Het Spreekuur
Erik Scherder, Leonard Hofstra, Brechje van Bladel / Corti Media & Quest
Je hersenen en hart zijn je meest kostbare bezit. Maar hoe zorg je er goed voor, als de adviezen je om de oren vliegen en de wachttijden bij de huisarts alleen maar oplopen?In Het Spreekuur gaat maker Brechje van Bladel wekelijks in gesprek met niemand minder dan neuropsycholoog Erik Scherder en cardioloog Leonard Hofstra. Samen duiken ze in de vragen die jou bezighouden: van grote thema’s als dementie en diabetes tot alledaagse onderwerpen als slaap, voeding, relaties en de verrassend invloed van muziek op je welzijn.Wat zegt de wetenschap écht en wat kun je er vandaag nog mee? Het Spreekuur is jouw wekelijkse check-up voor een gezonder hoofd en hart.Over de makers Erik Scherder (1951) is hoogleraar neuropsychologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam en een van de bekendste wetenschappers van Nederland. Met zijn energieke colleges, tv-optredens en lezingen maakt hij ingewikkelde hersenprocessen begrijpelijk voor een breed publiek. Hij schreef meerdere boeken over het brein, bewegen en gezondheid, waarvan de laatste over AI: ‘Liever moe dan lui’. Naast zijn werk zet hij zich in om beweging en het uitdagen van je brein op de maatschappelijke agenda te krijgen, altijd met zijn kenmerkende enthousiasme en humor. Leonard Hofstra (1965) is cardioloog en richtte een eigen centrum voor cardiologie op in Utrecht, waar jaarlijks duizenden patiënten terechtkunnen voor snelle diagnostiek en behandeling. Naast zijn klinische werk doet hij onderzoek naar preventie van hart- en vaatziekten en de rol van leefstijl en voeding daarbij. Leonard schreef samen met Erik verschillende boeken over de invloed van optimisme en bewegen op het hart en het brein. Brechje van Bladel (1996) is mediamaker en doet de redactie en research voor een breed scala aan podcastseries. Daarbij ziet ze online veel informatie en adviezen voorbij komen en vraagt zich geregeld af wat wel of niet de moeite waard is. In ‘Het Spreekuur’ probeert ze niet alleen voor zichzelf, maar ook voor de luisteraars een weg te vinden door tegenstrijdige gezondheidstips en hardnekkige lifestylemythes.
Episodes
Mentioned books
15 snips
Jan 20, 2026 • 39min
#17: Pijn: je grootste vijand of noodzakelijke vriend?
Pijn is het meest directe signaal dat je lichaam kent. Het kan scherp of zeurend zijn, plotseling opkomen of jaren aanwezig blijven. Soms weet je precies waar het vandaan komt, soms heb je geen idee. Maar wat is pijn nu precies: hoe komt het tot stand, hoe voel je het? En waarom kan het je leven volledig beheersen, terwijl het je ook beschermt? Erik legt uit hoe pijn ontstaat in de hersenen en wat er misgaat bij chronische pijn; wanneer je alarmsysteem blijft afgaan terwijl de oorspronkelijke oorzaak verdwenen is. Leonard zoomt in op een hartinfarct: wat gebeurt er dan, waarom is die pijn vaak zo lastig te lokaliseren en wanneer moet je wél - of juist niet — ongerust zijn?See omnystudio.com/listener for privacy information.
Jan 13, 2026 • 29min
#16: De winterdip: aanstellerij of echt een ding?
Het is januari: de dagen zijn kort, je wekker gaat in het donker en ook wanneer je thuiskomt, is de zon alweer verdwenen. De perfecte omstandigheden voor een ‘winterdip’; je hebt minder energie en voelt je een beetje neerslachtig. Maar: is die winterdip nou écht een ding, of praten we het onszelf vooral aan?Leer in deze aflevering wat een gebrek aan zonlicht doet met je suprachiasmatische kern, oftewel: je biologische klok. En wist je dat je je niet alleen vermoeider voelt in de winter, maar je ook een grotere kans hebt op een hartinfarct? Gelukkig krijg je ook genoeg tips van Erik en Leonard om de resterende donkere wintermaanden door te komen.See omnystudio.com/listener for privacy information.
Jan 6, 2026 • 32min
#15: Ouder worden is inleveren - toch?
Ouder worden: we doen het allemaal, maar liever niet te snel. Brechje is bijna 30 en worstelt met het gevoel dat er een nieuwe levensfase voor haar aanbreekt. Maar: is ouder worden het afscheid van allerlei mogelijkheden — of juist de start van nieuwe ervaringen?Wat blijkt? Enkel de manier waarop je naar je leeftijd kijkt, heeft al invloed op je gezondheid. Wie zichzelf oud denkt, gaat ook oud leven. Gelukkig komen Erik en Leonard met een geruststellende boodschap: het idee dat het leven op een bepaalde leeftijd minder wordt en de beste jaren dan achter je liggen - dat is vooral een verhaal dat we elkaar vertellen en kan je zelf heel effectief omdraaien. See omnystudio.com/listener for privacy information.
Dec 30, 2025 • 34min
#14: De wetenschap achter een verslaving
Waarom is het soms zo moeilijk te stoppen met dingen waarvan we weten dat ze niet goed voor ons zijn? Verrassend genoeg is daar best een logische verklaring voor als je naar je lichaam kijkt. In deze aflevering leer je wat er gebeurt in het brein wanneer je verslaafd bent: hoe je beloningssysteem wordt gekaapt, welke rol dopamine daarbij speelt en hoe je hersenen en hart zich aanpassen aan bijvoorbeeld een stof als nicotine - één van de hardnekkigste verslavingen die er zijn. Hoe keer je dan toch het tij en hoe snel herstel je van een verslaving als je wel stopt? Je hoort het in dit Spreekuur. See omnystudio.com/listener for privacy information.
Dec 23, 2025 • 35min
#13: Hoe houd je je goede voornemens vol?
Het einde van het jaar nadert, dus tijd om de goede voornemens weer uit de kast te trekken en af te stoffen: meer sporten, minder schermtijd, gezonder eten, stoppen met roken. Ze klinken vaak zo simpel, maar waarom zijn goede voornemens zo moeilijk vol te houden?Erik legt uit wat er in je brein gebeurt wanneer je een gewoonte probeert te doorbreken en waarom we door stress snel terugvallen in oud gedrag. Pure wilskracht is zelden genoeg. Volgens Leonard zit duurzame verandering dan ook niet in harder je best doen, maar kun je beter gebruikmaken van een paar slimme aanpassingen.See omnystudio.com/listener for privacy information.
Dec 16, 2025 • 38min
#12: Eenzaam of alleen: dit gebeurt er in je lijf
Wat gebeurt er in je lichaam wanneer je een hechte groep om je heen hebt? En wat doet het met je hart en hersenen als dat sociale vangnet wegvalt? In deze aflevering duiken Erik, Leonard en Brechje in het verrassend krachtige effect van community op je gezondheid.Leonard vertelt over een beroemde studie die laat zien dat niet geld, niet bewegen en zelfs niet voeding de sleutel is tot gezond oud worden, maar betekenisvolle relaties. Ook hoor je waarom eenzaamheid een biologische stressreactie in gang zet, die zelfs kan leiden tot ontstekingen in je lichaam. Erik legt uit hoe eenzaamheid je brein beïnvloedt, waarom hybride werken soms meer risico’s met zich meebrengt dan we denken. Hoe bouw je zelf een sterke community op, zeker als je alleen woont? En wat kun je vandaag doen om je sociale gezondheid te versterken? In het doktersvoorschrift hoor je het antwoord.See omnystudio.com/listener for privacy information.
Dec 9, 2025 • 32min
#11: Nieuwe prikkels, nieuwe paden
Het is één van de indrukwekkendste eigenschappen van je lichaam: het vermogen om zich aan te passen aan de talloze situaties waar je tijdens je leven in terechtkomt. Want - hoe volwassen je ook bent - je brein en hart kunnen altijd nieuwe verbindingen aanmaken.Zo laat Erik zien hoe het leren van een nieuwe taal of hobby bepaalde ‘hubs’ in je hersenen activeert en versterkt - en dat onderprikkeling juist een tegengesteld effect veroorzaakt. Het hart beschikt op haar beurt ook over een bijzondere eigenschap, volgens Leonard. Zo kan een gedeelte in een heuse ‘winterslaap’ komen. Maar, wees gerust: zowel je brein als je hart kunnen beiden ook weer herstellen van een mindere periode.See omnystudio.com/listener for privacy information.
Dec 2, 2025 • 28min
#10: Een onderschat ommetje
Bewegen op de meest laagdrempelige manier die er is: wandelen. Je doet het elke dag, maar staat er waarschijnlijk niet bij stil dat die simpele beweging een hoop doet voor je gezondheid. Hoe zorgt een dagelijks blokje ervoor dat ons hart en brein beter gaan werken? En hoe zit het precies met die beroemde 10.000 stappen per dag? Zijn die écht noodzakelijk om er gezondheidsvoordelen uit te halen?Deze vragen beantwoorden Erik en Leonard deze week voor je in Het Spreekuur. Ze leggen je ook uit wat precies het verschil is tussen staan, lopen of een uurtje sportschool en of je beter een lang stuk kan lopen, of meerdere korte afstanden.See omnystudio.com/listener for privacy information.
Nov 25, 2025 • 29min
#9: Verdwaald in je eigen geest - hoe werkt dementie?
Tijdens een boodschappenrondje ineens de weg naar huis niet meer weten, of een vriendin die steeds stiller wordt in groepsgesprekken omdat ze de draad kwijt is. Dementie is een ingrijpende hersenziekte die niet alleen het leven van de patiënt, maar ook van de naasten compleet verandert.Wat gebeurt er in de hersenen wanneer deze progressieve achteruitgang begint? En is het te voorkomen, of in elk geval uit te stellen? Erik en Leonard leggen in dit Spreekuur uit dat dementie zich niet enkel in de hersenen afspeelt en je meer kan doen dan je denkt om het verloop van deze ziekte zo lang mogelijk uit te stellen. Ook bespreken ze de druk die ons zorgsysteem op mantelzorgers legt en krijg je tips om zelfs in de lastigste, laatste fase nog contact te krijgen met een dementerende vriend of familielid.See omnystudio.com/listener for privacy information.
Nov 18, 2025 • 32min
#8: De rekening die jij betaalt voor je drankje
Alcohol wordt vaak gezien als een essentieel onderdeel van sociale gelegenheden, maar wat is de werkelijke impact op je gezondheid? De hosts bespreken de schadelijke effecten van alcohol op de hersenen van jonge volwassenen en de mythe van 'één glas per dag' als gezond. Er worden inzichten gedeeld over de relatie tussen alcohol en kanker, verslaving, en de moeilijkheden rondom stoppen. Met praktische tips en reflecties over maatschappelijke normen, benadrukken ze dat nul het veiligste niveau is en roepen ze op tot meer bewustwording.
