Macro met Boot en Mujagić | BNR

De Nederlandsche Bank (DNB) heeft de hulp ingeroepen van de overheid en het bedrijfsleven om de inflatie te beteugelen. Eerder al riep DNB vakbonden op tot matiging van de looneisen, en de nieuwe stap past volgens macro-econoom Edin Mujagic goed in het mantra 'alles en iedereen moet meehelpen aan inflatiebestrijding'. Volgens Mujagic wordt door de herhaalde oproepen van DNB ook duidelijk dat de Nederlandse centrale bank nog altijd angst heeft voor een langer aanwezige inflatie. 'De laatste tijd vloeit er echt een stroom aan documenten en analyses over inflatie vanuit DNB', duidt hij. 'En dat is logisch, want iedereen heeft het over inflatie.' Desondanks heeft Mujagic de indruk dat de toon die in de documenten en analyses wordt gebruikt, ook het doel heeft om Nederland voor te bereiden op een langer durende inflatie. 'De inflatie blijft langdurig hoog, en daarop moet de buitenwereld worden voorbereid.' 'Geef minder uit'Volgens Mujagic probeert DNB hiermee ook consumenten en de overheid aan te sporen minder uit te geven. 'Want hoe meer je als overheid spendeert, hoe meer olie je op het inflatievuur gooit', duidt hij. 'DNB wil dan ook dat werkgevers voorzichtig omgaan met de prijsverhogingen en dat vakbonden voorzichtig zijn met looneisen. En het overkoepelende doel daarvan is om de vraag naar goederen en diensten te doen afnemen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Starters op de woningmarkt kochten vorig jaar meer huizen in wijken waar gemeenten eerder nog beleggers weerden. Dat meldt het FD vandaag. Landelijk gezien gaat dat over 2.000 woningen die naar 'gewone' kopers gingen, en dat is - gedeeltelijk - goed nieuws vindt hoogleraar Arnoud Boot. Want als een gemeente zegt een gedeelte van de nieuwbouw beschikbaar te willen maken voor starters en regionaal gebonden mensen, is dat hun goed recht vindt Boot. 'Maar waar het probleem hem in zit, is dat er sprake is van een cumulatie van beleid tegen beleggers en dus ook tegen investeerders op de woningmarkt', duidt Boot. 'En wat we nodig hebben, is dat er meer gebouwd wordt én kan worden.' Boot durft zelfs te spreken over een verdelingsvraagstuk, waar in dit geval een paar duizend starters van zullen hebben. 'Maar tegelijkertijd donderen er allerlei potentiële huurders van tafel af', vervolgt hij. 'En wat dit onderzoek laat zien is dat de kopers van deze woningen huurders hebben verdrongen, die in wezen een lager inkomen zouden hebben gehad. Is dat de keuze die we hadden willen maken?'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Landen moeten voorzichtiger zijn met het geven van allerlei compensaties. Dat is de boodschap die econoom Arnoud Boot opviel bij de toespraak van president Christine Lagarde, van de Europese Centrale Bank (ECB). Volgens haar valt de inflatie niet te beteugelen, zolang overheden makkelijk geld geven aan burgers. 'Eigenlijk was haar boodschap: hoe krijg je overheden in het gareel, om de constante compensaties voor van alles en nog wat te stoppen', zegt Boot. Maar de econoom vindt de boodschap van Lagarde opvallend, want volgens hem is de ECB de schuldige als het gaat om het beleid. 'Als de ECB, Lagarde en haar voorgangers, jarenlang niet hadden gezegd dat geld gratis was, de rente nul of negatief was, dan was dit niet gebeurd. De ECB staat aan de basis van de ontsporing van de politiek en de overheid.'  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het was eigenlijk vrij voorspelbaar: na tien achtereenvolgende renteverhogingen maakte de Fed gisteren weer een keer pas op de plaats. Toch had het Fed-besluit ets geks, vindt macro-econoom Edin Mujagic. Want terwijl eigenlijk alle economische seinen op groen stonden - een hogere inflatie en een dalende werkloosheid - lag een nieuwe renteverhoging in de lijn der verwachting. Zeker omdat een van de grootste fouten in de afgelopen twee jaar was dat er te lang gewacht werd met het verhogen van de rente. En hoewel Jerome Powell de rentebesluiten niet in zijn eentje neemt, gaat de Fed-baas volgens Mujagic niet geheel vrijuit. 'Als de Fed alle seinen op groen ziet staan en tóch de rente niet verhoogt, kan ik me niet aan de indruk onttrekken dat de centrale bank de rente eigenlijk gewoon niet wíl verhogen.' Waarschijnlijk regeert de angst dat elke nieuwe rentestap onvoorspelbare gevolgen kan leiden. Dan kan het verstandig zijn om even een pauze in te lassen en naar buiten te brengen dat je kijkt hoe eerdere renteverhogingen uitpakken. 'En wat je dan niet vertelt, maar wat ik gisteren wel hoorde, is dat je ondertussen hoopt dat de macro-economische cijfers in de komende weken zodanig worden dat je over een week of vier tot acht kunt zeggen dat je die rente niet hóeft te verhogen.' Hoewel een rentestijging naar 5 procent uiteindelijk onvermijdelijk is, worstelt de Fed duidelijk met de nieuwe fase, waarin je de gevolgen van elke kleine rentewijziging goed moet afwegen. Diezelfde afweging geldt voor de ECB, die de rente inmiddels wél met 0,25 procentpunt heeft verhoogd. Het blijft een subtiele balans tussen een stabiele inflatie en een aanvaardbare rente. Gelukkig toont Powell zich keer op keer een meester-communicator. 'Als iemand de Fed door dit linguïstische moeras kan loodsen, dan is hij het wel.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De opgelopen rente zorgt ervoor dat de energietransitie ruim 17 miljard euro duurder wordt. Dat schrijft het Financieele Dagblad vandaag. Maar om daar nou gek over te gaan doen, vindt macro-econoom Edin Mujagic onnodig. 'Mensen doen alsof er bij een rente van 4 of 5 procent helemaal niks meer kan.' Terwijl het tegendeel volgens Mujagic waar is. 'Mensen vergeten dat de rente vóór 2008 op 5 à 6 procent lag', duidt hij. 'En de economie ging toen gewoon door. Laten we niet al te gek gaan doen. Inderdaad, de rente is hoger, maar het is niet zo dat daardoor alles stil komt te vallen.' Ook de oproepen tot ingrijpen en het nemen van verantwoordelijkheid door de Europese Centrale Bank (ECB) en termen als 'rentekorting' voor groene investeringen zeggen volgens Mujagic een hoop over de 'micromanagende' samenleving. 'Wat is de volgende stap? Dat we voor alle sectoren een aparte ECB-rente gaan opstellen', verzucht hij. 'Het gaat over serieuze producten, maar je weet dat als je met rentekortingen gaat werken, alles en iedereen gaat proberen een investering onder 'groene investeringen' te scharen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De centrale banken van Canada en Australië hebben de afgelopen week besloten om toch door te gaan met renteverhogingen. 'Hier schuilt een les in voor de Fed en de ECB,' zegt macro-econoom Edin Mujagic. 'Ze zijn tot de conclusie gekomen dat eerdere verhogingen onvoldoende waren en dat ze door moeten gaan.' Later deze week komen de Europese Centrale Bank (ECB), de Amerikaanse Federal Reserve (Fed) en de Bank of Japan (BOJ) met nieuwe rentebesluiten. En wat er de voorbije week in Canberra en Ottawa is gebeurd, zou wel eens een tipje van de sluier kunnen oplichten. Het was niet genoeg  'Ze hebben daar besloten om de rentes te verhogen', stelt Mujagic, 'en hoewel dat op zich niets nieuws lijkt is het toch bijzonder.' De econoom benadrukt dat de centrale banken van Australië en Canada de eersten waren die destijds begonnen met renteverhogingen. 'Dus je zou verwachten dat ze er nu ook als eersten mee stoppen.' Dat doen ze dus niet. Sterker nog: 'Beide zijn de afgelopen maanden even gepauzeerd met renteverhogingen om te kijken hoe de eerdere verhogingen zouden uitwerken. Nu zijn ze tot de conclusie gekomen dat het allemaal niet genoeg was en dat ze moeten doorgaan.' Geen tijd voor een pauze Daar schuilt volgens Mujagic een les in voor Europa en de VS. 'Want ook hier komt het woord 'pauze' vaak voor. Terwijl die landen ons hebben laten zien dat het besluit te vroeg kwam. Ik vrees zelf ook dat er geen ruimte is om te pauzeren en dat we die hele discussie beter kunnen overslaan. Als het niet voldoende is, moet je gewoon doorgaan.' Mujagic beseft dat bij sommigen daardoor de vrees groeit dat opeenvolgende renteverhogingen de economie hard zullen treffen. 'Het is een nare boodschap, maar zo werkt het nu eenmaal,' zegt hij. 'Je kunt niet zeggen: ik wil die economie koste wat kost stimuleren om te groeien en tegelijkertijd ook even de inflatie aanpakken. Die twee gaan helaas niet samen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als bedrijven werknemers aan willen moedigen om te participeren in een bedrijf, dan moeten bedrijven nadenken over fiscale voordelen in de vorm van aandelen tot een waarde van 2.000 euro. Dat schrijft vakbond CNV in het Financieele Dagblad. Een sympathiek idee volgens hoogleraar Arnoud Boot, 'maar totaal ongewenst'. Hij benadrukt dat het idee van de vakbond allesbehalve nieuw is. Vakbond FNV presenteerde een kleine kwart eeuw geleden al een soortgelijk idee, toen beurskoersen stegen. 'Toen vonden we het ook allemaal redelijk dat werknemers daar onderdeel van waren en ervan konden profiteren', aldus Boot. 'Het is dus heel sympathiek, maar dat kan nog steeds betekenen dat het volstrekt ongewenst is en dat het het laatste is dat je moet doen.' De drang om werknemers te willen compenseren komt volgens Boot omdat er een fout zit in het 'onderliggende kapitalistische systeem'. 'Als werknemersorganisatie moet je juist daarin veranderingen zien aan te brengen', duidt Boot. 'Er is een grote maatschappelijke verontwaardiging - een soort tweesplitsing in de maatschappij of ondernemingen hun verantwoordelijkheid wel nemen.' Profiteren Hij vindt dan ook dat CNV zich laat 'omkopen door het verkeerde kapitalistische systeem' door te zeggen dat medewerkers moeten meeprofiteren. Daarnaast moet volgens hem worden gerealiseerd dat de belastingbetaler ervoor opdraait. 'Er moet namelijk weer belasting gefaciliteerd worden', zegt hij. 'Dus op kosten van de schatkist. Dat betekent dat de belastingtarieven weer omhoog moeten. Dat klinkt heel vervelend, maar in feite gaan ondernemingen er met 'de buit' vandoor, en schakelen de werknemers de politie niet in voor een klein stukje van die buit.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het kabinet gaat meer aandacht besteden aan het armoedebeleid, tot vreugde van de oppositie. Zij achten dat extra beleid hard nodig, omdat er vandaag de dag meer mensen in armoede leven. Maar hoogleraar Arnoud Boot is het daar niet mee eens. 'Armoede moet je hoe dan ook bestrijden, begrijp me niet verkeerd, maar het gaat wéér over nieuw beleid.' En dat stoot hem tegen de borst, waarmee hij 'heimwee' krijgt naar België. 'Daar heb je af en toe 500 dagen geen regering', stelt Boot. 'En 500 dagen dat er geen beleid wordt gemaakt.' Hij vindt dat er al voldoende beleid is, temeer omdat 'een maatschappij is ingericht op armoedebeleid'. 'En dat hebben we gemaakt over langere periodes van tijd.' Maar de oppositie vindt het niet genoeg. Zij baseren zich op het cijfers van het Centraal Planbureau, dat zegt dat er zonder maatregelen binnenkort sprake zal zijn van een miljoen mensen in armoede. Terwijl kabinet-Rutte IV juist de ambitie heeft om het aantal mensen in armoede te halveren. Boot: 'Het kabinet en CPB moeten reëel zijn; het aantal mensen in armoede schurkt áltijd tegen een miljoen aan', duidt hij. 'Dat is buitengewoon vervelend, omdat het laat zien dat er mensen tussen wal en schip vallen in onze maatschappij.' Vangnetten Of dat nou door eigen toedoen is, of door die van iets of iemand anders, volgens Boot zijn er voldoende vangnetten gecreëerd om dat op te vangen. Vangnetten die structureel onderhouden moeten worden, 'want er zijn nou eenmaal onzekerheden in de economie', vervolgt hij. 'En daarom heb je overheidsbeleid. Maar mijn grootste probleem zit hem in het feit dat de Kamer ogenblikkelijk in de modus schiet van nieuw beleid maken, om er invulling aan te geven terwijl er duizenden beleidsinitiatieven zijn.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Uit herziene cijfers van statistiekbureau Eurostat blijkt dat de eurozone in een recessie is beland. Een verwachte groei van 0,1 procent in het eerste kwartaal werd gewijzigd naar een minieme krimp van 0,1 procent, en toen zag econoom Edin Mujagic iets heel geks gebeuren: 'dan overheerst er een soort grafstemming, want we zitten in een recessie. Maar als het 0,1 procent aan de rechterkant van de nul was, stonden we hier in juichstemming dat we géén recessie hebben, terwijl het eigenlijk niks uitmaakt.'Veel belangrijker is volgens Mujagic dat de economische situatie voor veel mensen 'zwaar' aanvoelt, en daar gaat die kleine aanpassing door Eurostat niets aan veranderen. 'Voor veel mensen voelt het niet lekker aan, dan doet het er niet toe of we formeel in een recessie zitten of niet. Ook als we 0,1 procent groei hadden gehad, was het leven voor heel veel mensen nog net zo zwaar als de afgelopen maanden.'Moment van bezinningDe herziene cijfers van Eurostat kwamen voor Mujagic bovendien niet als een verrassing. Zo wisten we al dat de Duitse economie, de grootste in de eurozone, in het eerste kwartaal van dit jaar is gekrompen. En een paar weken terug meldde het CBS al dat de Nederlandse economie 0,7 procent inleverde in de eerste drie maanden. 'Het gaat slecht, en ik ben bang dat het nog slechter zal gaan', aldus de econoom. Dat het voor mensen 'niet lekker voelt', heeft volgens hem mogelijk eerder te maken met de hoge inflatie dan de tegenvallende groei, 'maar dat helpt die groei weer niet.'Overigens denkt Mujagic dat het voor onze oververhitte economie helemaal nog zo slecht niet is enige tijd in een milde recessie te verkeren. 'Een economie kan niet alleen maar groeien, af en toe is een moment van bezinning nodig, van even pas op de plaats. Dat is een recessie, daar moet je geen horrorverhalen over ophangen. Het hoort erbij, en op lange termijn wordt de economie daar alleen maar beter van.'  See omnystudio.com/listener for privacy information.

De koperprijs daalt, en dat is slecht nieuws voor de wereldeconomie volgens macro-econoom Edin Mujagic. 'De koperprijs beweegt namelijk mee met die wereldeconomie, en is dus een goede indicator om te duiden wat er met de wereldeconomie staat te gebeuren.' Temeer omdat 'je maar iets hoeft te noemen, of koper zit er in', duidt Mujagic. Volgens hem betekent dat ook dat de vraag naar koper toeneemt naarmate het beter gaat met de economie, wat betekent dat ook de prijs van koper stijgt. 'Koper wordt daarom ook wel eens het enige metaal met een PhD genoemd - omdat het heeft 'doorgestudeerd' voor die wereldeconomie', aldus de macro-econoom. Toch is er een aardige daling in de koperprijs van de afgelopen maanden te zien: koper is ruim 25 procent minder waard geworden. 'Meestal betekent dat dat de vraag naar koper even niet lekker draait, en dat is dan waarschijnlijk het gevolg van een wereldeconomie die even niet lekker draait.' 'Eventjes' Mujagic benadrukt echter dat het om een dipje gaat, omdat hij denkt dat de structurele vraag naar koper zal toenemen. Zeker gezien de transitie van fossiele naar groene brandstof. 'Daar zal heel veel koper voor nodig zijn, dus op middel- en lange termijn zijn de vooruitzichten voor koper - en dus de wereldeconomie - goed te noemen. Maar als we ons beperken tot het hier en nu en de komende tijd, dan wijst de prijs van koper niet in de goede richting.'See omnystudio.com/listener for privacy information.