Het Mediaforum

Aan tafel zitten Ronald Ockhuysen, Hansje van de Beek en Spraakmaker Kees Jansma. In haar mediamoment wil Van de Beek stilstaan bij de documentaire SlingShot, over de uitvinder van de Segway; Dean Kamen. De productie van segways stopt en daarom een goed moment om het over de geestelijk vader ervan te hebben. Het mediamoment van Ockhuyzen gaat over de versoepelingen van de maatregelen in het professionele voetbal. We mogen namelijk weer naar het stadion, op anderhalve meter. Is dat realistisch? Gisteren zaten we voorlopig voor de laatste keer voor de buis om te kijken naar premier Mark Rutte en minister Hugo de Jonge. Traditioneel praat het RIVM de Tweede Kamer bij. Lars Geerts is aanwezig en doet verslag. Onze mediakenners hebben ook naar de persconferentie gekeken. Rutte noemde in de persconferentie een aantal cijfers, die niet werden toegelicht. Vandaag licht Van Dissel van het RIVM het wel toe. Is het verrassend dat na de persconferentie niet naar een onderbouwing werd gevraagd? Is deze manier van persconferentie, waarbij elke journalist één of twee vragen mag stellen wel ideaal? Hoe zou het anders kunnen? Van de Beek: “Je wil een kritische journalist zijn, dan kun je best wel samenwerken op dat moment”. Veel informatie werd een dag van tevoren al bekend. Het is niet voor het eerst dat dit gebeurde. Ockhuysen: “Het lekken van die informatie is natuurlijk een bewuste strategie om die informatiestroom wat meer op orde te krijgen”. Er werd tijdens de persconferentie veel met metaforen gesproken; de achtbaan, de dijk… Televisie-recensent Han Lips schreef gisteravond al: de speechschrijver van Mark Rutte had een slechte dag. Helpen de metaforen? Tot slot: vanmorgen werd dus bekend dat Talpa na overleg met drie heren de laatste aflevering schrapt van Veronica Inside. Komt dit als een verrassing?

Aan tafel zitten Hasna el Maroudi, Sandrina Hadderingh en Spraakmaker Hubert Smeets. Het mediamoment van Hadderingh gaat over een nieuwsgebeurtenis uit eigen regio en hoe daar verslag van is gedaan. Een stunt in Zevenaar ging gruwelijk mis en daarbij kwam een 19-jarige man om het leven. Hoe hebben zij verslag van dit ongeluk gedaan en tegen welke dilemma’s liep Hadderingh als hoofdredacteur aan? “Hoe ver ga je daarin en wat is nog wel en niet acceptabel”Nabestaanden zijn boos op Omroep Gelderland. Waarop wordt de kritiek geuit? Voor haar mediamoment heeft El Maroudi een aflevering van This American Life - een Amerikaanse wekelijkse podcast van een uur - opnieuw geluisterd. Het gaat om een aflevering over de reorganisatie van de Amsterdamse brandweer. De podcast werd opnieuw gepubliceerd naar aanleiding van de roep tot hervormingen binnen de Amerikaanse politie. De podcast laat zien hoe lastig het is om van binnenuit een organisatie te reorganiseren waar racisme en discriminatie aanwezig zijn. Verder: de komende drie jaar investeert de BBC 100 miljoen pond in de ontwikkeling van een diversere, meer inclusieve programmering, dat meldt de Britse omroep. Daarnaast geldt vanaf april 2021 een quotum. Zou er in Nederland ook een quotum moeten komen? Krijg je daarmee niet juist een geforceerde manier van personeelswerving? El Maroudi: “So be it. Nu is er een geforceerde manier van personeelswerving dat mensen van kleur niet zo snel aan de bak komen”. Hadderingh geeft aan het lastig te vinden om een diverse redactie te creëren. “We weten niet precies waar die journalisten zitten en hoe we ze aan ons kunnen binden”. Volgens El Maroudi wordt er nog “te weinig beseft wat de kracht kan zijn van een diverse poule”. We besluiten het Mediaforum met het Taalteam met Jan Beuving.

We praten verder over Veronica Inside. Gisteravond was de eerste uitzending na de beladen opmerking van Johan Derksen, die de laatste week veel in het nieuws was. Derksen maakte geen excuses. De opzet van het programma week af van het gebruikelijke format. De redactie had de Natacha Harlequin en Dries Boussatta, oud-voetballer uitgenodigd. Is het een goede manier geweest om het zo aan te pakken? Onze mediakenners hebben gekeken. Wat vonden zij ervan? Chavannes: “Ik vond het aandoenlijk om te zien hoe Johan Derksen af en toe leek te beseffen ‘ik ben in het verkeerde tijdperk beland’”. Ook kijken we naar de reacties na afloop. Heeft het onze gasten verbaasd hoeveel aandacht hiervoor geweest is? Wat heeft het opgeleverd? Aan tafel zitten Tom Kleijn, Marc Chavannes en Spraakmaker Danka Stuiver. Het mediamoment van Chavannes gaat over de ontwikkelingen binnen CDA en D66. Hij vindt met name de ontwikkelingen bij CDA interessant. Waarom? En Kleijn wil het in zijn mediamoment graag hebben over de steunbetuiging aan de autocoureur Bubba Wallace. Wat is het verhaal? Kleijn legt het uit. En volgens politievakbond ACP is de sociale media en de traditionele media deels schuldig aan het beeld van de politie. Vakbondsman Gerrit van de Kamp zegt dat beelden uit context gehaald worden en hij is bang dat we richting een anarchistische samenleving gaan. Heeft hij een punt? Kleijn: “We leven nu eenmaal in een tijd waarin allerlei beelden ongefilterd of juist verkeerd gemonteerd gebracht worden”. Is er een oplossing te bedenken? Moet de politie bijvoorbeeld zelf meer opnames maken en publiceren? Welke beelden laten we in de journalistiek zien? Chavannes: “Je bent als echte journalistiek verplicht om het evenwichtig te verzorgen, ook als je de beelden niet zelf geschoten hebt”. Tot slot: vandaag verscheen het boek The Room Where It Happened waarin Trumps vroegere veiligheidsadviseur John Bolton de president de maat neemt. The New York Times en The Wall Street Journal gaven al een voorproefje van de publicatie en ook diverse Nederlandse kranten berichten over de beschuldigingen die in het boek staan. Zo beweert Bolton dat Trump heeft gezegd heeft dat journalisten het verdienen om geëxecuteerd te worden. Hoe geloofwaardig is zo’n boek? Hoe kun je hier evenwichtig naar kijken? Chavannes: “Als hij een undercover journalist was had hij fantastisch werk gedaan, maar je kunt hem niet blindelings vertrouwen”. En is het te achterhalen of de verhalen kloppen? Gaat dit gevolgen hebben voor Trump?

We konden er dit weekend niet omheen, Sigrid Kaag. Want ze wil de lijsttrekker van D66 worden en sprak ook de ambitie uit voor het premierschap. Vrijwel alle media besteden er dit weekend aandacht aan. Is dit slimme PR? Er waren veel media-afspraken hadden gemaakt. Onder andere Vrij Nederland, EenVandaag, Jinek… Was het te veel? Waarom is er zo veel aandacht voor? Volgens Huisjes komt dit omdat ik de journalistiek veel mensen werken die D66 een warm hart toedragen. Hij zegt: “De journalistiek is best meegaand in D66-gedachtengoed”. Aan tafel zitten Bert Huisjes, Arjen Fortuin en Spraakmaker Roger van Boxtel. Het mediamoment van Huisjes gaat over Veronica Inside. Hij heeft met stijgende verbazing naar de ontwikkelingen rond het programma gekeken. Wat valt hem op aan die dynamiek? Gaan onze mediakenners vanavond kijken? En wat vindt Fortuin, als tv-recensent van het programma? Fortuin: “De provocatie en de opschudding is het verdienmodel”. Het mediamoment van Fortuin gaat over een doorwrochte reconstructie van NRC van dit weekend van de besluitvorming tijdens de coronacrisis. Verschillende invalshoeken zijn in kaart gebracht, 10 pagina’s in de krant met een leestijd van 40 minuten. Waarom was het stuk volgens hem zo goed? We besluiten het Mediaforum met het Taalteam met Frank van Pamelen.

Aan tafel zitten Zoë Papaikonomou, Renzo Veenstra en Spraakmaker Tim Masselink. We hebben het over het racismedebat in de media. Het mediamoment van Veenstra gaat over een column van Angela de Jong. Zij keert zich in de column tegen BN-ers die kritiek uiten op uitspraken van Johan Derksen in Veronica Inside over woordkunstenaar Akwasi. Vooral de eerste alinea vindt Veenstra opvallend. “Ik herken wel iets in wat zij schrijft”. Hij legt uit waarom. En een tv-columnist die haar column wijdt aan het racismedebat in Nederland. Hoe kijken onze mediakenners naar het racismedebat op dit moment? Wordt het op de juiste manier gevoerd in de media? Papaikonomou mist in het debat zelfreflectie van de media. “Er is natuurlijk ook institutioneel racisme, seksisme en discriminatie in de media; zij zijn niet als enig werkveld vrijgepleit hiervan”. Volgens Masselink is het moeilijk om het met elkaar eens te worden en moeten we vooral bedenken: “We gaan elkaar waarschijnlijk niet overtuigen in deze discussie, maar hoe gaan we toch samen vooruit in deze samenleving?” Verder was gisteren het moment dan eindelijk daar. Hugo de Jonge maakte kenbaar dat hij lijsttrekker wil worden van het CDA. Over zijn kandidatuur werd al maandenlang gespeculeerd. Dat hij lijsttrekker wil worden, betekent overigens niet dat hij nu opeens op alle vragen antwoord wil geven, zo bleek gisteravond in Nieuwsuur. Is het logisch dat hij, als kandidaat-lijsttrekker beter op zijn woorden let? In bijna iedere krant staat vanochtend een interview met de potentiële partijleider van het CDA. Het interview met de Volkskrant springt eruit omdat De Jonge daar aangeeft dat op landelijk niveau besturen met Forum voor Democratie niet gaat gebeuren. Opmerkelijk dat hij nu al zulke uitspraken doet? Wat is de taak van de journalisten? Papaikonomou: “Je weet hoe het werkt, je weet dat er dingen gepitcht worden op zo’n moment en dan moet je ook kijken naar hoe een partij zich daarvóór gedragen heeft – dat miste ik”. We besluiten het Mediaforum met het Taalteam met Lennart van Dijk.

Aan tafel zitten Kees Boonman, Henrike van Gelder en Spraakmaker Maxime Verhagen. Het mediamoment van Van Gelder gaat over de lancering van het nieuwe seizoen van de populaire videogame Fortnite. Welk dilemma heeft zij bij het plaatsen van een artikel over Fortnite? Welke afwegingen worden er gemaakt? Boonman wil het in zijn mediamoment hebben over de stijging van het aantal WW-uitkeringen. De stijging in mei is minder groot dan in april, maar toch maakt hij zich zorgen. Waarom? En wordt het onderwerp te snel gepolitiseerd? Ook hebben we het over de toekomst van het CDA. Want wie wordt de nieuwe lijsttrekker? Hoekstra maakte gisteren bekend dat hij geen lijsttrekker wil worden. Dat trok veel media-aandacht. Was dat niet wat overdreven? Van Gelder: “Het leek wel de Wopke Hoekstra-show gisteren”. Wie zou geschikt zijn als lijsttrekker? Hoe groot is de rol van beeldvorming? Beperkt de beeldvorming een politicus ook in zijn of haar werk? Hoe heeft Verhagen dat in zijn politieke tijd ervaren? Dan is er ook nog nieuws bij D66. Naar alle waarschijnlijkheid gaat Jetten plaatsmaken voor Kaag. Is dat een goede zet? Tot slot: Het leek leerlingen van een basisschool in Tilburg zo’n goed idee, omstreden straatnamen vervangen door lieve, positieve alternatieven zoals de ‘Vriendenstraat’ of ‘Vrolijkstraat’. En dus gingen ze op pad. Omroep Brabant maakte er een reportage over en daar kwamen veel negatieve reacties op. De directeur wilde de school daartegen beschermen en besloot dat Kidsweek geen interview meer mocht afnemen op de school. Voor het eerst heeft Kidsweek niet een artikel kunnen publiceren. Van Gelder noemt het een debacle. “Als we op die manier niet meer de verhalen kunnen brengen die we willen brengen… het wordt ons onmogelijk gemaakt”. Zijn media terughoudend in berichtgeving over onderwerpen als racisme uit angst voor reacties?

Aan tafel zitten Jan Slagter, Elske Schouten en Spraakmaker Arjan Postma. Het mediamoment van Schouten gaat over het Britse onderzoek naar een mogelijk medicijn tegen corona. Goed nieuws, zou je zeggen. Volgens Schouten vergt het wel meer van journalisten in deze tijd. Schouten: “Je merkt dat in de coronaperiode een heleboel wetenschappelijk onderzoek gewoon ‘hup’ naar buiten wordt gebracht zonder de normale peer review”. Wordt er sneller iets gepubliceerd dan voorheen? Is het moeilijk om de wetenschappelijke publicaties extra te checken nu? Het mediamoment van Slagter gaat over een ingezonden brief van Omroep Max-presentator Cees Grimbergen. Volgens hem wordt er met Nederlands pensioengeld een gokspel gespeeld. Volgens Slagter is het belangrijk dat pensioenfondsen transparant zijn in wat er met het geld gebeurt. Hij mis de publieke en journalistieke verontwaardiging. Twee dagen nadat het CDA bekendmaakte dat er een lijsttrekkersverkiezing komt, trekt één van de favorieten zich terug. Minister van Financiën Wopke Hoekstra laat in een interview met de Telegraaf weten het lijsttrekkerschap niet te zien zitten, hij wil dicht bij zichzelf blijven, geeft hij als reden. Hoe kijken onze mediakenners naar dit nieuws? Is zijn verklaring geloofwaardig? Zou er een strategie achter zitten? Verder vindt Slagter dat het “voor het CDA beter zou zijn als er maar één kandidaat is”. Dan hebben we het over het racismedebat in de media. Ruim twee weken wordt er ook in Nederland al volop gediscussieerd en gedemonstreerd tegen racisme en discriminatie. Wat heeft die aandacht tot nu toe opgeleverd? En hoe gaan leidinggevenden van programma’s en kranten om met de keuzes die gemaakt worden om het publiek een gebalanceerd debat voor te schotelen? Schouten: “Ik vind het interessant dat de discussie zo breed wordt gevoerd en het echt over van alles gaat”. Volgens Slagter worden er in het racismedebat te veel zaken bijgehaald die afleiden van de discussie. Hij vindt dat we moeten kijken naar: hoe gaan we ervoor zorgen dat dit niet meer voorkomt, en hoe stellen we dit binnen ons bedrijf aan de kaak? We besluiten het Mediaforum met het Taalteam met Jan Beuving.

Aan tafel zitten Barbara Barend, Marc Josten en Spraakmaker Gerdi Verbeet. Het mediamoment van Josten gaat over een column vandaag in de Volkskrant van Erdal Balci. Waarom vond hij deze column zo goed? Josten: “Het is veel dapperder om over jezelf te spreken dan om de vinger naar anderen uit te steken” Het mediamoment Barend past bij het thema, want ook voetbaltrainer Henk Fraser heeft zich uitgesproken over racisme en discriminatie. Volgens hem moet er gekeken worden naar álle vormen van discriminatie. Verbeet: “Ik vind het risico om te zeggen ‘we moeten het nu over alles hebben’, dat we weer wegduiken van het zwart-witverhaal”. Sporters meden voorheen vaak politieke discussies. Waarom spreken ze zich nu vaker uit? Zien we ook verschillen tussen generaties? Dan het volgende: journalisten moeten ook in het racismedebat hoor en wederhoor blijven toepassen, schrijft columnist Martin Sommer vandaag in een opiniestuk in de Volkskrant. Sommer reageert in de zijn column op het ontslag van de opinie-redacteur van The New York Times. Die moest vorige week het veld ruimen nadat redacteuren van de krant hadden geklaagd over het publiceren van een rechts opiniestuk door de krant. Is zijn oproep, over hoor en wederhoor, niet een beetje een open deur? Gebeurt het genoeg? Verder: in Amerika heb je een bijzonder initiatief waarbij witte vrouwen hun social media beschikbaar stellen voor zwarte vrouwen. Dat heet ‘Share The Mic’. Vanaf morgen komt er een Nederlandse versie hiervan. Barend doet hier ook aan mee. Wat vinden onze mediakenners van dit initiatief? En het zal geen verrassing zijn: jongeren gebruiken in hun nieuwsconsumptie vooral social media, zoals Instagram en Snapchat. Dat blijkt uit het Digital News Report, dat vandaag is uitgebracht door het Commissariaat voor de Media in samenwerking met het Reuters Institute of the Study of Journalism. Waarom gaan jongeren en traditionele media niet goed samen? In hoeverre ligt bij media zelf de verantwoordelijkheid om jongeren aan zich te binden? We besluiten het Mediaforum met het Taalteam met Frank van Pamelen.

Brandpunt, Ook dat nog, De Alles is Anders-show. Aad van den Heuvel was een veelzijdig en betrokken collega. Deze ochtend werd het nieuws gebracht dat Van den Heuvel vorige week overleden is. Aan tafel zitten Ton Verlind, oud-mediadirecteur van de KRO, Aart Zeeman, die in 2015 nog samen met hem de documentaire “De coup van 65, de man die buiten beeld bleef” maakte en Sven Kockelmann, dagelijks te horen op deze zender bij 1op1, maar ook oud-presentator en verslaggever van Brandpunt. Wat was Aad van den Heuvel voor iemand? We hebben onze gasten gevraagd om een fragment mee te nemen dat voor hen Van den Heuvel typeert. Zeeman: “Hij gaf je het gevoel dat je het zelf bedacht had, maar ondertussen had ‘ie je wel hele goede suggesties gegeven”. In de jaren zestig was Richard Schoonhoven hoofdredacteur van Brandpunt. Het waren de jaren waarin zij het programma vorm gaven en vooral grote gebeurtenissen in het buitenland naar Nederland brachten. Het mooiste beeld was volgens Richard Schoonhoven dus dat van Aad in Biafra, waar hij als eerste buitenlandse verslaggever verslag deed van de bombardementen. Hoe is het om als verslaggever naar zulke gevaarlijke situaties af te reizen? Ruim 40 jaar later is Zeeman voor het nieuwe Brandpunt samen met Van den Heuvel teruggegaan naar Biafra. Hoe was dat? Behalve journalistieke hoogtepunten zijn er ook nog andere fragmenten die hem kenmerken. Behalve op daken staan tijdens bombardementen deed hij ook nog andere soorten interviews.

We bespreken de debatten die de afgelopen weken veelvuldig zijn gevoerd op radio, internet en televisie. We hebben alles meegemaakt de afgelopen dagen, zoals meningen van witte mensen over racisme, boze reacties van woordkunstenaars als Akwasi over de discussie van vlammend woordgebruik over Zwarte Piet en het benoemen van het probleem van de te witte reacties. Ook is er een tv-programma getiteld “Ook hier” dagelijks te zien over wat racisme met je doet. Kortom, de talkshows zaten weer vol. Hoe nu verder? Hoe houden we dit debat op de agenda? Wat is de rol van de media hierin? Aan tafel zitten Gert-Jaap Hoekman, Frenk van der Linden en Spraakmaker Peter Hein van Mulligen. We bespreken het per direct opstappen van Jonathan Ursem, de hoofdredacteur van Nieuwe Revu. Wat betekent dit? Tot slot hebben we het over de nieuwe censuur die er in de media rondgaat. Programma’s die racistische karikaturen hebben, moeten van de streamingdiensten verdwijnen. Het bekendste voorbeeld van de afgelopen 24 uur is de aflevering “The Germans” van Fawlty Towers die nu van de site van de BBC is gehaald. In deze aflevering uit 1975 zitten raciale stereotypen waar de BBC niet meer achter staat. Wie moet hierover oordelen wat wel en wat niet meer kan?