De Nieuwe Wereld

Martin Pikaart is een van de oprichters van de vakbond AVV: Alternatief  voor Vakbond. “Het is ontstaan vanuit het idee dat vakbonden steeds  minder leden hebben, terwijl een CAO heel belangrijk is voor  werknemers." Met Paul van Liempt bespreekt hij de mogelijkheden van een  democratische vakbond, maar evalueren ze vooral het huidige  pensioenstelsel. Pikaart is naast pensioenstrateeg auteur van het boek  ‘De pensioenmythe’.  De grootste vooruitgang die is geboekt de afgelopen jaren is dat de  pensioenen hoog op de politieke agenda staan. “Vroeger mochten politici  zich niet bemoeien met de pensioenen, nu moeten ze er iets mee.” Dat  betekent tegelijkertijd dat er nog altijd weinig concrete vooruitgang is  geboekt. Is de onzekerheid terecht? Volgens Pikaart is deze zeker  terecht en moeten we af van het systeem ‘wie het eerst komt, wie het  eerst maalt’. Hoe kan het dat Henk Krol de discussie altijd weet te  draaien en met andere cijfers komt? “Er zijn altijd wel individuele  gevallen aan te wijzen, maar het gaat hier om een stelsel.” En waarom  vindt Pikaart dat minister Koolmees wel lef heeft getoond?

In haar boek ‘De ballen van de koopman’ doet Dorothee Sturkenboom  onderzoek naar de Nederlandse identiteit en mannelijkheid ten tijde van  de Republiek. In gesprek met Ad Verbrugge vertelt ze dat ze afkomstig is  vanuit genderstudies en een dergelijke analyse wilde doen. Dit bleek  echter een lastige opgave. “Mannelijkheid wordt als iets vaststaands en  vanzelfsprekends beschouwd, er is weinig onderzoek gedaan.” Waarom koos  ze toch voor dit onderwerp?  Sturkenboom vertelt dat ze altijd over onderwerpen wil schrijven die  raken aan een huidige maatschappelijke discussie. Bij aanvang van dit  onderzoek was het vooral gericht op ‘de Nederlandse identiteit’, maar de  blik spitste zich toe op mannelijkheid. Wat valt daarover te zeggen?  Sturkenboom kijkt in haar zoektocht onder meer naar wat het buitenland  over de (mannelijke) Nederlander zei: “Zelfbeelden ontstaan vaak in  reactie op anderen. Als zij iets negatiefs van jou vinden, ontstaat de  noodzakelijkheid er iets positiefs tegenover te stellen.” En wat blijkt?  Er heerste een beeld van een eerloze koopman en de vrouw die de broek aan had. 'Vrouwen waren zeer zichtbaar en dominant aanwezig in de handel  van de Republiek.” Ook het beeld van de Nederlandse koopman blijkt  echter ambigu te zijn.

“Er heeft een afwaardering plaatsgevonden van het beroep leraar”, aldus  Ton Bastings. In zijn publicatie ‘Meesters van papier’ onderzoekt  Bastings, zelf leraar Nederlands in het middelbaar beroepsonderwijs  (MBO), het veranderende imago van de leraar in de Nederlandse  romanliteratuur. In gesprek met Ad Verbrugge legt Bastings uit waarom  hij voor deze invalshoek heeft gekozen: “Het gaat om beeldvorming en de  positie van de leraar in de klas en in de school.” “De leraar bestaat  niet meer, het zijn nu coaches geworden.”  Met de intrede van de wet BIO (Beroepen in het Onderwijs) was er een  kader geschapen waarbinnen je de leraar kon beoordelen in de klas. De  eerste competentie was de interpersoonlijke competentie: “Dat wil zeggen  dat de leraar een onderwijsleerklimaat schept waarin de leerling zijn  eigen onderwijs vormt en inhoud geeft. Dus de leraar raakt buitenspel.”,  aldus Bastings. Van de klassieke driehoek zoals deze bestond,  leerling-leerstof-leraar, wordt de hoek van de leraar afgesneden. De  leerling komt centraal te staan en de leraar voelt zich geen leraar  meer. Het advies van Bastings? Zorg voor meer autonomie en minder  bureaucratie voor de leraar. Toch vreest hij voor een nieuwe generatie  van coaches voor de klas.

Kees de Kort is macro-econoom, Amerika-deskundige en klimaatscepticus.  Alledrie de onderwerpen passeren de revue in dit gesprek met Paul van  Liempt. Wat is de huidige stand van de economie en wanneer komt de  crisis? En wat vindt De Kort van Trump als president van Amerika? De  Kort is niet heel positief gestemd over de economie, maar aangaande het  klimaat is hij dat juist wel: Men gaat alleen maar uit van het slechtste  scenario. Hoe groot is de rol van de mens echt?  Niemand ontkent, volgens De Kort, dat de mens invloed heeft op het  klimaat. Maar hoe groot is die rol? Door wetenschappers wordt een  IPCC-rapport (Intergovernmental Panel on Climate Change) opgesteld  waarin verschillende scenario’s worden besproken. Vervolgens komt er  alleen aandacht voor het slechtste scenario en wordt er buitengewoon  veel geld uitgegeven aan beleid wat hierop gericht is. De wetenschap  houdt dit verhaal in stand: “Peer-review leidt tot een bevestiging van  dat wat er al is.” Wat is het verhaal dat volgens De Kort verteld moet  worden?

Maartje Martens is woningmarkt expert. Nadat ze zes jaar onderzoek heeft  gedaan in Engeland naar internationale vergelijking van woningmarkten  en systemen van woningfinanciering, is ze zich gaan toeleggen op de  Nederlandse woningmarkt. Paul van Liempt vraagt haar hoe de Nederlandse  woningmarkt er momenteel voorstaat. Volgens Martens zitten we  onmiskenbaar in een huizenzeepbel. Hoe komen we eruit en wat kunnen we  leren van andere landen?  Nederland heeft een systeem van doorstroming. Daardoor is de woningmarkt  heel kwetsbaar. Als het ergens stokt, valt het hele systeem in elkaar.  We moeten volgens Martens naar een systeem waarbij er door starters  eerst gehuurd wordt, om vervolgens met spaargeld een huis te kopen. Wat  moet er gebeuren om tot dit systeem te komen? “Het belangrijkste is dat  er een huurbeleid komt waardoor de particuliere huurmarkt niet zo  vogelvrij en overgeleverd is aan particuliere beleggers die vooral het  maximale willen halen uit huurders. Woonbehoeften moeten voorop staan.”

Sinds 1991 houdt Angela Maas zich als cardioloog bezig met het  vrouwenhart. In gesprek met Marlies Dekkers gaat zij in op haar boek  “Hart voor vrouwen’: De mannelijke patiënt wordt als norm gebruikt,  terwijl we steeds beter weten dat het vrouwenhart anders is dan die van  de man. “Vroeger werden vrouwen uitgelachen met klachten die niet in het  standaardbeeld pasten van een patiënt.”   Volgens Maas is er de afgelopen vijf jaar meer veranderd dan de twintig  jaar daarvoor. Toch zijn we nog steeds niet waar we moeten zijn. Het  probleem is dat het verschil tussen het vrouwen- en mannenhart geen hoge  prioritering krijgt. “Gelukkig hebben we nu een vrouwelijke voorzitter  van de vereniging van cardiologen, zij probeert het systeem te  veranderen.” Wat is er anders bij vrouwen? Maas vertelt over het  verschil in symptomen en hoe vrouwen risico op hartfalen kunnen  verminderen door de juiste leefstijl.

In de veertig jaar dat Peter Boelhouwer nu actief de woningmarkt  bestudeert, heeft hij de staat waarin deze zich nu bevindt nog nooit  meegemaakt. “Er is een gemiddeld tekort van 3.8 procent, dat zijn  300.000 woningen. In de grote steden ligt dit zelfs boven de zes  procent.” In gesprek met Paul van Liempt vertelt deze hoogleraar Housing  Sytems aan de TU in Delft hoe we op dit punt zijn gekomen, maar nog  nog belangrijker: hoe komen we hieruit?  De woningmarkt moet de hoogste prioriteit hebben op de politieke agenda  volgens Boelhouwer. We zullen de discussie met elkaar aan moeten gaan,  maar er moeten keuzes gemaakt worden. “Arbeidsmigranten hebben we nodig  voor onze economie, maar dan moeten we wel voor voorzieningen zorgen.”  Daarnaast zullen we ook moeten beslissen hoe we ons land willen  verdelen, ook met het oog op de stikstofcrisis: “65 procent van ons land  wordt gebruikt voor landbouw. Ik stel voor dat dat terugbrengen naar  vijftig procent, onze natuur verdubbelen en meer woningen bijbouwen.”   Daarnaast spreekt Boelhouwer van een verloren generatie die zich nu op de huizenmarkt gaat begeven voor een starterswoning. “De gemiddelde  woningprijs ligt nu 160 duizend euro boven het bedrag dat je kan lenen. Dat ligt in de stad nog een stuk hoger.” Heeft deze generatie dan nog  enige kans van slagen?

In zijn nieuwe boek ‘Het erotisch experiment’ gaat filosoof Ype de Boer op zoek naar verschillende historische manifestaties van erotiek en wat de betekenis daarvan kan zijn voor onze wereld. Daarbij stuit hij op verrassende bevindingen. Waar je bijvoorbeeld zou verwachten dat het erotische in de middeleeuwen stevig onderdrukt is blijken er bronnen te zijn waaruit juist een enorme erotische verbeelding spreekt. Ook kunnen we veel leren van de kijk op erotiek bij de soefi’s en de vrouwelijke mystici. In gesprek met Marlies Dekkers bespreekt hij tevens onze westerse blik op erotiek aan de hand van een aantal filosofen: Foucault, De Sade en Bataille passeren de revu.  Van Foucault heeft De Boer het meeste geleerd. “Hij heeft als these dat wij in het westen in seks de waarheid over onszelf zijn gaan zoeken.” Wie ben ik als individu? Ben ik een man, een vrouw of iets ertussenin? Maar ook de vraag wat nu eigenlijk jouw persoonlijke seksuele leefwereld is. Het antwoord op die vraag wordt in onze moderne wereld nogal vaak gestuurd door een aantal hardnekkige opvattingen over erotiek, zoals het idee dat seks en macht van nature sterk aan elkaar gekoppeld zouden zijn. Een geslaagd mensenleven bestaat er nu juist in dat je jezelf bevrijdt van dit soort schema's door je eigen ware seksuele zelf te leren kennen en de ander zover te krijgen die ook te erkennen. Hoe dat in zijn werk gaat vertelt De Boer in dit gesprek bij Voor de Ommekeer.

Nadat Quintin Schevernels als CEO betrokken was bij de verkoop van Layar is hij begonnen aan het schrijven van Suits en Hoodies. In gesprek met Paul van Liempt gaat hij verder in op het boek en vertelt hij wat essentieel is om als startup die éne succesvolle te worden, waar er 99 anderen falen. Een van de belangrijkste zaken is volgens Schevernels de (bedrijfs)cultuur. “De cultuur bepaalt hoe je met elkaar tot succes komt.” Om de vergelijking met sport te maken: er is meer nodig dan alleen goede spelers. De cultuur bepaalt of men iets voor een ander over heeft, bijvoorbeeld “of er gaten voor anderen worden dichtgelopen”. Succesvolle bedrijven hebben een sterke cultuur die ook duidelijk is vastgelegd. Daarbij gaat hij ook in op de cultuur bij Funda, het bedrijf waar Schevernels nu CEO van is.

Don’t worry, be happy” seems to be the motto of modern human beings. In his new book ‘Nihilism’ Nolen Gertz shows that nihilism is everywhere. In conversation with David van Overbeek this Assistant professor of applied ethics clarifies the concept and explains the urge of a book on nihilism in times of climate change, inequality, Trump and Brexit. What we call peace, is what philosophers have described as nihilism, according to Gertz. “I want to stay home with my family, watch tv, relax, be happy, have my car, have my vacation, have my retirement: then I have a happy live.” This means that politics is not my concern. It creates an increasingly peaceful appearance of the world. Gertz states however that with the greatest inequality and climate disaster of today, we cannot hide our head in the sand anymore, because the sand is on fire. Our way out of nihilism? Gertz’ concern with modern technology is that we seek therapeutic methods to avoid suffering, rather than facing ourselves. The solution lies in suffering, because that is where we see the need of making a change on a political scale instead of avoiding reality.