Macro met Boot en Mujagić | BNR

Als het aan hoogleraar Arnoud Boot ligt, worden hoogleraarstitels in de toekomst veel minder makkelijk verstrekt. 'Op allerlei punten in de universiteit is er sprake van een overvloed aan mensen aan de buitenkant.'   Dit weekend meldde het Financieel Dagblad dat de financiering van leerstoelen in Nederland vaak in nevelen gehuld is, en hoewel Boot niet zover wil gaan om de functie van hoogleraar als te koop te zien, ligt er wel een kern van waarheid in die omschrijving. Als voorbeeld noemt hij advocatenkantoren en accountancy-firma's, waar legio mensen zouden rondlopen met een hoogleraarstitel. 'Dat is op zichzelf verontrustend omdat je van een hoogleraar mag verwachten dat hij een hoog wetenschappelijk statuur heeft, en dat hij wetenschappelijk onderzoek doet', zegt Boot. 'Maar als je 80 of 90 procent van je tijd in een advocatenkantoor zit, dan heb je natuurlijk geen tijd om onderzoek te doen.' Boot benadrukt het belang van mensen uit het werkveld die enkele uren per week bij de universiteit een hoogleraarschap vervullen, temeer omdat universiteiten privaat geld nodig hebben. Maar daarbij vindt hij wel dat het geld vanuit een onafhankelijke positie moet komen. 'Een universiteit gaat over haar eigen missie en personeelsbeleid, en daar moeten privaat geld en docenten aan de buitenkant in passen.' Waar gaat het mis Het gaat volgens Boot echter mis wanneer er groepen ontstaan waar hoogleraren van die buitenkant opeens de dienst uitmaken bínnen de universiteit. De titel van hoogleraar is de hoogste academische functie, en daaronder bevinden zich rangen waar hoge wetenschappelijke eisen aan gesteld worden. De facto betekent dat dus dat accountants en advocaten met zo'n titel mee kunnen praten over wat er met het personeelsbeleid of met andere beslissingen binnen de universiteit gebeurt.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waar minister van Volkshuisvesting Hugo de Jonge volop plannen presenteert over het reguleren van de middenhuur en verplichte sociale huurbouw, daar wordt hem dat niet in dank afgenomen. Dat ziet ook hoogleraar Arnoud Boot. Boot stelt zelfs dat de woningmarkt zoals we die kennen niet eens een markt is. 'Er is bijna nergens een grotere overheidsbetrokkenheid te zien dan op de woningmarkt', zegt Boot. 'Daarmee is er dus ook sprake van een wisselend beleid over de tijd gezien, want het ministerie van Wonen is nog niet zo lang geleden opgeheven. Nederland was namelijk 'af'.' Volgens Boot is de woningmarkt in Nederland 'per definitie' zeer ingewikkeld. Dat zit hem in de vastigheid van die markt. 'Als je de verkeerde huizen hebt, duurt het eigenlijk een generatie voordat je de goeie hebt', zo stelt hij. 'En je kunt niet niet heel snel bouwen in een land dat zo dicht zit. Dus het is buitengewoon positief dat volkshuisvesting weer bovenaan het lijstje staat en dat er een minister voor is, maar tegelijkertijd schuilt er een gevaar.' Van het een naar het ander Gevaar dat schuilt in de inconsistentie van het beleid. Volgens Boot is er sprake van een dossier waar telkens ander beleid op werd toegepast, van meer markt naar meer overheid. 'De vraag is dus wat de rol van de overheid moet zijn.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het kan niet op in de Amerikaanse economie. Winkelverkopen zijn met 3,5 procent gestegen en dus is het alweer tijd voor een feestje, zo stelt econoom Edin Mujagic. Zelfs ondanks de tegenvallende inflatiecijfers. Want, zo benadrukt Mujagic, hoewel de inflatiecijfers tegenvielen, daalde de inflatie nog steeds. 'Het valt allemaal keurig samen', stelt hij. 'Wij hebben in Nederland de goede gewoonte om op lichtpunten te wijzen als het slecht gaat, en we plaatsen kanttekeningen als iedereen feest aan het vieren is.' En zo ook als de Amerikanen het doen, want Mujagic durft enkele kanttekeningen te plaatsen bij de feestvreugde. Zo zou het groeicijfer van 3,5 procent niet zijn gecorrigeerd voor de inflatie. Als die correctie wordt toegepast, blijft er volgens Mujagic alsnog groei over, maar wel minder. Daarnaast benadrukt hij dat de maand januari bekendstaat als salesmaand, waarin meer wordt uitgegeven dan in andere maanden. Seizoensaanpassing Daarnaast zegt hij dat er sprake is van een seizoensaanpassing. 'Maar dat geldt voor alle macro-economische cijfers', gaat Mujagic verder. 'Het Amerikaanse statistiekbureau stelt dat juli niet hetzelfde is als januari, en dus wordt er een seizoensaanpassing toegepast. Dat resulteert nu in groei, maar als je naar de werkelijke cijfers kijkt, zie je dat Amerikanen in december 750 miljard dollar uitgaven.' En dat staat in schril contrast met het werkelijke bedrag van 630 miljard dollar dat Amerikanen in januari uitgaven, ondanks de 3,5 procent stijging. 'Het seizoensaanpassingseffect is enorm.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor de zevende maand op rij is het inflatiecijfer in Amerika gedaald. Macro-econoom Edin Mujagic noemt dat 'welkom nieuws' na de stijgingen van het afgelopen jaar. Toch is het belangrijk om niet te vroeg te juichen en de maand-ontwikkeling in de gaten te houden vindt Mujagic: 'We zijn nu in een slow motion-inflatie terechtgekomen.' De inflatiedaling stelt weinig voor volgens Mujagic, maar het is wel een goed teken dat de dalende trend zich voortzet. Tegelijkertijd laten de maand-ontwikkelingen een ander beeld zien. 'In december vorig jaar zagen we een daling, maar in januari kwam er juist een half procentpunt bij. Dat is op maandbasis uiteindelijk een behoorlijke stijging', licht de macro-econoom toe. Als die trend doorzet dan kom je volgens Mujagic op een jaarinflatie van zes procent. 'En dat is mijlenver van de twee procent die de Fed nastreeft.' Er is dus geen duidelijk beeld dat de inflatie in Amerika heel hard aan het zakken is. Dat het cijfer aan de hoge kant blijft heeft volgens de macro-econoom als gevolg dat de Fed voorlopig door moet gaan met het verhogen van de rente. De fase waar we nu in terecht zijn gekomen is een fase van 'slow motion-inflatie', stelt Mujagic: 'We komen uit een periode van hoge inflatie veroorzaakt door de energieprijzen. Dat effect ebt nu weg en daarom moeten we kijken naar de sticky inflatie.' Volgens de macro-econoom is dat het deel van de inflatie waarvan historisch bekend is dat de prijzen zeer langzaam veranderen. 'Dat geeft een goed beeld van waar de inflatie naartoe gaat en je ziet dan dat de inflatie langzaam aan het oplopen is.' Toch is er ook hoop volgens Mujagic, want het wordt beter als je kijkt naar het totale inflatiecijfer in de VS. Een derde van dat cijfer bestaat uit kosten voor huisvesting, daarom is het aan de hoge kant. Wat de huizenprijzen in de VS doen, vertaalt zich later in dat deel van het inflatiecijfer, weet de macro-econoom. 'De huizenprijzen beginnen langzaam te dalen. Als we het inflatiecijfer van nu vergeten,  dan is de kans groot dat, voordat we kunnen denken aan zomervakantie, de Amerikaanse inflatie aanmerkelijk lager is', vermoedt Mujagic. 'Dan gaat de deur open voor de Fed om te denken dat het genoeg is geweest met al die renteverhogingen sinds maart en dat ze dan besluiten ermee te stoppen.'  See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandse economie groeit in het vierde kwartaal en dus ontsnappen we op het nippertje aan een recessie, maar verbaasd is macro-econoom Edin Mujagic allerminst. 'We weten dat economische groei om ons heen mee is gevallen, en Nederland profiteert altijd.' Mujagic noemt het groeicijfer 'een groot nationaal cadeau op Valentijnsdag', omdat het alles omvat wat iemand graag wil zien. 'De economie is gegroeid, we hebben geen recessie, de groei kwam overal vandaan en we hebben het beter gedaan dan landen om ons heen', zegt hij. Met name de laatste maanden van 2022 hebben bijgedragen aan de toegenomen consumentenuitgaven, zo weet Mujagic. 'Men komt in een feeststemming en er was ook daadwerkelijk geld om uit te geven.' De reden? Loonafspraken waarbij de loonstijgingen aanmerkelijk hoger lagen dan voor mogelijk werd gehouden. Waar men in voorgaande jaren blij was met stijgingen van twee tot drie procent per jaar, daar kreeg men in 2022 tussen de zes en acht procent erbij. 'Dat doet iets met de stemming in het land, ja', aldus Mujagic.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat de Tweede Kamer spreekt over de toekomst van de euro is 'juist nu, op een rustig moment' een goed idee. 'De huidige geopolitieke situatie maakt het ontstaan van rumoer heel kostbaar', zegt macro-econoom Arnoud Boot. Er is ook genoeg te bespreken, denkt hij. In aanloop naar het gesprek in de Kamer hebben De Nederlandse Bank en het Centraal Bureau voor de Statistiek gezegd dat de euro niet in alle gevallen ervoor heeft gezorgd dat landen dichter bij elkaar zijn gekomen. De munt heeft ook voor divergentie in de Europese Unie heeft gezorgd. Lees ook | 'Euro doet het redelijk goed' Dat de Tweede Kamer spreekt over de toekomst van de euro is 'juist nu, op een rustig moment' een goed idee. (Unsplash) 'De euro als puur economisch element heeft niet voor convergentie gezorgd, dat is wel een noodzaak voor een unie als de EU', zegt Boot. 'De euro is om politieke redenen ingevoerd.' De eenwording van Duitsland (1990) stond volgens Boot aan de basis van de invoer, naast de wens van Frankrijk om een einde te maken aan de dominantie van de Duitse Mark. 'Frankrijk wilde een versnelde invoer van de euro en wilde daarnaast niet het zwakste lid van de eurozone worden. Daarom moesten Zuid-Europese landen meteen aansluiten.' Met de euro moesten landen binnen de Europese Unie vanzelf dichter bij elkaar komen. 'IJdele hoop', denkt Boot. De hoofdoorzaak daarvoor ligt primair bij de nationale overheden, denkt hij. 'Onderdeel zijn van de eurozone brengt morele verantwoordelijkheden met zich mee. Je moet structurele hervormingen doorvoeren die je sterker maken.' Daar is veel te weinig van terecht gekomen, zegt Boot. Luister ook | Macro met Boot en Mujagić 'Je kan discussiëren over Spanje en Portugal. Die landen hebben zeker stappen gemaakt, maar niet voldoende.' De vraag is volgens Boot dan ook of 'Brussel' de juiste rol heeft gespeeld. 'Als monetaire unie moet je eigenlijk ook een politieke en een begrotingsunie hebben.' En dat vraagt om meer macht voor de Europese Commissie. Boot maakt een vergelijking met de Verenigde Staten. 'De staat Californië kan niet uit de dollar stappen en zal dat ook niet in zijn hoofd halen. Als dat zou gebeuren, wordt elke staat meegetrokken.' Maar EU-landen zijn niet klaar voor een Europese politieke unie. 'De constante vraag binnen de EU gaat over het machtsoverwicht tussen de nationale overheden, de Europese Commissie in Brussel met een gebrek aan draagvlak en de Europese Centrale Bank die genoodzaakt is het 'hele zaakje bij elkaar te houden.' Lees ook | Staatsschulddaling eurolanden is niet per se goed nieuws Roerei Volgens Boot is dat cultureel en emotioneel gestuurd. 'Je moet Europa zien als iets waar je bij wil behoren', zegt hij. 'Een Amerikaan die na een lange gijzeling terugkeert naar zijn land zal ongeacht de staat waar in hij landt zeggen: 'I'm happy to be back in the greatest country on earth. Een Europeaan zou dat nooit zeggen.' De euro is er nu eenmaal en kan niet meer weg. 'Het is een scrambled egg, daar kan je geen omelet van maken. Dit is het'. Daarom moet meer worden gekeken naar dat wat ons bindt, denkt Boot. En dan gaat het vooral om pan-Europese zaken zoals bijvoorbeeld de spoorwegen en het bankverkeer. 'We zitten nog steeds met een financieel systeem waar nationale banken grote invloed hebben op nationale overheden. Dat is vragen om moeilijkheden. Waar blijft die pan-Europese kapitaalmarkt?'  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met de verkoop van het meerderheidsbelang in ABN Amro laat de staat de bank op eigen benen staan, en hoogleraar Arnoud Boot vraagt zich af wat de strategie daarachter is. 'Er komt natuurlijk een consolidatieslag, maar bij mij is het uitgangspunt: wat is de strategie van ABN Amro zelf.' Volgens Boot spelen daar ook nadrukkelijk nationale belangen. 'Het is wenselijk als de overheid haar strategie als grootaandeelhouder verder naar voren brengt', stelt hij. 'Er zijn ook Kamerbrieven geweest, dus het is niet zo dat er niets over gezegd is, maar ik vind dat de strategie van Nederland én van ABN Amro centraal moeten staan.' Hij denkt dan ook dat de huidige strategie van ABN Amro te bekijken is vanuit nostalgisch perspectief, toen ABN Amro nog dé zakenbank was die in het handelsverkeer van het Nederlandse bedrijfsleven opereert. 'Een soort van schaduw-ambassadenetwerk', omschrijft Boot. 'Ze hebben de afgelopen jaren geprobeerd, om daar toch weer een voet tussen de deur te krijgen. Maar dat is tot nu toe vrij lastig gebleken.' 'Geen agressief spel' De reden waarom durft Boot niet te zeggen. 'Of dat komt door gebrek aan proberen of inspanning weet ik niet', vervolgt hij. 'En het is ook niet mijn bedoeling dat ABN Amro ooit weer dat agressieve spel op de financiële markt gaat spelen, maar ze waren altijd de bank waar bedrijven terecht konden voor advies.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het plan van Europees commissaris Margrethe Vestager om als EU te gaan investeren in bedrijven is een slecht idee. Volgens BNR's macro-econoom Edin Mujagic zal de EU een forse prijs moeten betalen voor meer overheidsbemoeienis. Europees commissaris voor Concurrentie Margrethe Vestager pleit voor investeringen en meer durfkapitaal om techbedrijven in Europa te laten groeien. Volgens Mujagic gaat het vooral om 'bedrijven die groen zijn of groen bezig zijn.' En dat is voor een Europees commissaris die moet zorgen voor meer concurrentie 'nogal wat', meent macro-econoom Edin Mujagic. 'Zij noemt het zelf een alternatief voor subsidies. Maar als de EU toch zoekt naar een alternatief voor subsidies, kunnen ze beter het ondernemersklimaat voor bedrijven optimaliseren.' Het is volgens Mujagic nuttiger wanneer bedrijven makkelijker kunnen produceren en hun goederen vervolgens ook makkelijker kunnen verkopen. 'Door dit soort dingen te doen, verstoor je de markt.' Luister ook | Macro met Boot en Mujagić Als de EU een belang neemt in een bedrijf, is de kans groot dat zo'n bedrijf makkelijker geld kan lenen bij een bank. 'Want de bank denkt dat zo'n bedrijf minder snel failliet zal gaan omdat de EU er in investeert', beweert Mujagic. Een zoveelste signaal dat EU bezig is met het loslaten van de eigen regels. 'We hebben het week in, week uit over nieuwe protectionistische maatregelen en staatssteun dat makkelijk moet worden.' Lees ook | 'Geld en soepelheid' moeten EU beter concurrentiepositie geven Dit past in een breder beeld waarin overheidsbemoeienis met de economie eerder een regel dan een uitzondering is, zegt de econoom. En daar moet de EU weg van blijven. 'Veel Oost-Europese landen zijn lid van de EU en dat zijn landen die decennialang die beleid hebben gevoerd en dat heeft overal gefaald.' Een route die niet genomen moet worden, ook niet als de Verenigde Staten dat wel doet. Het gevaar is dat het innovatievermogen van de Europese economie op lange termijn kleiner wordt met een beleid waarin de overheidsbemoeienis groot is, denkt Mujagic. 'Er hangt een prijs aan dit beleid.'  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Macro met Boot en Mujagić | Vraagtekens bij Amerikaans banenrapport Uit nieuwe arbeidscijfers van vorige week vrijdag zou blijken dat er in de VS in januari 517.000 nieuwe banen zijn bijgekomen. Econoom Edin Mujagić betwijfelt of die data wel kloppen, onder meer door de manier waarop de Fed reageert op het nieuws. Huiseconoom Mujagić zet vraagtekens bij Amerikaans banenrapportUit nieuwe arbeidscijfers van vorige week vrijdag zou blijken dat er in de VS in januari 517.000 nieuwe banen zijn bijgekomen. Econoom Edin Mujagić betwijfelt of die data wel kloppen, onder meer door de manier waarop de Fed reageert op het nieuws. Even terug naar vorige week woensdag: toen liet Jerome Powell, de baas van de Amerikaanse centrale bank (Fed), weten dat hij pas kan denken aan stoppen met renteverhogingen als de arbeidsmarkt wat minder oververhit is. Want die is volgens hem totaal uit balans. En dan moest het nieuws van vrijdag nog komen. In plaats van 200.000 nieuwe banen, zoals analisten hadden voorspeld, raakte bekend dat er meer dan een half miljoen nieuwe banen waren bijgekomen in januari. Nog een schep bovenop die oververhitting dus. Mujagić verwachtte daarom dat Powell gisteren zijn boodschap van vorige week 'in het kwadraat zou herhalen. Hij had alle redenen om stoer voor de dag te komen en te claimen dat dit zijn gelijk bevestigt'. Maar dat deed Powell niet. Andere indicatoren geven beperkte groei aan Mujagić heeft een vermoeden waarom. De banencijfers lijken hem sterk overdreven. 'Als we kijken naar de andere indicatoren op de arbeidsmarkt, dan zien we een veel beperktere groei dan wat de werkgevers aangeven.' Hij verwijst naar het aantal mensen dat WW aanvraagt of cijfers van bedrijven die loonlijsten van andere bedrijven verwerken. Bovendien, áls dat cijfer juist zou zijn, dan heeft de VS een groot probleem, aldus de econoom. 'De economische activiteit is in januari maar langzaam gegroeid. Als er tegelijkertijd wel een half miljoen nieuwe banen zijn bijgekomen, betekent het dat de productiviteit in Amerika spectaculair zou zijn gedaald.'  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Kapitalisme is niet te rijmen met de marktmacht van sommige bedrijven. Dat zegt econoom Edin Mujagic. 'Echte marktwerking is daar geen structureel iets.' Mujagic reageert op het nieuws dat de ACM de tarieven van enkele grote energieleveranciers onderzoekt. 'Dat doe je niet zomaar.' 'Blijkbaar bestaat het vermoeden dat er illegale prijsafspraken zijn gemaakt. Als je gaat kijken hoe prijzen tot stand komen, dat doe je niet zomaar.' Volgens Mujagic is er geen sector te vinden die geen geschiedenis heeft van illegale prijsafspraken. Dat, en de marktmacht die sommige bedrijven daarmee verwerven, vloekt met vrije marktwerking en kapitalisme. En is op termijn funest voor een macro-economie - economische groei wordt immers gedreven door innovatie en wie marktmacht heeft, heeft geen intentie om te innoveren. 'De prijzen van gas en stroom schurken dicht aan tegen het door de overheid ingestelde prijsplafond. Is dat toeval of speelt er meer? Ik weet het niet, maar het is wel toevallig.' Volgens Mujacic moeten bedrijven zich opsplitsen wanneer ze marktwerking belemmeren. Als lelijk voorbeeld geeft hij de techsector waar innovatieve bedrijven door grote techreuzen opgekocht worden om vervolgens 'kaltgestellt' te worden. 'Weg is de concurrentie. Voor de macro-economie is dat slecht nieuws, want economische groei komt voort uit innovatie.   See omnystudio.com/listener for privacy information.