dat is een range van niks.' Mujagic geeft wat historische context: 'Eind 2021 zei Fed ergens tussen 2,3 en 2,5 procent, in 2017 zeiden ergens tussen 2,8 en 3,0 procent; dat is een range waar je iets aan hebt. Deze range zegt eigenlijk dat ze het niet weten, want als je een beetje overtuigd zou zijn van de eigen ramingen over groei, inflatie en werkloosheid, dan vloeit daaruit voort een soort renteniveau dat daarbij hoort'. En dat is met deze range dus niet het geval. Ergo, de Fed weet het niet. En dat terwijl financiële markten toch enig houvast en sturing van de Fed verwachten. Mujagic maakt een niet onbelangrijke kanttekening: Er is een verschil tussen wat de Fed zegt te gaan doen en wat er uiteindelijk gebeurt. Daar kan nogal wat licht tussen zitten. In 2021 verwachtte de Fed voor 2022 een economische groei van 4 procent, een inflatie van 2,5 procent en een rente van 0,9 procent. 'De Fed-rente is nu vier procent, je ziet hoeveel dingen kunnen veranderen in twaalf maanden.'   See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat de inflatie in de VS gedaald is naar 7,1 procent is om verschillend redenen goed nieuws. Dat zegt macro-econoom Edin Mujagic. Weliswaar is de inflatie nog hoog, maar volgens Mujagic is het de vijfde keer op rij en kan na drie dalingen achter elkaar al geconcludeerd worden dat de piek achter de rug is.  Vanavond geeft de president Powell van de Federal Reserve een persconferentie, volgens Mujagic zal hij laten doorschemeren dat de Fed het zich vooralsnog niet kan permitteren de renteverhogingen te staken. 'Maar omdat de beweging omlaag gericht is, zal het niet lang duren voordat ook de Fed goed nieuws heeft voor de buitenwereld.' Nog twee verhogingen De Fed heeft keer op keer gezegd de rente naar vijf te moeten brengen, hij staat nu op vier procent. Nog een of twee verhogingen en je bent er.' En dat zal ook goed nieuws zijn voor Europa, wiens economie met elastiek aan die van de VS vastzit. Grote kans dus dat ook hier de inflatie over een paar maanden weer daalt.  In de VS stijgen de lonen intussen, nu met iets meer dan 5 procent, volgend jaar zal dat 6 procent zijn. 'Het zal niet lang duren voor je voor het eerst in een hele lange tijd ziet dat mensen hun lonen harder zien stijgen dan de inflatie. Dat heeft twee voordelen. Je hebt meer geld over en het doet wonderen voor de stemming. Dat is een goed moment, 2023 wordt een laar van recessie of lage economische groei, dus elke hulp is welkom.'  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens het IMF is er sprake van een historische daling van de mondiale schuldenberg. Maar zelfs daar is goed en slecht nieuws in te onderscheiden, zo denkt econoom Edin Mujagic.  Voorop staat dat de algehele daling aan schulden in 2021 goed nieuws is, zo vindt Mujagic. 'Maar daar heb ik meteen een stukje slecht nieuws bij', steekt hij van wal. 'Het gaat om 2021, dus dit jaar zit daar nog niet bij. En de daling komt niet doordat landen ineens hun schuld zijn gaan afbetalen, dat gebeurt namelijk bijna nooit. In plaats daarvan is de inflatie vorig jaar juist gestegen.' En het slechte nieuws houdt daar niet op, zo benadrukt Mujagic. 'Als ik verder lees, zie ik dat het IMF zegt dat het omgaan met hoge schulden moeilijker wordt als economische groei daalt de rentes stijgen', vervolgt hij. 'Maar dan denk ik: hoezo 'als'? Wij gaan al naar een omgeving van lage economische groei en de rentes zijn al gestegen, en zullen zelfs blijven stijgen. Dus het IMF zegt hier eigenlijk op diplomatieke wijze van 'veel succes straks'.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het mag gerust de week van de renteverhogingen genoemd worden. Aanstaande woensdag zal de Fed naar alle waarschijnlijkheid een renteverhoging presenteren, waarna de ECB op donderdag volgt. Maar, zo tempert econoom Arnoud Boot de verwachtingen, de rentestappen zullen kleiner zijn dan voorheen. Volgens Boot gaat het over rentestappen die waarschijnlijkheid 50 basispunten bedragen. 'Maar wat nog veel belangrijker is, is dat ze heel duidelijk aangeven dat ze bereid zijn om redelijk agressief monetair beleid te voeren tot de inflatie onder controle is', stelt hij. 'Inflatie is uitermate kostbaar voor de economie, het geeft geweldige onzekerheid in termen van investeringen, grote verdelingsvraagstukken, noem maar op. De onderkant komt er altijd slecht af bij inflatie, dus het bestrijden van de inflatie is cruciaal.' Eerder zei Fed-baas Jerome Powell nog dat de piek van de inflatie voorbij is, en dat rentestappen daarom kleiner kunnen zijn. Maar Boot vindt dat een gevaarlijk idee. 'Ik zou er niet op tegen zijn als de Fed agressiever zou zijn met hun renteverhogingen', vervolgt hij. 'En ook met het afbouwen van de balans. Ze hebben nog van alles op die balans staan wat bedoeld is om de rente te verlagen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.