De Nieuwe Wereld

Paul van Liempt in gesprek met hoogleraar Kitty Koelemeijer over de  desastreuse gevolgen van de corona-epidemie voor de detailhandel.

Hans Biesheuvel (ONL) en Marlies Dekkers gaan in gesprek met Ad  Verbrugge over de moeilijke situatie voor het mkb als gevolg van de  coronacrisis.   Het begint bij iedereen in het bedrijfsleven nu wel door te dringen: de  economische recessie wordt zeer heftig. Dekkers en Biesheuvel zien  ongeduld en machteloosheid bij ondernemers. De afgelopen tijd is de  nadruk sterk op het medische geweest, en daardoor had men nauwelijks  tijd om vooruit te kijken. Dat moet nu veranderen. Dekkers: “De keten is  nu serieus aan het wankelen.”

Ad Verbrugge gaat in gesprek met macro-econoom Kees de Kort over de  sociale en economische consequenties van de huidige maatregelen. "Er  gaat maatschappelijke onrust ontstaan."  Volgens De Kort is de economische crisis waar we momenteel in verkeren  veel groter dan die in 2008. Toen was er vooral schrik omdat de banken  dreigden om te vallen, nu kan er überhaupt bijna geen geld meer worden  uitgegeven. De Kort wijst op de prognoses die recentelijk zijn gemaakt:  we stevenen af op de grootste recessie sinds de jaren '30. “En dat gaat  grote consequenties hebben. [...] Er gaat maatschappelijke onrust  ontstaan."

Hoogleraar financiële geografie Ewald Engelen en Arjo Klamer, hoogleraar  in de economie van de kunst en cultuur in gesprek met Ad Verbrugge over  de coronacrisis en de EU. Gaat corona de EU de das om doen?

Arnoud Boot, hoogleraar in ondernemingsfinanciering en financiële  markten, in gesprek met Paul van Liempt over Eurobonds, de acute  financiële problemen van de EU en de stabiliteit van de EU. Wat staat er allemaal op het spel?

In dit speciale interview in tijden van coronacrisis gaat Paul van  Liempt in gesprek met Harald Benink. Benink is hoogleraar Banking &  Finance aan de Tilburg University.   “De crisis met Italië gaat veel verder in termen van potentiële  economische impact dan de coronacrisis”, stelt Benink. We zullen Italië  te hulp moeten staan en ze proberen te laten hervormen via straffen. Als  je niets doet en je laat het escaleren, zal dit resulteren in enorme  financiële en politieke consequenties voor Nederland.   Volgens Benink onderschatten mensen als Wilders en Baudet dat een crisis  in het eurosysteem en het uiteenvallen van de euro buitengewoon  kostbaar is voor Nederland. “Als wij onze handen er vanaf trekken, dan  zal er geen sprake meer zijn van een Europese interne markt.” Het wordt  tijd voor politiek leiderschap en Italië door middel van hulp en  samenwerking tot hervormingen bewegen. Hoe dit er precies uitziet?  Benink vertelt het bij Voor de Ommekeer.

Ad Verbrugge in gesprek met Hans Biesheuvel (ONL) en ondernemer Marlies  Dekkers over de nood die corona veroorzaakt bij het MKB. De huidige  crisis zorgt voor veel onzekerheid, zeker bij ondernemers en  zelfstandigen. Volgens Biesheuvel en Dekkers is deze noodsituatie zelfs  ingrijpender dan die in 2008: de problemen zijn veel acuter. Wat zijn  volgens hen de grootste pijnpunten?   Biesheuvel en Dekkers pleiten beiden voor solidariteit bij bedrijven.  Enkel als men accepteert dat partijen fundamenteel met elkaar verknoopt  en wederzijds afhankelijk zijn, kan er een oplossing worden gevonden.  Sommige grote bedrijven, voornamelijk met een Angelsaksische  achtergrond, doen dit niet. Ze kiezen voor het eigenbelang, bijvoorbeeld  door eenzijdig te laten weten de huur niet te betalen. Vooral Dekkers  is hier zeer kritisch op: “Dat is echt asociaal gedrag. Dit moeten we  met elkaar oplossen, anders komen we er niet uit.” Gelukkig is er bij  veel bedrijven in Nederland wel de neiging tot coöperatie.   Maar zelfs als iedereen z’n schouders eronder zet, is het duidelijk dat  er heel snel heel veel moet gebeuren. Het bedrijfsleven kijkt hierbij  naar de overheid. Dekkers benadrukt dat de huidige maatregelen goed  zijn, maar dat vanuit het ministerie van Financiën ook richtlijnen nodig  zijn om liquiditeitsinjecties te geven. Dit kan niet op de traditionele  manier, omdat er van alle kanten te veel onzekerheid is en banken geen  inschatting van de risico’s kunnen maken. Biesheuvel stelt een model van  ‘triagetenten’ voor, plekken door het land waar een groep ex-bankiers  adviezen geven voor passende financiële ondersteuning. “Snel diagnoses  stellen, procedures versoepelen, en zorgen dat de staat een forse  garantie geeft op de overbruggingskredieten. Dit is de komende maanden  hard nodig.” Gebeurt dit niet? Dan gaan veel kerngezonde bedrijven op  korte termijn ten onder.

Ad Verbrugge in gesprek met Kees de Kort over de economische gevolgen van de coronacrisis en de sterftecijfers op IC's. Sinds twee weken zijn ingrijpende maatregelen genomen om de verspreiding  van het coronavirus tegen te gaan. Kinderen gaan niet naar school,  horeca zijn dicht en iedereen dient overal anderhalve meter afstand te  houden. Volgens De Kort wegen deze maatregelen niet op tegen de  gigantische consequenties die dit zal hebben voor de economie, het  sociale leven en de andere zorg. Bovendien wordt over deze gevolgen te  weinig nagedacht.   Het kabinetsbeleid is erop gericht om genoeg intensive care bedden  beschikbaar te houden voor de mensen die dit nodig hebben door  besmetting met het coronavirus. Dit lijkt vooralsnog te lukken, maar De  Kort stelt dat 80% van de patiënten die op de ic-afdeling van een  ziekenhuis belandt, overlijdt (zie hieronder voor meer over deze  cijfers). Dat betekent dat het land in een lockdown zit, terwijl slechts  een zeer kleine groep zieken gered kan worden. “Het offer dat van  Nederland gevraagd wordt in termen van economie, zorg en gezinssituaties  staat niet in verhouding tot de mogelijkheid voor iedereen die dat  nodig heeft om op de intensive care te komen. Dat verband is helemaal  weg.” Het huidige beleid is op termijn onhoudbaar.  Volgens De Kort is het kwestie van tijd voordat andere groepen, zoals  zzp’ers en het mkb, zich gaan mengen in het debat. Zij zijn de grootste  slachtoffers, maar beslissen nu niet mee met wat er gebeurt. De Kort  voorspelt dat binnenkort de schade van de maatregelen zo groot zullen  zijn, dat de aandacht zal verschuiven van de zorg, naar de economische  en sociale problemen die hier het gevolg van zijn.    Hoe zit het daarnaast met de sterftecijfers op IC's tijdens deze  coronacrisis? Kees de Kort vertelt in dit gesprek met Ad Verbrugge dat  de overlevingskansen van 70-plussers op IC's volgens hem erg laag zijn.  Verbrugge is kritisch. Op verzoek van Verbrugge heeft De Kort het  bronmateriaal meegenomen waarop hij zijn bewering baseert dat 80% van de  patiënten op de IC komt te overlijden. We moeten immers voorzichtig  zijn met cijfers. Naar aanleiding van dit materiaal van Stichting NVIC  (https://stichting-nice.nl) merkt Verbrugge op dat de cijfers inderdaad  schokkend zijn, maar dat de verdeling zoals die uit de cumulatieve  grafiek van herstel- en sterfgevallen naar voren komt toch een wat  onhelder beeld geeft van de werkelijke verhouding.   Volgt uit deze grafiek noodzakelijkerwijs dat 80% van de op IC binnen  gekomen patiënten komt te overlijden? Volgens Verbrugge is nog onhelder  welke rol de tijdsfactor speelt in deze grafiek. Deze gegevens zeggen  niet wat de gemiddelde verblijfsduur op de IC is van een patiënt die  komt te overlijden en van een patiënt die herstelt. Als het overlijden  gemiddeld sneller plaatsvindt dan het herstel heeft de toename van het  totaal aantal Corona-patiënten tot gevolg dat een cumulatieve  vergelijking van sterf- en herstelgevallen nadelig vertekend raakt voor  wat betreft herstelkansen. Helaas is het omgekeerde ook mogelijk.   Dat de verschillende grafieken wel aanleiding geven tot een serieuze  reflectie op het gebruik van de IC-capaciteit mag duidelijk zijn. De  overlevingskansen van met name 70+ (vermoedelijk met onderliggend  lijden) is wel erg klein.

Ad Verbrugge gaat in gesprek met socioloog en filosoof Gabriel van den  Brink. Van den Brink schreef recent het boek ‘Ruw ontwaken uit de  neoliberale droom’, dat binnenkort uitkomt. Verbrugge mocht het al lezen  en bespreekt het boek met Van den Brink bij Voor de Ommekeer.   Hoe is Van den Brink bij dit boek gekomen? Hij voelt al langer een  onbehagen ten aanzien van de neoliberale maatschappij, maar dit  onbehagen behoorde nog tot de onderstroom. Ondanks dat de  maatschappelijke bovenlaag nog altijd moeite heeft dit onbehagen te  duiden, wordt het steeds meer zichtbaar en voelbaar. Het malieveld heeft  zelden zo vaak vol gestaan.   Neoliberalisme is volgens Van den Brink “liberalisme wat met behulp van  de staat aan de samenleving wordt opgelegd”. Hij beschrijft het als het  slechtste van twee werelden. Enerzijds het slechtste van de staat,  namelijk dwang, en anderzijds het slechtste van de markt, namelijk  elkaar concurreren ook wanneer dit niet nodig is. Het is tijd voor een  nieuwe vorm. Hoe moet deze eruit zien?   Van den Brink pleit voor ‘vrijwillige samenwerking’. Waarom zou dit  werken in Nederland? De mens is een gemeenschapswezen en ondanks dit  heersende denken zijn er de afgelopen twintig jaar veel initiatieven  zijn ontstaan die coöperatief zijn. De vraag is wel of dit genoeg wordt  gezien en juist beoordeeld door de politiek.

Maarten Huygen was redacteur hoger onderwijs bij het NRC. Hij schreef  een essay over de mode om kinderen zelf te laten bepalen wat ze moeten  leren. Ad Verbrugge en Huygen bespreken in dit interview waar dit  vandaan komt en welke gevolgen het heeft. Is er ook een middenweg  mogelijk?  Het idee dat een kind het beste zichzelf kan onderwijzen,  tegenovergesteld aan het traditionele idee dat je een kind moet  beschaven, “stamt al uit de negentiende eeuw”, aldus Huygen. In  verschillende landen is een dergelijke vorm van onderwijs ingevoerd. Zo  bespreekt Huygen de gevolgen voor het onderwijs in Amerika, Frankrijk en  andere Europese steden. Hoe is het in Nederland gesteld?  De kennisbasis is ontzettend belangrijk. “Je hebt kennis nodig om  creativiteit te kunnen ontplooien.” Ook leesproblemen komen voort uit  een gebrek eraan. Wat zou het verschil in leerprestaties tussen Westerse  en Aziatische studenten kunnen verklaren? Of het verschil tussen  jongens en meisjes?