Macro met Boot en Mujagić | BNR

Het aantal recessies is in de loop der tijd sterk gereduceerd, zo blijkt uit een fotografiek die rondgaat op sociale media. En hoewel dat positief lijkt, zit er wel degelijk een addertje onder het gras, weet macro-econoom Edin Mujagic. Voor de fotografiek is gekeken naar een tijdsspanne van 1860 tot nu, en daaruit blijkt grofweg dat recessies vóór 1940 zeer regelmatig voorkwamen. Daarna echter nam het sterk af. In de laatste decennia spreken we zelfs van gemiddeld één keer in de tien jaar. Dat is uiteraard goed nieuws, want een periode van economische groei is beter dan een periode waarin de economie niet groeit - en dat verklaart ook het halleluja-gevoel dat 'we zover zijn gekomen' en 'hoeveel beter het gaat'. En voor een deel is dat te danken aan het feit dat we met nieuwe technologieën en inzichten in de economie expansie langer weten vast te houden. Maar er zijn ook kanttekeningen te plaatsen als we kijken naar de data die er achter de fotografiek schuilgaat. Zoals? Een van de belangrijkste redenen waarom we in de afgelopen decennia veel minder recessies hebben meegemaakt, is omdat er wereldwijd op grote schaal heel veel geld is bijgedrukt. Bij het eerste de beste negatieve voorteken van de economie, werd de geldpers aangezwengeld om een recessie te voorkomen. Daarnaast zijn de schulden enorm gestegen, wat ook helpt bij het milder maken van recessies en het minder vaak voor laten komen ervan. Ook hebben we te maken met aanhoudende inflatie - jaar in jaar uit bleven de prijzen stijgen, tegen een achtergrond van globalisering en enorme technologische vooruitgang. Daar zouden stijgende prijzen niet bepaald een logisch gevolg van moeten zijn.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

China gaat de export verbieden van technologieën die nodig zijn om zeldzame metalen te bewerken. Econoom Edin Mujagic beschouwt het besluit van de Chinezen als een waarschuwing aan het Westen. ‘Ze zeggen: als jullie doorgaan met verboden instellen over welke chips naar China mogen gaan, zouden wij kunnen overgaan op het verbieden van de export van de zeldzame metalen zelf. En dat komt het Westen niet goed uit.’See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waar de Europese politici en financiën-ministers verheugd zijn met de nieuwe Europese begrotingsregels, daar is de stemming bij econoom Edin Mujagić somber. ‘Ik zou zeggen: het is code rood.’ De econoom ziet namelijk bijzondere maatregelen die zorgen voor weinig grip vanuit Brussel op de nationale schuldenposities van landen.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er is nog een lange weg te gaan voordat we met zijn allen echt de zon weer zien schijnen, maar het gaat de goede kant op met het humeur van de Nederlandse consument, zegt macro-econoom Edin Mujagic. ‘Laten we hopen dat we deze lijn vasthouden en dat we ergens voor de zomer kunnen zeggen dat de meerderheid de toekomst zonnig tegemoet ziet.’    See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandsche Bank (DNB) publiceerde gisteren zijn najaarsramingen, en het deed macro-econoom Edin Mujagic bij het lezen ervan direct aan oud-premier Ruud Lubbers denken. 'Hij zei ooit: "Zodra de eerste bladeren van de bomen vallen, komt DNB met de eerste waarschuwingen voor het jaar erop".' En dat is nu ook niet anders. Ze zijn nu misschien wat later dan normaal, maar DNB waarschuwt in feite voor een guur economisch jaar in 2024. Volgens de ramingen van onze centrale bank, krijgen we komend jaar maar een economische groei van 0,3 procent. Mits het allemaal loopt zoals de economen denken dat het zal lopen. En dat is ontzettend laag. Echter, als het niet meezit en zaken anders lopen dan men nu aanneemt, dan gaan we volgend jaar helemaal geen groei meemaken. Integendeel. Dan is er waarschijnlijk sprake van een krimp 0,5 procent. We kunnen dus al met al zeggen dat het bericht van de burelen van DNB niet positief is. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De langetermijnrente is de laatste tijd flink gedaald, en dat is goed nieuws voor veel bedrijven die oude leningen moeten herfinancieren. ‘Maar dat betekent niet dat die bedrijven in 2024 ineens geen problemen meer hoeven te verwachten’, zegt econoom Edin Mujagic. Ook na de recente daling zijn de rentes nog steeds veel hoger dan de rentes die bedrijven vier of vijf jaar geleden zijn overeengekomen met de banken. Dat kan met het oog op 2024 in toenemende mate een probleem worden, naarmate bedrijven afscheid moeten nemen van die oude leningen en nieuwe leningen moeten afspreken met de banken. Dat zou kunnen leiden tot een stijging van het aantal faillissementen, want de verschillen in rentes zijn nog steeds behoorlijk.See omnystudio.com/listener for privacy information.

‘Fed doet het slechter dan ECB’  De Europese Centrale Bank heeft, zoals bekend, gisteren besloten de rente te laten zoals het is. Voorlopig. De Amerikaanse centrale bank deed eerder die dag al hetzelfde. En toch ziet macro-econoom Edin Mujagic verschillen. ‘Ik had niet verwacht dat ik dit ooit zou zeggen, maat de Fed doet het slechter dan de ECB.’  Wat is er aan de hand?  Dat beide centrale banken hebben besloten de rente niet aan te passen, was voor niemand een verrassing. Terwijl de Fed echter de deur wagenwijd openzet voor het verlagen van de rente, slaat de ECB een heel alleen andere toon aan. Volgens Lagarde is er nog veel werk te doen, en daarbij zei ze ook dat er niet wordt gesproken over het verlagen van de rente. Het plan van aanpak is nog steeds vasthouden.   Maar de ECB stopt wel met het opkopen van staatsobligaties. Waarom?   Dat is een logisch besluit, denk ik. Dat programma was als bedoeld om, als additioneel middel naast het verlagen van de rente, de inflatie aan te jagen. Dat hoeft niet meer, integendeel. Het gevolg hiervan kan wel zijn dat de rente van wat zwakkere eurolanden wat omhooggaat. Maar, dit speelt pas in de tweede helft van volgend jaar. En het kan zo zijn dat de rente tegen die tijd wel weer wat omlaaggaat.   Is dat al besloten?   In dat bestuur van de ECB zitten 26 mensen. En er zit altijd wel iemand tussen die heel graag de rente wil verlagen of juist wil verhogen. Achter de schermen is denk ik een gentlemen's agreement gesloten, tussen de haviken die juist willen verhogen en de duiven die juist willen verlagen. Het stoppen met opkopen van staatsobligaties als wisselgeld voor het ongemoeid laten van de rente.  Volgens de ramingen van de ECB zakt de inflatie duidelijk. Het wordt steeds minder een probleem, maar we zijn er nog niet. In combinatie met een lage economische groei heb je een goed verhaal om eind 2024 de rente te verlagen. De financiële markten gaan daar wel al van uit, terwijl Lagarde bij hoog en bij laag beweert dat daar niet over is gesproken.   We zullen dat pas echt weten in 2053. Want de Europese Centrale Bank publiceert de ongecensureerde notulen pas na 30 jaar.   Maar hoe kunnen de markten hier dan al van uit gaan?   Dat is iets van alle tijden. Als de Amerikaanse centrale banken beginnen met verhogen of verlagen van de rente, dan volgen de Europese centrale banken altijd. Dus als de Fed inderdaad in de eerste helft van volgend jaar de rente verlaagt, dan zal het niet lang duren voordat de ECB daar achteraangaat.  De markt verwacht dat de verlagingen in april beginnen, dat betekent dat de ECB in de loop van 2024 anderhalf procentpunt v an de rente afhaalt. Daar zet ik nog mijn vraagtekens bij, dat is misschien wat te veel van het goede. Om het in perspectief te plaatsen: de Fed zal naar verwachting maar één procentpunt verlagen, de kans is klein dat de ECB daar een schepje bovenop doet.   See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amerikaanse centrale bank, de Fed, heeft gisteren besloten de rente ongewijzigd te laten. Dat was geen verrassing, maar dat Fed-baas Jerome Powell een aantal renteverlagingen in het verschiet stelde, was voor macro-econoom Edin Mujagic de verrassing van de avond. Hij vraagt zich af waar die u-bocht vandaan is gekomen.   Allereerst Edin, hoe kijk je terug op de persconferentie van Powell?   Daar is maar één woord voor: wow. Dat werd besloten de rente ongewijzigd te laten, was inderdaad geen verrassing. Maar dat Powell tijdens de persconferentie zei dat er uitvoerig wordt gesproken over renteverlagingen, zag niemand aankomen. Sterker nog, hij is tot nu toe juist heel fel geweest op de financiële markten die überhaupt alleen maar dachten aan een mogelijke renteverlaging. En nu kondigt hij als het ware niet één maar drie verlagingen aan voor volgend jaar.   Powell zei tot nu toe steeds dat de inflatie moet worden aangepakt. Doen we dat niet, dan is de schade vele malen groter. De centrale bank mocht volgens hem niet de fout maken de rente te vroeg te gaan verlagen. Maar dat is nu allemaal weg, er is niemand meer binnen de Fed die nog een renteverhoging zie aankomen.   Wat is hier gebeurd dan?  Dit is in elk geval zeer opmerkelijk. Maar dit kan een aantal zaken betekenen, bijvoorbeeld dat de Fed ervan is overtuigd dat de oorlog tegen inflatie is gewonnen. Maar niets wijst daarop, want de Fed zei gisteravond dat de inflatie mogelijk in 2026 terug is op 2 procent. Dus die oorlog is nog niet gewonnen. Wat ook kan, is dat de economen van de Fed ineens verwachten dat de het slecht zal gaan met de Amerikaanse economie. Maar, daar zijn ook geen signalen van.   Wat is dan de reden voor de u-bocht van Powell?   Ik denk dat dat te maken heeft met iets wat eigenlijk bijna niemand binnen de Fed openlijk zal zeggen. Sterker, als je ze ernaar zal vragen, dan zullen ze het gaan ontkennen. Maar ik denk dat zij zich in toenemende mate laten leiden door de belangen van de Amerikaanse overheid. Die moet volgend jaar bijna achtduizend miljard dollar aan oude leningen herfinancieren. En daarnaast zal het begrotingstekort uitkomen op tweeduizend miljard dollar. Dat zijn gigantische bedragen, waarbij een klein beetje stijging van de rente al enorm hogere rentelasten betekent.  Maar een centrale bank hoort zich hier eigenlijk niets van aan te trekken. En dus mogen we nu voorzichtig concluderen dat de bestrijding van de inflatie niet meer de allerhoogste prioriteit is van de Fed. De belangen van de Amerikaanse overheid gaan de komende jaren voor en dat is heel slecht nieuws voor de inflatieontwikkeling en je kunt je ook afvragen of Jerome Powell nog wel in control is.   Is Powell dan verworden tot een sitting duck?   Dit is iemand die nog geen twee weken geleden een hele andere taal uitsloeg. Binnen de Fed zijn er mensen die anders denken over het rentebeleid en de inflatievooruitzichten dan Powell, en dat was het geluid dat we gisteravond hebben gehoord. Één van de uitkomsten van gisteravond is dan ook dat hij geen meerderheid meer heeft in zijn bestuur, en dat is funest voor een voorzitter van de Fed.   Zijn termijn loopt nog tot begin 2026, als die inflatie op 2 procent zit. Maar volgend jaar zijn er verkiezingen in de Verenigde Staten, en de nieuwe president gaat over wie de voorzitter van de Fed mag zijn. Dus de u-turn van Powell kan ook daar mee te maken hebben.    See omnystudio.com/listener for privacy information.

Normaal gesproken is de centrale van Australië niet het middelpunt van de aandacht, maar niet voor econoom Edin Mujagic. Hij ziet in Australië namelijk iets bijzonders gebeuren. ‘De Australische regering wil de centrale bank hervormen. Dat heeft meestal een doel dat iets oplevert voor de regering, dat zie je hier heel duidelijk.’  See omnystudio.com/listener for privacy information.

China wordt geteisterd door flinke deflatie, maar waar consumenten in Europa en de Verenigde Staten er heel veel voor over zouden hebben om de prijzen te zien dalen, daar hebben Chinezen er slapeloze nachten van. Dat zegt macro-econoom Edin Mujagic. En dat heeft alles te maken met de lage uitgaven van de Chinese consument. Als we inflatie zien als een weergave van het feit dat de vraag naar goederen en diensten groter is dan wat er aangeboden wordt, dan staat deflatie in dezen ervoor dat Chinezen heel weinig spenderen. Oftewel: de economie in China loopt niet lekker. En dan begrijp je waarom de beleidsmakers in China zich daar grote zorgen over maken. Het geeft aan dat de economie - waarvan iedereen dacht dat die verbetering zou laten zien ná het opheffen van de coronamaatregelen - niet van de grond komt. De consument houdt de hand stevig op de knip, maar als geld niet rolt, groeit de economie ook niet.See omnystudio.com/listener for privacy information.