De Nieuwe Wereld

Paul van Liempt in gesprek met Jan Korff de Gidts. De CO2-uitstoot in  Utrecht stijgt maar door. Daar moet wat aan gebeuren. Adviseur Jan Korff  de Gidts denkt voor de gemeente Utrecht na over alternatieve vormen van  mobiliteit. Zo probeert hij met de werkgroep 'Kracht van Utrecht' een  proeftuin op te zetten om het voor treinreizigers aantrekkelijker te  maken om met de fiets naar het station te komen. Dit ging niet altijd  zonder tegenslag. "Het beleid qua mobiliteit is in Nederland sterk  verkokerd en niet altijd adequaat." Budgetten worden vaak niet op goede  wijze aangewend. Hoe moet het dan wel? Wie moeten de koplopers zijn op  het gebied van mobiliteit?

Ad Verbrugge gaat in gesprek met ‘vrijgevestigd intellectueel’ Eelco  Runia. Runia heeft de universiteit twee jaar geleden gedag gezegd om de  crisis van de moderne universiteit te beschrijven. Dit resulteerde in  het boek ‘Genadezesjes’. Waarom vergelijkt hij de moderne universiteit  met een fastfoodketen?  In een achttal brieven schetst Runia vanuit zijn eigen ervaring tot wat  de moderne universiteit is verworden. In dit gesprek bespreken Runia en  Verbrugge als (oud-)universitaire docenten hun ervaring en visie.   “De universiteit is 'verschoolst', er worden nauwelijks academische  vaardigheden gedoceerd en het onderwijs wordt in hapklare brokken door  de docenten uitgediend.” Volgens Runia moet de politiek en de  samenleving zich afvragen waar een universiteit voor moet dienen. Het is  volgens Runia nu zo dat de universiteit in hoge mate hoger  beroepsonderwijs is. Hoe zou de universiteit er volgens Runia wel uit  moeten zien? Wat is de weg daar naartoe?

Paul van Liempt gaat in gesprek met Frank Wieland, oud-rechter die sinds  de levenslange veroordeling van Holleeder met pensioen is. Ze spreken  over de huidige toestand van onze rechtsstaat en het kritische rapport  van de visitatiecommissie. Is het tijd voor een ommekeer?  Wieland is kritisch en neemt geen blad voor de mond. De gehele breedte  van het rechtssysteem is onderwerp van discussie en er moet iets  gebeuren: “Het duurt tussen de 9 en 12 maanden voordat een zaak door de  rechtbank wordt behandeld, na het plegen van een feit. Als je in hoger  beroep gaat, komt er nog eens anderhalf jaar bij.” Waar ligt het  probleem? Het is volgens Wieland onder meer een geldkwestie. Des te meer  vindt hij het onbegrijpelijk dat er 200 miljoen, mede in handen van de  Raad voor de rechtspraak, verdwenen is aan een mislukt project. Vindt  Wieland de kritiek van een gebrek aan zelfreflectie bij rechters  terecht? En functioneert het OM naar behoren? Wieland vertelt het bij  Voor de Ommekeer.

Paul van Liempt spreekt in dit gesprek met toparchitect Ron de Goeij  over de stad van de toekomst. Hoe ziet deze eruit en hoe zullen mensen  wonen?  De Goeij is ervan overtuigd dat de mens meer onthecht zal raken en  Nederland als een stad zal worden. Plekken als de Veluwe en het groene  hart zullen blijven, maar De Goeij wil hiermee aangeven dat de mens  minder aan een vaste plek in Nederland gehecht zal zijn. “De plek waar  je woont zal worden bepaald door wat je behoeften zijn op dat moment.”  Volgens de Goeij kunnen we deze beweging al waarnemen in de enorme groei  van flexkantoren in Nederland. Hij voorziet eenzelfde toekomst voor het  huis, oftewel een overgang naar ‘flexhuizen’.   Gaat de overheid mee in deze toekomstvisie? “De overheid heeft grote  moeite met deze boodschap”, aldus De Goeij. Er wordt over het algemeen  conservatief gereageerd. Dat komt volgens De Goeij ook omdat het voor  mensen moeilijk is de toekomst voor te stellen. Daarbij is De Goeij  ervan overtuigd dat er politieke belangen spelen om mensen in huizen te  krijgen. Waar hij precies op doelt? Die vraag stelt Van Liempt hem in  het volgende interview, later deze maand te zien bij Voor de Ommekeer.

Armin Cuijvers is Universitair Hoofddocent Europees recht (UL) en  spreekt met Paul van Liempt over de huidige stand van zaken van de  Brexit. Een van de weinige zekerheden is dat het Verenigd Koninkrijk  vanaf 31 januari formeel geen lid is van de Europese Unie. Wat volgt er  daarna?  Vanaf dat moment gaan we een transitieperiode in en verandert er nog  weinig. “Johnson heeft wettelijk laten vastleggen dat de  transitieperiode niet langer dan twee jaar mag duren.” Cuijvers verwacht  het niet, maar deze periode kan in theorie toch weer verlengd worden.  Daarnaast bespreken Van Liempt en Cuijvers de kosten, de mogelijkheid  tot het terugdraaien van de Brexit en de situaties van Schotland,  Ierland en Noord-Ierland.  Ook de huidige staat van ons politieke stelsel is onderwerp van  discussie. Waarom is er nog geen positief constructief verhaal dat  tegenover het populisme kan worden gezet? Zijn politieke partijen in  deze tijd nog wel houdbaar? Volgens Cuijvers is het tijd voor een  ommekeer. Gaat hij daar zelf voor zorgen?

Paul van Liempt gaat in gesprek met Edu van de Walle, oprichter van het  EuroCollege. Samen bespreken zij de staat van het reguliere onderwijs en  het verschil met de particuliere school van Van de Walle. Waarom is er  een noodzaak voor deze school?  “De tucht, orde en discipline zijn gaandeweg uit het onderwijs  verdwenen”, aldus Van de Walle. Hoe brengt hij dit terug op het  EuroCollege? Dit begint bij de intakegesprekken. Het moet vanaf het  begin duidelijk zijn dat je op het EuroCollege komt met een doel. Dit  doel wordt gekoppeld aan de dromen van de studenten die tijdens de  intakegesprekken naar voren komen. Vervolgens gebruiken we ‘Think and  Grow Rich’ van Napoleon Hill als leidraad, legt Van de Walle uit. Wat  schort er volgens hem in het reguliere onderwijs?  Een parlementair onderzoek zou een goede start zijn, volgens Van de  Walle. Maar het moet breder gezien worden: “Je moet kijken naar de  verantwoordelijkheid die je als maatschappij hebt naar de volgende  generatie ten aanzien van opleiden.” Het grote probleem is volgens Van  de Walle niet zozeer het lerarentekort, maar de onderliggende  mentaliteit en de opleiding van de docent. Hoe lost hij dit op en waarom  prefereert Van de Walle mannelijke leraren? Zie het bij Voor de  Ommekeer.

Marlies Dekkers en Saskia Noort bespreken hun fascinatie voor angst: “Ik  onderzoek gevoel wanneer ik het voel”, aldus Noort. Hoe verschilt de  uitwerking van angst op mannen en vrouwen? En vindt Noort dat de tijden  zijn veranderd sinds zij in 2014 in zomergasten zat?    De #MeToo-beweging heeft voor grote veranderingen gezorgd in de  perceptie van seksueel geweld, stelt Noort. “Als ik terugdenk aan dat  het mij gebeurde. Dat ik het niet vertelde, was toen het normaalste dat  je kon doen.” De verontwaardiging dat het nu wel wordt verteld is echter  nog steeds groot en er heerst nog steeds een gedachte dat je je als  vrouw zelf in de situatie hebt begeven. Ligt onze algemene sympathie bij  de slachtoffers of bij de daders? En hoe kijkt onze samenleving aan  tegen vrouwen met een mening? “Ik moet op mijn tenen lopen, steeds meer  eigenlijk.”

Jaap Koelewijn gaat in gesprek met Michiel van Eersel, specialist in  financieel recht. Van Eersel geeft een inkijkje hoe het is om bij grote  advocatenkantoren als De Brauw en Spigthoff te werken en waarom hij  uiteindelijk Holland Van Gijzen wilde verlaten. Kort gezegd: hij wilde  ondernemers helpen en het opnemen tegen de financiële toezichthouders.   Er is de laatste tijd veel gezegd over de rol van banken om witwassen  tegen te gaan. Hoe gaat dit in de praktijk volgens Van Eersel? “Het is  een dramatische bureaucratie en het helpt ook nog eens niet.” Deze  ‘over-bureaucratisering’ wordt breed waargenomen, zo ook in het  onderwijs en de medische wereld. De oorzaak is volgens Van Eersel dat we  elkaar niet meer vertrouwen. En het gevolg? Er ontstaat een parallelle  wereld: “Waar er gewerkt wordt op basis van blockchain, daar ben je de  financiële sector aan het ‘bypassen’”. Is dat dan de oplossing voor de  toekomst? Van Eersel heeft een ander voorstel.

Paul van Liempt in gesprek met Mayke van Keep, co-oprichter van De  Issuemakers, over haar boek Issuedenken. De maatschappij vraagt steeds  meer van bedrijven dat ze duidelijk maken hoe ze zich inzetten voor het  groter geheel. In Frankrijk zijn bedrijven bijvoorbeeld verplicht om  kenbaar te maken waartoe zij bestaan voor de Franse maatschappij. Het  belang hiervan komt niet alleen uit de hoek van consumenten. Ook  politici, waaronder premier Mark Rutte. verlangen van directeuren dat ze  zich uitspreken.  CEO’s van grote bedrijven gaan vooralsnog uiteenlopend om met deze vraag  naar de zin van hun bedrijf. Sommigen kiezen er expliciet voor zich uit  te spreken over maatschappelijke thema’s en doelen te formuleren over  de manier waarop hun onderneming hieraan gaat bijdragen. Het  recentelijke interview met Paul Polman is wat dat betreft een voorbeeld.   Toch gaat verandering nog langzaam en kiest niet iedere directeur voor  dit pad. Raden van bestuur zijn nog te vaak gesloten bolwerken, waarbij  het standaard devies luidt: Kom niet in de media. Samen met Paul van  Liempt bespreekt Mayke van Keep waar deze houding en angst voor de media  vandaan komt. Ligt het tekort alleen met directeuren of ook bij een  bepaalde manier van journalistiek? Komt de geslotenheid ook door  cynische journalisten? Wat moet er veranderen? Een levendig gesprek over  de dynamiek tussen communicatieafdelingen en journalisten bij  @Voor de Ommekeer TV  .

Joris Krijger is adviseur kunstmatige intelligentie en ethiek voor de  Volksbank en promovendus aan de Erasmus Universiteit. In gesprek met  David van Overbeek gaat hij in op wat zijn werk als adviseur precies  inhoudt: “Ik kijk naar hoe we ethiek kunnen gaan operationaliseren, een  plek kunnen geven in de organisatie.” Welke uitdagingen liggen er op dit  gebied?   Krijger neemt het begrip ‘eerlijkheid’ als voorbeeld. “Wiskundig gezien  kun je eerlijkheid op 21 manieren definiëren en dat zijn definities die  elkaar soms uitsluiten.” Welke vorm van eerlijkheid wil je meenemen en  welke niet? “Heel belangrijk hierbij is dat algoritmes niet onwenselijk  gaan discrimineren, onderscheid gaan maken dat je niet wil. Want, zo  stelt Krijger: “Wat een data scientist doet, is zoveel mogelijk  discrimineren.” Maar hoe doe je dit op een verantwoorde manier?    Verantwoordelijkheid ziet Krijger als de sleutel tot het heroveren van  vertrouwen in de financiële sector. “We verliezen onszelf al snel in  abstracties, in begrippen als verantwoordelijkheid en eerlijkheid, in  data science en in modellen.” Hoe zorgen we ervoor dat kwetsbare groepen  worden meegenomen en zij de onverantwoorde risico’s nemen ter  verantwoording worden geroepen?    Meer info: http://www.moral-agency.ai