Het Mediaforum

Aan tafel zitten Dieuwertje Kuijpers, Sandrina Hadderingh en Spraakmaker Reint Jan Renes. Het mediamoment van Hadderingh gaat over de sluiting van slachterij Vion in Apeldoorn en in Groenlo. Het speelt in hun regio, dus Omroep Gelderland gaat hier mee aan de slag. Hadderingh: “In deze coronacrisis worden verdienmodellen blootgelegd”. Hadderingh heeft nog veel vragen. Waarom wonen de arbeidsmigranten bijvoorbeeld in Duitsland? Verhalen van arbeidsomstandigheden van arbeidsmigranten zijn verhalen die we wel al eerder gehoord hebben. Waarom is er verder nooit actie ondernomen? Welke rol kan de media hier in spelen? Het mediamoment van Kuijpers gaat over het Kamerdebat van gisteren. We horen staatssecretaris Alexandra van Huffelen in debat met CDA-kamerlid Pieter Omtzigt. Wat viel haar op in dit debat? Vandaag zou president Trump een decreet ondertekenen, waarmee het mogelijk moet worden bedrijven als Twitter “streng te reguleren of te sluiten”. Wat hiermee concreet wordt bedoeld is niet duidelijk. Aanleiding voor het decreet zijn de disclaimers die Twitter sinds kort plaatst bij Trumps tweets. Mensen worden gewezen op extra achtergrondinformatie, waarin de beweringen van Trump worden gefactcheckt. Trump twitterde dat stemmen per post fraudegevoelig is; iets wat de staat Californië mogelijk maakt. Twitter verwijst vervolgens door ‘lees hier de feiten over stemmen per post’. Is het goed dat Twitter dit doet? Hoe kun je het beste modereren? Hadderingh: “Social media is soms een open riool”. Kuijpers: “Een kleine hele luidruchtige minderheid op Twitter wordt gezien als representatief voor het medium Twitter en wat de man op de straat al dan niet zal vinden”. Volgens Kuijpers zijn we een gematigder volk dan op Twitter te lezen is. “We zijn niet de schuimbekkende anonieme Twitteraars die je voorbij ziet vliegen”. Zijn we inderdaad gematigd? En is het als een soort reminder fijn om een dergelijke disclaimer bij een tweet te hebben? Tot slot hebben we het over de column van Wouter van Noort. 5G-masten die in de fik worden gezet uit corona-angst. bijna een zesde van de Nederlanders gelooft dat het virus een biowapen is… Journalisten hebben vaak de neiging om dit soort opvattingen weg te zetten als complottheorieën en maken het soms zelfs belachelijk. Volgens Noort, columnist van het NRC handelsblad, moeten journalisten hier juist niet te lacherig over doen. We zouden beter eens wat vaker in de spiegel moeten kijken. De omarming van alternatieve media komt volgens hem mede door het wantrouwen in traditionele media. Heeft hij een punt? Volgens Hadderingh is het belangrijk om te blijven luisteren naar je publiek. Worden mensen te snel in een hoek geduwd door traditionele media? Hadderingh: “We moeten opletten dat we alle mensen, alle meningen en perspectieven als media blijven volgen”. Hoe kunnen we als media het beste met de verschillende theorieën en opvattingen omgaan?

Gisteren ging het er in het Mediaforum ook al over, het non-actief stellen van Arjan Peters. Hoofdredacteur van de Volkskrant, Klok, zit aan tafel. Vandaag heeft de Volkskrant een klein stukje over deze kwestie in de krant: De non-actief stelling volgt op een onderzoek naar zijn benadering van vrouwelijke schrijvers. Wat betekent dat? Klok kan er niet al te veel over kwijt: “Als journalistieke organisatie wil je het liefst totale openheid geven en hier heel transparant over zijn. Maar in dergelijk geval ben je in de eerste plaats werkgever en moet zorgen voor een zorgvuldige procedure. En daarbij hoort niet een discussie in de media”. Wanneer de procedures afgerond zijn zal er verantwoording worden afgelegd. Nu doet Klok “het maximale met de rem erop” – om de betrokkenen te beschermen. Aan tafel zitten Pieter Klok, Hansje van de Beek en Spraakmaker Rens van Tilburg. Dan hebben we het over een uitzending van Medialogica gisteren op tv. Eén van de makers, van de Beek is te gast. De uitzending gaat er over hoe het boerenprotest in het najaar van 2019 begon als een charme-offensief omslaat in wantrouwen richting de overheid en het RIVM in het bijzonder. Wat triggerde om dit onderwerp te gaan maken? In de uitzending is een centrale rol weggelegd voor Geesje Rotgers van de organisatie Agrifacts. Een organisatie die is opgericht om cijfers te checken die de overheid en ook het RIVM geeft over de boerensector. Het RIVM zou volgens Agrifacts bewust de verontreiniging overdrijven. Een meetpunt van het RIVM staat bijvoorbeeld vlakbij een rioolput. Daardoor zou de verontreiniging hoog zijn. Maar als later blijkt dat de gassen die daar gemeten worden in lage concentraties voorkomen, wordt die informatie in het rapport van Agrifacst bewust weggelaten. Bovendien werkt Rotgers ook nog voor het Mesdagzuivelfonds, dat zich als wetenschappelijk instituut presenteert, en voor de Belangenorganisatie voor Varkenshouders. Zelf noemt ze zich onderzoeksjournalist. Is dat zorgelijk? Klok heeft ook gekeken: “Dit liet voor mij zien: het is helemaal geen wetenschappelijk debat, ze willen gewoon het RIVM ondermijnen”. Is door media proportioneel gereageerd toen? Hoe bepaal je als media wie je wel of geen podium geeft? We besluiten het Mediaforum met het Taalteam met Jan Beuving.

Het Mediamoment van Boonman gaat over Europa. Volgens hem is er te weinig aandacht voor de Europese politiek, ook in de media. Als je naar talkshows kijkt zit er bijvoorbeeld ook niet vaak een Europarlementariër aan tafel. Waarom is dat? Regelmatig is er kritiek op Europa. Boonman vindt dat de berichtgeving verder moet gaan dan dat. Pechtold zegt: “Alles wat goed gaat dat belichten we veel te weinig”. Aan tafel zitten Barbara Barend, Kees Boonman en Spraakmaker Alexander Pechtold. Het mediamoment van Barend gaat over AZ. Ze verbaast zich over het moment waarop AZ bij UEFA aankaart dat ze vinden dat zíj kampioen hadden moeten zijn. Het is al lang beslist, het beleid van KNVB is ook duidelijk. Is het inderdaad een gekke timing? Ook hebben we het over literair recensent van de Volkskrant, Arjan Peters. Hij is op non-actief gesteld. Volgens het NRC Handelsblad is door de Volkskrant onderzoek gedaan naar de handelswijze van de recensent. Directe aanleiding voor het onderzoek is een uitspraak van schrijfster Maartje Wortel in een Volkskrant-artikel. Zij zei op 4 maart dat een vriendin van haar ’s nachts een bericht had ontvangen van “een gezaghebbend recensent”. ‘Ik ga je recenseren, zullen we morgen lunchen?’ Wortel noemde dat “nog net geen #MeToo”. Kernvraag die we in dit Mediaforum willen behandelen is: hoe behandel je dit heikele onderwerp als journalist zonder de plank mis te slaan en betrokkene onterecht te beschadigen en de mogelijke slachtoffers recht te doen? Pechtold: “Als journalistiek zelf onderdeel worden van zo’n integriteitsvraag, dan hanteren ze de standaarden anders”. Is het vreemd dat de Volkskrant weinig richting geeft in wat er precies speelt? Had de Volkskrant beter zelf naar buiten kunnen komen met het nieuws, zodat ze zelf de regie erover konden houden? Kans op speculaties is natuurlijk groot. Pechtold: “Non- actief is niet voor een keertje te laat komen”. Moet de Volkskrant openheid van zaken geven? Boonman: “Zoiets moet binnen 24 uur helder zijn, je kan het niet laten slepen. Elke dag dat er langer duurt, dat er vaagheid over bestaat schaadt iedereen” Tot slot, gisteren werd bekend dat de moeder van premier Rutte is overleden. Dat is al op 13 mei gebeurd, en ze is afgelopen vrijdag begraven. In de tussentijd is het stil gehouden. Mieke Rutte- Dilling was 96 jaar en ze is niet aan de gevolgen van corona gestorven. Is het bijzonder dat het zo lang stil gehouden is? Nu het in het nieuws was werd het ook in het buitenland gebracht. Is dat gek?

In zijn mediamoment wil Bhikhie graag stilstaan bij de ontslaggolf bij The Atlantic. Is het opmerkelijk dat daar veel mensen ontslagen worden, terwijl er wel behoefte is aan nieuws? En hoe speelt dit in andere landen? Bij Talpa zijn natuurlijk ook veel ontslagen gevallen. Lokale media voelt de coronacrisis ook. Al is volgens Kleijn juist die lokale media belangrijk. Aan tafel zitten Tom Kleijn, Avi Bhikhie en Spraakmaker Fred Teeven. Het mediamoment van Kleijn gaat over de, nu al legendarische, voorpagina van de New York Times. De krant plaatst bijna 1000 namen van overledenen op de voorpagina. Kleijn vindt het indrukwekkend. Op de website heeft de New York Times het op een andere manier aangepakt. In dit weekend waarin de voorpagina geplaatst werd en de grens van 100.000 coronadoden werd bereikt is, ging Trump golfen. Slechte timing? Is het terecht dat dit zo breed wordt uitgemeten? Ook de democratische presidentskandidaat, Joe Biden, had het dit weekend zwaar te verduren. Vanuit de kelder waar hij in quarantaine is gaf hij een interview. Blijft hij te veel hangen in ouderwetse denkbeelden? Dit weekend ook overal in Europa in het nieuws: gebroken coronaregels door prominenten. Luuk de Jong had een barbecue, maar bood meteen excuses aan. Is daarmee de kou uit de lucht? En van der Bellen, de Oostenrijkse president, ging slordig om met de regels en bleef te lang in een restaurant. Is dat slordig, als beleidsmaker? En Cummings, in het Verenigd Koninkrijk hield zich niet aan het beleid dat hij zelf geadviseerd had. Johnson houdt Cummings de hand boven het hoofd. Telt het ene geval zwaarder dan het andere? Liggen de politici in Nederland ook zo onder druk? We besluiten het Mediaforum met het Taalteam met Frank van Pamelen.

Aan tafel zitten Sjirk Kuijper, Catherine Keyl en Spraakmaker Hans de Boer. Het mediamoment van Keyl gaat over ‘lauwe reacties van presentatoren’. Wat bedoelt ze hiermee? En hoe hadden de presentatoren volgens haar moeten reageren? Keyl: “Als iemand zo moedig is om dat voor zo’n groot programma en publiek naar buiten te brengen, daar mag je wel een beetje extra aandacht aan geven” Kuijper is benieuwd hoe het Suikerfeest dit jaar gevierd gaat worden. “Er is eigenlijk weinig belangstelling voor hoe moslims de coronacrisis doorkomen”. Er zijn natuurlijk maatregelen genomen, bijvoorbeeld het dragen van mondkapjes. Maar Kuijper verbaasd zich erover dat er relatief weinig aandacht voor het feest is in de media. “De aandacht voor religie is in het algemeen niet groot geweest”, zegt hij. Hoe doen ze dat bij het Nederlands Dagblad? Zou Kuijper dit graag bij andere media ook graag willen zien? De privéruimtes van de koning zijn met publiek geld betaald, terwijl hij vijf miljoen euro krijgt om het zelf te betalen. Dat wist NRC naar boven te halen. Het is niet de eerste keer dat de koninklijke familie rommelt met potjes en regelingen. Willem-Alexander kreeg subsidie voor kroondomeinen die niet open zijn voor publiek, en zijn moeder en tantes kregen een flinke korting op hun erfbelasting omdat ze kunst maatschappelijk toegankelijk zouden maken, maar die bleef gewoon op zolder staan. En dit waren alleen nog maar recente voorbeelden. De koning werd de laatste tijd heel positief gezien, en zijn speech op 4 mei maakte veel indruk. Heeft dit invloed op dat beeld? De koning handelt natuurlijk niet alleen en heeft ook te maken met adviseurs. Kuijper: “Waarachtig leiderschap bestaat soms in het overrulen van je adviseurs”. Zou er transparanter met de informatie opgegaan moeten worden? Donald Duck heeft geld gekregen van de Europese Commissie. En dat had het tijdschrift duidelijker moeten vermelden, oordeelde de Reclamecodecommissie. Journalist Peter Teffer beet zich hier voor Follow the Money al eerder in vast, en wist via een WOB-procedure al eerder te achterhalen dat de Europese Commissie zich echt op tekstniveau met de strips heeft bemoeid. In het blad zie je bijvoorbeeld dat de Zware Jongens makkelijker op te sporen zijn als er beter tussen landen wordt samengewerkt. De reclamecode commissie oordeelde dat de Donald Duck transparanter had moeten zijn. De Europese Commissie kon op deze manier wel een publiek bereiken dat ze anders misschien niet zouden bereiken. Kuijper: “Vanuit de Europese Commissie is het een hele slimmer truc geweest”. We besluiten het Mediaforum met het Taalteam met Lennart van Dijk.

Paul Römer spreekt over de aanwezigheid van Hoekstra, Wiebes en Koolmees die eerlijk werden verdeeld over de talkshowtafels. Bij het nieuwe steunpakket lag de focus op het schrappen van de ontslagboete. Gisteren werd er een extra steunpakket gepresenteerd voor bedrijven, van nogmaals 13 miljard vrijgemaakt. Men spreekt van een duivels dilemma, maar waarom? Aan tafel zitten Paul Römer en Henrike van Gelder en Spraakmaker Hella Hueck. Henrike van Gelder neemt voor de eerste keer plaats voor het Mediaforum. Haar Mediamoment van Henrike van Gelder gaat over mensen die moeilijk te interviewen zijn. Sommige mensen weigeren mee te werken aan een interview en dat drijft de interviewer in, soms zichtbaar, in een hoekje. Het lijkt dan bijna alsof je kinderen aan het interviewen bent. Hoe ga je om met mensen die eigenlijk geen antwoord willen geven? Verder spreken we over de oproep van Mark Rutte tijdens de persconferentie aan jongeren om mee te denken over de coronacrisis. Hij vroeg hun om met ideeën te komen. In hoeverre kunnen kinderen bijdragen aan de discussie en beleid? Hoe vraag je kinderen wat hun rol is? Het Mediamoment van Paul Römer gaat over de Ere Zilveren Nipkowschijf voor Matthijs van Nieuwkerk. Hoe heeft hij al die jaren het programma interessant kunnen houden? Programmamakers krijgen vandaag de dag een extra uitdaging voor hun kiezen, nu er geen groot publiek aanwezig kan zijn bij de opnames van veel televisieprogramma’s. Hoe maak je TV-programma’s geschikt en interessant ondanks de coronamaatregelen? Tot slot: geen zin meer in corona? Begrijpelijk. Veel mensen proberen het nieuws iets meer naast zich neer te leggen. Toch zijn er mensen die geheel het nieuws ontwijken. 30% ontduikt het nieuws in zijn geheel. Wat betekent het om je onttrekken aan al deze informatie? Wat motiveert deze mensen om zich af te sluiten van het nieuws?

Aan tafel zitten Jan Slagter, Margriet Brandsma en Spraakmaker Gijs Groenteman. Voor het Mediamoment van Brandsma gaan we naar Polen. Daar hebben negen DJ’s van het populaire radiostation Trojka ontslag genomen nadat een lied uit de hitlijst werd geweerd van de zender. Welk nummer was het en waar gaat het over? Wat zegt dit over de politieke situatie in Polen? Verder spreken we Lars Geerts, aanwezig bij de technische briefing in Den Haag. Hij praat ons bij. Er is eerder een fout gemaakt bij een getoonde grafiek. De sterfte in Nederland in verhouding met de rest van de wereld blijkt groter dan voorheen gemeld. Een opvallend moment, volgens Geerts. Welke gevolgen heeft deze fout? Het Mediamoment van Slagter gaat over iets uit de persconferentie. Hij vindt het jammer dat Rutte het in de persconferentie niet meer over de coronadoden heeft. Volgens hem zou daar meer aandacht voor mogen zijn, bijvoorbeeld een gedenkmoment. Zegt het iets over de fase waarin we beland zijn? We praten nog door over de persconferentie van gisteren. Moet Rutte er echt mee aan de slag, of is het vooral om de jongeren alert te houden? Groenteman noemt de oproep van Rutte een pedagogische truc om de jongeren erbij te betrekken. Het is een manier om ze te laten nadenken over de situatie. Is het opvallend dat Rutte zich bewust tot de jongeren richt? Brandsma: “Ik vind het een heel mooi gebaar, maar neem het wel serieus”. Volgens Slagter moet de media goed controleren wat Rutte hier daadwerkelijk mee doet. Ook Brandsma zegt: “We moeten goed in de gaten houden of dit inderdaad geen loze praat is” Tot slot hebben we het over de uitzending van Medialogica gisteravond. Het ging onder andere over de mogelijkheden, of het gebrek aan mogelijkheden die journalisten tegenwoordig hebben. Nieuws opvangen in de wandelgangen is niet meer gemakkelijk, de WOB-verzoeken staan on hold. Hoe kun je als journalist nu het beste te werk gaan? Een WOB-verzoek is volgens Brandsma een “effectieve manier om dingen boven tafel te krijgen”. Volgens haar is het flauwe kul dat er geen tijd voor zou zijn. Slagter is het hiermee eens: “Dat is de meest cruciale fout die ze gemaakt hebben, om dat stil te zetten”. We besluiten het Mediaforum met het Taalteam met Jan Beuving.

Papaikonomou wil een oproep doen naar aanleiding van alle ophef die is ontstaan vanwege die divibokaal van de NOS. Gisteren is dit in het Mediaforum al uitgebreid besproken. Papaikonomou wil dat de media transparanter zijn in hoe ze met diversiteit omgaan. Wat bedoelt ze daarmee? Veel redacties worstelen met dit thema, en dat is niet zo gek. Papaikonomou: “Diversiteit en inclusie zijn vage begrippen”. Volgens haar moet er ook goed gekeken worden naar hoe het achter de schermen gaat. Want hoe zit het met de redactiecultuur, hoe zorg je dat iedereen zich veilig voelt? En hoe geef je leiding aan mensen met verschillende achtergronden en perspectieven? Volgens Groenhuijsen moet je vooral kijken of het schade berokkend en of er kwade bedoelingen in het spel zijn. Hij vindt dat er veel openheid is. Maar is dat zo? Is het kwalijk om namen op te schrijven en afkomst er achter zetten? Aan tafel zitten Charles Groenhuijsen, Zoë Papaikonomou en Spraakmaker Onno Hoes. Het mediamoment van Groenhuijsen gaat over Tara Reade, de vrouw die de Amerikaanse presidentskandidaat Joe Biden onlangs beschuldigde van grensoverschrijdend gedrag. Amerikaanse media zijn in haar verleden gedoken. Waarom wil Groenhuijsen het hier graag over hebben? Is het toevallig dat dit naar buiten komt tijdens een verkiezingscampagne? En hoe kijkt Amerikakenner Groenhuijsen naar Biden? Groenhuijsen: “Het is absoluut niet de gedroomde kandidaat, maar democraten zullen het er nu mee moeten doen” Tot slot, vannacht gaf Donald Trump weer een persconferentie waarin hij zei een malariamedicijn preventief in te nemen zodat hij niet besmet zal raken. Door Fox News werd verrassend gereageerd op deze persconferentie. Zien we hier dat Trump en Fox News verder van elkaar verwijderd gaan raken? Groenhuijsen: “Ook bij Fox News begint langzaam door te dringen dat dit geen manier is om een land te regeren en het nadelige gevolgen kan hebben op 3 november”.

We hebben het over de NOS. Die kwam dit weekend onder vuur te liggen na publicaties op GeenStijl over het bestaan van een zogenaamde ‘Diversiteitsbokaal’ die wordt uitgereikt aan redacteuren die minderheden aan het woord laten. Ook zou de NOS in een bestand de etniciteit van mensen bijhouden. Dit nieuws leidde tot woedende reacties. Onder andere columnist en schrijver Özcan Akyol trok vel van leer tegen dit zogenaamde ‘elite-racisme’. Hoe kijken onze mediakenners hier naar? Worstelen meer media hier mee? Hoe gaat Ronald Ockhuysen als hoofdredacteur van het Parool hiermee om? “Je probeert mensen met een niet-westerse mensen aan het woord te laten, omdat de wereld er nu eenmaal zo uitziet”. Arjen Fortuin ziet weinig kwaad in het elkaar doorspelen van tips en namen: “Er circuleren natuurlijk overal op redacties deskundigenlijstjes”. Aan tafel zitten Ronald Ockhuysen, Arjen Fortuin en Spraakmaker Frédérique Spigt. Het mediamoment van Fortuin gaat over de voetbalwedstrijd Borussia Dortmund - Schalke04. Aan het einde van de wedstrijd liepen de spelers naar de ‘Gelbe Wand’, waar de harde kern normaal gesproken staat. Alleen er stond natuurlijk niemand, want het was een leeg stadion. Waarom vond hij dit zo’n mooi moment? Ockhuysen viel ook op dat er “anders wordt gejuicht; je mag elkaar niet meer in de armen vallen”. Het mediamoment van Ockhuysen gaat over het legendarische radioprogramma Curry en Van Inkel. Door de luisteraars van Veronica werd dit programma uitgeroepen tot het meest legendarische radioprogramma van die zender. De verkiezing vond dit weekend plaats in het kader van het 60-jarige bestaan van het radiostation. Ockhuysen noemt het baanbrekende radio. En gisteren was het de internationale dag tegen homo-, lesbo-, bi-, trans- en interseksefobie. Voor D66-leider Rob Jetten een goede reden om via Twitter en Instagram eens te delen wat voor een bagger hij regelmatig naar zijn hoofd krijgt geslingerd. Jetten was niet de enige die dit weekend liet weten wat online verwensingen met hem doen. Misdaadjournalist Chris Klomp schreef een open brief aan iemand die hem online met de dood bedreigt, en gravin Eloïse - de 17-jarige dochter van Prins Constantijn en prinses Laurentien - ageerde tegen haattweets die ze kreeg na het plaatsen van een foto omdat ze was geslaagd voor school. Drie verschillende voorbeelden van wat online-haat doet. Is het goed om daar op deze manier tegen ageren? Zou handhaving beter moeten en moeten we kijken naar wie er achter bepaalde accounts zit? Ockhuysen zegt dat als je mensen zou vragen waarom ze iets schrijven, dat ze het vaak niet zo zullen bedoelen: “Dan blijkt het toch iemand te zijn die boos is en met zijn primaire emoties niet zo goed kan omgaan”. Zou negeren beter zijn, of is dit normaal en hoort het er nu eenmaal bij? Fortuin: “Ik ben zo ver dat ik er geen zin in heb om dat normaal te vinden”. We besluiten het Mediaforum met het Taalteam met Frank van Pamelen.

En we bespreken een doorbraak: onderzoekers van de Universiteit Utrecht en het Erasmus MC denken binnen een halfjaar een coronavaccin op de markt te kunnen brengen. Dat maakten zij gisteren bekend in een online persconferentie. Een opvallende claim, want het ontwikkelen van een vaccin duurt doorgaans jaren. Zo schreef de Volkskrant al enige tijd geleden: het snelst gemaakte vaccin ooit, daar werd vijf jaar over gedaan. Wat zouden media moeten doen met een claim als deze? Is het aan de media om dit soort nieuws eerst op een weegschaaltje te leggen, of geldt gewoon: nieuws is nieuws? Aan tafel zitten Gert-Jaap Hoekman, Jaap van Zessen en spraakmaker Jim Jansen. We hebben het over een opvallende documentaire die vandaag online komt bij Videoland. Wanneer kun je spreken van kinderarbeid, als zij vloggen op het internet? En we hebben het over mondkapjes, waarvan het RIVM vanaf het begin stelde dat ze weinig nut hebben. Toch zullen we er binnenkort ook in het Openbaar Vervoer aan moeten geloven. Daarbij verschijnen ze veel in de media. Hoe gaan de media hiermee om? Tot slot bespreken we Facebook die in totaal 52 miljoen euro aan schadevergoedingen gaat betalen aan moderators die een posttraumatische stressstoornis hebben overgehouden aan hun werk. Moderators beoordelen online beelden en kunnen de meest gruwelijke dingen te zien krijgen: van kinderporno tot gewelddadige verkrachtingen. De moderators zeggen niet voldoende te zijn ondersteund door Facebook. Hoe opmerkelijk is het dan Facebook zal opdraaien voor de behandelingen van deze moderators? Kan dit werk niet door computers gedaan worden?