Het Mediaforum

Aan tafel zitten Margriet Brandsma, Henrike van Gelder en Spraakmaker André Seebregts. Aanvankelijk wilde minister Slob dat de NPO vanaf 2022 voor 20.00 uur helemaal geen reclame meer zou uitzenden, maar nu is gekozen voor een plan waarin de reclamezendtijd in vijf jaar wordt afgebouwd naar de helft van wat het nu is. Wel zal er vanaf januari geen reclame meer te zien zijn rond kinderprogramma's. Van Gelder koos het als mediamoment. Wat vindt ze van dit idee? Angela Merkel presenteerde gisteren de strategie en doelen van het Duitse EU-voorzitterschap in het Europees Parlement. Brandsma noemt Merkel een crisiskanselier. “Sinds het begin van de coronacrisis zien we een soort herboren Merkel”. Zonder mensen direct bij naam te noemen nam ze wat regeringsleiders op de korrel. Brandsma vertelt. Jort Kelder gaat zondag, op de grote racismethemadag van de NPO, een speciale aflevering van de discussieshow ‘De Stelling’ presenteren. De keuze voor Kelder leidt tot boze reacties omdat Kelder volgens diverse racisme-activisten niet onbevooroordeeld over dit onderwerp zou kunnen praten. Zij hebben hier een brandbrief over geschreven naar bestuursvoorzitter Shula Rijxman van de NPO. De brievenschrijvers stellen dat de NPO met de ‘absurde keuze’ van Kelder als gespreksleider ‘het onderwerp niet serieus neemt’ en wijzen erop dat Kelder ‘sympathiseert met het Forum voor Democratie’ en in het verleden regelmatig vermeend racistische opmerkingen heeft gemaakt. Hebben zij een punt? Wat vinden onze mediakenners van de keuze voor Jort Kelder? Van Gelder: “Het is een witte man die dit debat gaat leiden en die het leuk vindt om te provoceren met bepaalde ideeën”. Kelder leidt het debat, neemt niet zelf deel. Op welke manier kun je zo’n debat het beste leiden? Brandsma: “In het huidige klimaat kun je zo’n debat haast niet goed leiden” Tot slot: 153 Britse en Amerikaanse auteurs, wetenschappers en docenten hebben zich in een open brief uitgesproken tegen 'cancel-cultuur'; het online uitsluiten van personen die in de ogen van sommigen in de fout zijn gegaan. Vaak gaat het om uitspraken die voor een groep mensen aanstootgevend zijn. In sommige gevallen worden ook tv-series of tv-programma's gestopt. Is het dun ijs waar men zich op begeeft? Op welke manier moet dit gesprek op gang gebracht worden?

Aan tafel zitten Mireille van Ark, Elger van der Wel en Spraakmaker Anneke van Zanen. Het mediamoment van Van der Wel gaat over een stuk uit The Guardian. In het stuk van Leo Mirani, waarin hij suggereert dat er naast social distancing fysiek, we ook aan social media distancing zouden moeten doen, om zo nepnieuws tegen te gaan. Van der Wel legt uit wat hij van dit idee vindt. Op welke manieren is nepnieuws nog meer te bestrijden? Wat wordt er nu tegen nepnieuws op sociale media gedaan? Van der Wel: “Als er al gemodereerd wordt is het altijd te laat”. Het mediamoment van Van Ark gaat over een opiniestuk in het Financieel Dagblad. Jose van Dijck, hoogleraar media en digitale samenleving, pleit voor meer ‘viralogen’. Wat wordt hier precies mee bedoeld? En we kregen de afgelopen 24 uur een inkijkje in een wereld die ver van ons dagelijks leven af staat: die van de onderwereld, martelkamers en infiltranten. Vier dagen geleden meldde de politie dat een aantal zeecontainers van criminelen gevonden was. Maandag deelde de politie beelden van wat ze in die containers aantroffen en zag het hele land zeer heftige beelden van martelkamers. Het is een fascinerend verhaal, levert veel clicks op. Is het goed dat de politie de beelden deelt? Ze houden zelf de regie door de video’s op YouTube te zetten en niet naar een krant te sturen, bijvoorbeeld. Hoe zou de besluitvorming gegaan zijn om het naar buiten te brengen? Verder kwamen er gisteren weer cijfers van EU Commissie naar buiten: de Europese economie krijgt het zwaarder voor de kiezen dan tot nu toe gedacht, ondanks alle maatregelen. De recessie zal dieper zijn en het herstel minder sterk dan eerder gedacht. De berichten vliegen je om de oren, maar geven zij wel een reëel beeld van onze financiële situatie? Het coronadashboard is vooral gericht op de medische kant. Van Ark vraagt zich af of het goed zou zijn om ook naar de economische kant te kijken. Bijvoorbeeld monitoren hoeveel faillissementen er zijn of hoeveel startups. Berichtgeving over economie is lastig: economen spreken elkaar vaak tegen en de economie is altijd in ontwikkeling. Hoe ga je als journalist om met tegengestelde berichten? Van Ark oppert: “In plaats van dat je elke dag iets naar buiten brengt zou je bijvoorbeeld één moment moeten pakken waarin je alles bij elkaar legt en er meer duiding aan kan geven”. Als er te veel tegenstrijdigheden zijn, moet je het dan wel dagelijks brengen? Van der Wel: “Je moet dat soort cijfers blijven delen, want het is gewoon nieuws”. We besluiten het Mediaforum met het Taalteam met Jan Beuving.

Aan tafel zitten Jaap van Zessen, Kees Boonman en Spraakmaker Hans Aarsman. Het mediamoment van Boonman gaat over de Europese Unie. Het is een belangrijke week, met veel vergaderingen. Toch horen we er weinig over. Hoe zit dat? De vergaderingen zijn bijvoorbeeld ook niet online te bekijken. Zou het goed zijn dit wel te doen? De persconferenties zijn allemaal toegankelijk, de vergadering zelf niet. Het duurt dus even voordat de informatie en notulen naar buiten komen. Boonman: “Direct na zo’n top zijn er altijd 27 versies van de werkelijkheid”. Het mediamoment van Van Zessen gaat over de podcast NRC Vandaag. De podcast gaat over de eerste zwarte voetballers die in de jaren ‘50 van Suriname naar Nederland kwamen. Waarom was hij onder de indruk? Van Zessen: “Elke dag zoiets leveren is heel knap, op de actualiteit”. Volgens hem wil iedereen een dergelijke podcast maken, zoals NRC Vandaag of The Daily van de New York Times, maar dat is erg arbeidsintensief. Gisteravond was het CDA lijsttrekkersdebat met kandidaten Hugo de Jonge, Mona Keijzer en Pieter Omtzigt. Het debat was via Youtube te volgen. De media omschrijven het als ‘lief’ en zien weinig grote verschillen tussen de kandidaten. Boonman was erbij en vertelt hoe het was. Vonden onze mediakenners een spannend debat? Er waren subtiele steekjes, maar ook complimenten. Zijn de complimenten geheel onbaatzuchtig of schuilt er meer achter? Aarsman: “Die slijmerigheid is toch gewoon om te kotsen?”. Werd er bij het debat genoeg rekening gehouden met de kijkers thuis? Van Zessen: “Dit had ook een lokale voetbalkantine kunnen zijn – de setting was niet echt lekker”. Had het lijsttrekkersdebat interactiever gekund voor de kijkers thuis? In ´Srebrenica - de machteloze missie van Dutchbat´ interviewt Coen Verbraak oud-Dutchbatters over hun missie in Srebrenica. Gisteravond was de eerste aflevering van het drieluik op televisie. Deze week is er sowieso veel media-aandacht voor de val van Srebrenica, omdat het 11 juli 25 jaar geleden is. De NOS komt elke avond met het Screbrenica Journaal. Hoe volgen onze tafelgasten dit nieuws? Boonman: “Het is niet zomaar een A-B-C-verhaal”. Hoe kun je het beste een dergelijk verhaal brengen?

Aan tafel zitten Ronald Ockhuysen, Ingrid Spijkers en Spraakmaker Louise Vet. Voor het mediamoment van Spijkers gaan we naar haar provincie, waar enige boerenmoeheid heerst. Misschien opvallend in het agrarisch goed gezinde Friesland. Hoe gaan zij hiermee om op de redactie van Omrop Fryslân. Is er genoeg evenwicht in de media wat betreft de berichtgeving over de boerenprotesten? Het Mediamoment van Ockhuysen gaat over het nieuwe televisieduo dat plaats gaat nemen op het oude tijdslot van De Wereld Draait door: Renze Klamer en Fidan Ekiz. Ockhuysen vindt het verrassend dat er voor een duo gekozen is en hij vindt het duo-schap “een beetje onzin”. De Utrechtse imam Azzedine Karrat heeft plannen voor een nieuwe, tweede moslimomroep. Met ‘Islam Omroep’ wil Karrat in 2022 toetreden tot het publieke bestel om programma’s te maken vanuit het moslimperspectief. Voor het eind van dit jaar zijn dan minstens 50.000 leden nodig. De Islam Omroep gaat de concurrentie aan met de andere nieuwe moslimomroep M24. Hoe kijken onze mediakenners hier naar? Ockhuysen is van mening dat het omroepsysteem op de schop zou moeten. “Het vervelende is dat we met een omroepsysteem zitten dat echt hopeloos achterhaald is”. Is het een beter idee dat beide moslimomroepen samen zouden gaan werken? Zendmasten worden in brand gestoken, in verschillende steden wordt gedemonstreerd; het is lastig om het 5G-scepcisme - om het zo maar even te noemen - over het hoofd te zien. De Volkskrant publiceerde zaterdag een speciale ‘5G-special’, waarin verschillende criticasters hun theorieën uit de doeken doen. Hoe ga je hier als media mee om? Hoe bepaal je wie je wel of geen podium biedt? Waar komt het wantrouwen in de media vandaan? We besluiten het Mediaforum met het Taalteam met Frank van Pamelen.

Aan tafel zitten Dieuwertje Kuijpers, Hasna El Maroudi en spraakmaker Erica Terpstra. Clarice Gargard is er telefonisch bij. We praten over de kermisexploitanten die naar het Mediapark zijn gekomen. El Maroudi vraagt zich af in hoeverre je kunt doorzetten als je geen vergunning hebt om te demonstreren. Kuijpers denkt dat het recht op demonstratie voor iedereen zou moeten gelden, ‘’met natuurlijk bepaalde beperkingen. Maar als je uit die beperkingen privileges gaat halen snap ik dat mensen daar moeite mee hebben. En tegelijkertijd geeft het ook de wanhoop aan.’’ Aan bod komt ook Ghislaine Maxwell, de gisteren gearresteerde ex-vriendin en vertrouweling van de inmiddels overleden zedendelinquent en multimiljonair Jeffrey Epstein. Waar verbaasd Kuijpers zich over? ‘’Vaak is het toch het beeld dat vrouwen zorgzaam zijn en als ze iets geks doen is het onder invloed van een man of als rechterhand.” Waarom hebben we moeite om vrouwen ook als dader te zien? En is het seksistisch? Gargard: ‘’Ik denk dat journalisten wat kritischer mogen zijn, want zo bevestig je het stereotype dat vrouwen onschuldig zijn, het slachtoffer van mannen en geen autonomie hebben.’’ Gister mochten Gargard en El Maroudi De Carla Atzema Soroptimistprijs voor hun online mediaplatform Lillith Magazine in ontvangst nemen. Gargard: ‘’We proberen echt het medialandschap te veranderen, dus deze prijs is wel waardering, erkenning en wind onder onze vleugels.’’ Kuijpers moedigt het aan om zoveel mogelijk pluriformiteit in de samenleving te hebben. ‘’Met het wegvallen van Opzij, is iets fris en progressief altijd goed.” Gargard ziet hun magazine als ‘’de stem van een nieuwe journalistieke generatie, die je niet alleen in Nederland ziet maar over ter wereld.’’ El Maroudi vult aan: ‘’De journalistiek is tamelijk homogeen en wit geweest afgelopen jaren, dat is één bepaalde blik.’’ We sluiten af met het Taalteam met Lennart van Dijk.

We praten over het racismedebat van gister in de Tweede Kamer. De gemoederen liepen hoog op, hoe hebben onze mediakenners naar dit debat gekeken? Beslist is dat er geen excuses gemaakt worden, had dat wel wat opgelost? En hoe loopt het maatschappelijk debat rondom dit thema? Volgens Kantelberg is “de angst om voor racist uit gemaakt te worden immens’’. Ook zegt hij dat we allemaal racisten zijn, “racisme is de macht van het getal en de angst van het onbekende”. Daarnaast bespreken we hoe het racismedebat bij talkshows gevoerd wordt. Kantelberg: “Ik zie een verschil wanneer er een blanke interviewer is, of een anderszins’’. Aan tafel zitten Arno Kantelberg, Kees Boonman en Spraakmaker Floor Milikowski. Het mediamoment van Kantelberg gaat over de plaatsing van Chinees-Indische restaurants op de werelderfgoed lijst. Kantelberg: “Dit is erfgoed wat niet verloren mag gaan vind ik. Al die quinoa en sushi is allemaal leuk, maar haal ook af en toe een menuutje bij de Chinees!” Het mediamoment van Boonman gaat over Diederik Gommers van het Erasmus MC die ‘gewoon sorry’ moeten zeggen had Johan Derksen . Kees noemt dit het bewijs van televisie als karakterbedervend medium. “Diederik Gommers is nog wel te redden, maar ik zou zeggen: niet meer naar talkshows gaan! Ga op vakantie, rust uit en bereid je voor op de tweede golf’’. In het mediamoment van Boonman heeft hij een advies aan Diederik Gommers en Ernst Kuipers. De twee specialisten van het Erasmus MC zijn de laatste tijd veel op televisie. Wat is zijn advies? Boonman noemt televisie ook: “een karakter bedervend medium”. Als je vaak op tv bent ligt volgens Kantelberg “de schaal van Ellie Lust op de loer”.

Aan tafel zitten Ward Wijndelts, Freek Staps en Spraakmaker Sanne Wallis de Vries. Het mediamoment van Wijndelts gaat over Maurice de Hond, of eigenlijk de ruimte die hij van redacties krijgt om als niet-viroloog zijn kritiek op de corona-maatregelen te uiten. Deze week ging De Hond op BNR in debat met viroloog Ab Osterhaus. En gisteravond in Op1 discussieerde De Hond met viroloog Andreas Voss van het OMT. Wat is de kritiek van Wijndelts? Het mediamoment van Staps gaat over de mail van Donald Trump die hij ontvangt. Wat zijn dit voor mails? En waarom zijn het er nu zo veel? Nu Twitter meer inzet op factchecken en ongefundeerde of haatdragende tweets, van bijvoorbeeld Donald Trump verwijdert, wijken steeds meer conservatieve Amerikanen uit naar het Twitter-alternatief ‘Parler’. Daar wordt namelijk niet op feiten gecheckt. Is het te vergelijken met Twitter? En is het gevaar niet dat mensen zich nog meer terugtrekken in hun eigen bubbel? Op deze manier zijn de discussies wel openbaar en niet opgesloten in bijvoorbeeld een Whatsapp-groep. Wat is het effect van Parler op het publieke debat? We besluiten het mediaforum met het Taalteam met Jan Beuving.

Aan tafel zitten Pieter Klok, Angela de Jong en Spraakmaker Eveline Aendekerk. Het mediamoment van de Jong gaat over ‘Beau’ gisteravond. Daar zaten Thierry Baudet, Theo Hiddema en acteur Huub Stapel. Om welke uitdrukking moest zij enorm lachen? Het mediamoment van Klok gaat over het gemist aan sport. Veel sportevenementen zijn de laatste tijd niet doorgegaan en voorlopig ziet het er ook nog anders uit dan gepland. Volgens Klok heeft “de samenleving sport nodig”. Sport is volgens hem een bliksemafleider, een ventiel. Hij denkt dat de maatschappelijke debatten wellicht minder fel zouden zijn als er weer sport is. Het aantal mensen dat nieuws over het coronavirus mijdt neemt toe. Zo’n drie miljoen mensen negeren corona-nieuws, één miljoen meer dan in april. Dat blijkt uit een steekproef van onderzoeksbureau Newcom. Het AD schrijft er vandaag over. Hoe kijken onze mediakenners hier naar? Neemt de belangstelling ook af voor televisieprogramma’s als het over corona gaat? De Jong: “Er waren maanden dat de hele tafel corona-gerelateerd was, dat is niet meer zo -daarin volgen ze het sentiment in de maatschappij”. Hoe bereik je mensen nu nog met coronanieuws en hoe breng je het nieuws? Klok: “Als je zegt ‘hier heb je een mening van Maurice de Hond, daar heb je de mening van het RIVM – lezers, zoek het maar uit’ - ik vind dat geen journalistiek”. Over het schrijven over andere onderwerpen dan corona geeft Klok aan dat het “heel moeilijk is om de onderwerpen die we voor corona interessant vonden, om die opnieuw interessant te vinden. Corona is zo’n overweldigende gebeurtenis geweest dat alles er een beetje bij in het niet valt. Heel veel dingen zijn opeens minder belangrijk en minder relevant – we zitten in een moeilijke periode voor de journalistiek”. Corona brengt ook mooie dingen naar boven. Zo zamelden vaste redacteuren van het AD in twee weken ruim 14.000 euro in voor freelance collega’s. Dat blijkt uit een interne mail van de krant, waar onder andere journalistenwebsite Villa Media over schrijft. De mail is volgens de Jong al zeker een maand oud. Ook bij de Volkskrant hebben ze een soortgelijke actie opgezet. Zijn de freelancers in de journalistiek hard geraakt? Er bleef immers een grote nieuwsstroom. Klok vertelt hoe dit bij de Volkskrant ging.

Aan tafel zitten Gijs Groenteman, Avi Bhikhie en Spraakmaker Kathleen Ferrier. Het mediamoment van Bhikhie gaat over een filmpje van de demonstratie in Den Haag gisteren. In de video reageert een vrouw vrij agressief tegenover een politieagent. Wat viel Bhikhie op? Het mediamoment van Groenteman gaat over Op1 gisteravond. Wilfred Genee was te gast en kreeg de wind van voren van Fidan Ekiz. Groenteman vond het “een spektakel - ik vond het verrukkelijk”. Waarom? Verder: meer dan 300 mediamakers roepen vanochtend, door middel van een manifest, op om racisme en discriminatie in de Nederlandse media te stoppen. Hiervoor is een Meldpunt Racisme & Discriminatie voor journalisten en mediamakers opgericht. Bestaat er behoefte aan dit nieuwe meldpunt in de media? Is het een goede aanpak? Bhikhie en Groenteman uitten hun twijfels over dit meldpunt. Bhikhie: “Dan is het gemeld; en dan?”. Groenteman vraagt zich af of dit meldpunt wel het medium is om dingen zichtbaar te maken. Hoe zouden media kunnen zorgen voor een betere afspiegeling van de samenleving op hun redacties? Bhikhie: “Er moet bij hoofdredacties een besef komen: we moeten nu echt iets gaan veranderen” Na Unilever boycotten grote merken als Levi’s, Coca-Cola en sinds gisteren ook Starbucks, social media platform Facebook, omdat het oogluikend racisme zou toestaan. De stap van Unilever valt samen met de #StopHateForProfit-campagne van de Amerikaanse burgerrechtenbewegingen. Helpt zo’n boycot van adverteerders echt om verspreiding van haat, racisme en geweld tegen te gaan? Of is het een mooi gebaar voor de bühne maar heeft dit weinig concreet effect? Gaan we dit in de toekomst vaker zien, dat adverteerders die zich meer gaan bemoeien met de inhoud van media-uitingen? We besluiten het Mediaforum met het Taalteam met Frank van Pamelen.

We hebben het over Brieven aan Andalusië van de VPRO, dat de Zilveren Nipkowschijf 2020 voor beste televisieprogramma heeft gewonnen. In het programma vlucht Biemans met zijn gezin uit Nicaragua, dat door politieke spanningen en protesten wordt verscheurd, naar het Zuid-Spaanse dorp Utrera. Om in te burgeren schrijft de presentator brieven aan zijn Andalusische streekgenoten, die hun antwoorden voor de camera zelf voorlezen. De jury roemt programmamaker Stef Biemans als "dichter onder de Nederlandse reisverslaggevers" die met een persoonlijke benadering het programma "meer diepgang dan de gebruikelijke reisserie" geeft. Wat houdt dat in? Andere genomineerden waren dramaserie Oogappels en realityprogramma Frontberichten, waarin mensen met cruciale beroepen zichzelf filmen gedurende de coronacrisis. Is Brieven aan Andalusië een terechte winnaar? De Prijs voor de Zilveren Nipkowschijf 2020 werd wat overschaduwd door de uitreiking gisteren van de ERE Zilveren Nipkowschijf aan Matthijs van Nieuwkerk. De presentator werd gisteren ook uitgebreid geïnterviewd door Beau van Erven Dorens. Het ging gisteren ook over het keurslijf van de talkshow. Wat bedoelen Beau en Van Nieuwskerk daarmee? Aan tafel zitten Sjirk Kuijper, Catherine Keyl en Spraakmaker Wilfried de Jong. Verder bespreken we het persalarm van het ANP over Johan Derksen. Hij wil niet meer in de setting van het programma Veronica Inside aan tafel zitten met Wilfred Genee. Is dat een pushbericht waard? Journalist en TV-maker Hummie van der Tonnekreek schrijft vanochtend in de Telegraaf dat met het schrappen van de slotuitzending van Veronica Inside het vrije woord heeft verloren. Heeft zij een punt? Is het misschien toch een PR stunt om in het nieuwe seizoen weer veel kijkers te trekken? Tot slot gaat het over de samenwerking van Het Nederlands Dagblad met de Franse krant La Croix en het Italiaanse Avvenire. Samen werken ze aan een journalistiek project over vijf jaar vluchtelingencrisis in Europa. Waarom werken de kranten sinds kort samen?