Zwijgen is geen optie

Professor Tessa Kerre is hematoloog aan het UZ Gent en docent aan de Universiteit van Gent. Ze doet onderzoek naar nieuwe behandelingen tegen kanker in de immunotherapie. Tussendoor vond ze nog tijd om een boek te schrijven (Immuun tegen kanker) en een Kunst aan bed platform op te richten dat kunst tot bij patiënten moet brengen. Met Tessa hadden we het over de relatie tussen dokter en patiënt. Over de geschiedenis en de toekomst van immunotherapie. Over waardig sterven, over trots en spijt. Over de waanzinnige prijs van behandelingen en de winstmarge van farmaceutische bedrijven. Over de alternatieve geneeskunde en over de helende werking van kunst. Lees meer op https://zwijgenisgeenoptie.be/tessa-kerre Steun Zwijgen is geen optie en bescherm mee de ruimte om te twijfelen, bij te leren en oprechte gesprekken te voeren. Met een gift maak je ons werk mogelijk en vergroot je de impact en community van ZIGO. Hoofdstukken: Hoofdstuk 1: Is het duidelijk? (1:45) Over het pad dat Tessa heeft afgelegd. Over het belang van communicatie tussen dokter en patiënt. Hoofdstuk 2: Immunotherapie (6:31) Over de geschiedenis en de toekomst van immunotherapie, dan vooral bij de behandeling van kanker. Over stamceltransplantatie, antistoffen en het mirakel van mensen die 100 jaar worden. Hoofdstuk 3: Klotejob (15:12) Over het begeleiden van mensen die je geneest en van mensen die je verliest. Hoofdstuk 4: Luxegeneeskunde (20:35) Over of de haalbaarheid van alles wat mogelijk is vandaag. Over de discrepantie tussen onze Westerse geneeskunde en de problemen in het globale zuiden. Over zorg moeten weigeren en het al dan niet aanbieden van een strohalmpje dat veel te duur is voor de gemiddelde mens. Hoofdstuk 5: Waarom is het zo duur? (30:07) Over de farmaceutische industrie en wat het inhoudt om een medicijn op de markt te brengen. Over de meeste mensen in die sector die toch gewoon graag willen helpen. Over winst versus mensenlevens. Hoofdstuk 6: Kurkuma (35:57) Over de alternatieve en de klassieke geneeskunde. De tegenstelling of de potentiële samenwerking. Over natuurlijke producten in chemotherapie en over misbruik maken van de wanhoop van mensen. Hoofdstuk 7: Keuze voor levenskwaliteit (40:34) Over sterven als optie aanbieden en over hoe verschillende mensen op verschillende manieren met de dood omgaan. Over de relativiteit van 'genezing'. Over loslaten. Hoofdstuk 8: Fonkeltjes (48:27) Over kunst. Over Tessa's project dat kunst tot bij patiënten wil brengen en het gevecht tegen de bierkaai dat ze daar soms voor moet voeren. Over wat kunst kan doen met iemand die tot een ziekenhuisbed veroordeeld is.  

Ike Teuling is een campagnestrateeg die burgergroepen helpt bij activisme. Ze bespreekt verschillende vormen van activisme en het belang van machtsopbouw. Anonimiteit wordt geargumenteerd als een nuttig hulpmiddel voor activisten. Ze legt uit hoe collectieve actie effectiever is dan individuele benadering en benoemt de spanning tussen samenwerking en confrontatie. Ook gaat ze dieper in op de rol van wetgeving in gedragsverandering en de impact van consumentisme op onze identiteit.

Hans Stegeman, hoofdeconoom bij Triodos Bank en voorheen vakbondsmedewerker, deelt zijn kritische visie op ons financieel systeem. Hij bespreekt het gevaar van asset manager capitalism en wie er nog verandering kan brengen. De circulaire economie komt aan bod, met een focus op regelgeving en efficiëntie via reststromen. Stegeman werpt ook licht op de hypocriete benadering van het Westen in de geglobaliseerde economie. Een inspirerende analyse met hoopvolle perspectieven voor de toekomst van geld en duurzaamheid!

Sibo Kanobana is docent sociolinguïstiek en postkoloniale studies aan de Open Universiteit van Nederland. In zijn boek Witte orde toont hij aan dat de geschiedenis van ideeën geen frivole, intellectuele bezigheid is, maar een politiek strijdveld met winnaars en verliezers. Zijn boek gaat in op de etymologische oorsprong van het woord 'ras'. Op de juridische oorsprong van racisme om de economische belangen van de slavenhandel te dienen. Op het ontstaan van biologisch ras als verantwoording voor het koloniale project. En op hoe heel die geschiedenis vandaag structureel verankerd zit in ons systeem en nog steeds veel slachtoffers maakt. Met Sibo hadden we het over macht en strijd. Over 'blank' en 'wit' en de kracht van woorden. Over diversiteit in reclame en de perceptie van het wokedebat. Over de angst voor wanorde en de nood aan chaos en vernieuwing. Over de subtiliteit van racisme, over standbeelden en over een democratisch experiment in het Midden-Oosten. Lees meer op https://zwijgenisgeenoptie.be/sibo-kanobana Steun Zwijgen is geen optie en bescherm mee de ruimte om te twijfelen, bij te leren en oprechte gesprekken te voeren. Met een gift maak je ons werk mogelijk en vergroot je de impact en community van ZIGO. Hoofdstukken (1:06) Hoofdstuk 1: Blank én wit Over het opzet van Sibo's boek Witte orde. Over Michel Foucault en de machtsstrijd in het grote en in het alledaagse. Over het belang van woorden en de unieke case van de Nederlandse taal waarin we de woorden 'blank' én 'wit' hebben. (6:33) Hoofdstuk 2: De golfclub Over échte versus schijnbare verandering. Over diversiteit in de reclame en hoe dat tegelijk goed en niet genoeg is. Over kleur in de golfclub versus kleur op de poster van de golfclub. (12:24) Hoofdstuk 3: Posterboy Over Sibo's persoonlijke traject. Over de subtiele manieren waarop racisme in je kop kruipt. Over dat een leuke discussie voor de ene een slapeloze nacht voor de andere kan betekenen. (23:23) Hoofdstuk 4: Het Wokedebat Wat is het ergst? Racisme of de strijd tegen racisme? Over de framing van het wokedebat. Over de strijd tegen een overtuiging die zichzelf als neutraal en rationeel ziet. (31:16) Hoofdstuk 5: Allemaal knutselaars Over politiek immobilisme en de onmacht van lokale politici om echt iets te veranderen. Over standbeelden bekladden en eeuwenoude tradities in vraag stellen. Over chaos die - in tegenstelling tot wanorde - tot vernieuwing kan leiden. (37:24) Hoofdstuk 6: Open grenzen De geschiedenis van grenzen. Over hoe het sluiten van grenzen vooraf ging aan het moreel onderbouwen daarvan. Over Europese versus Syrische vluchtelingen. Over gezinshereniging en de angst voor een horde barbaren die al onze vrouwen komen verkrachten. (42:48) Hoofdstuk 7: Raza De etymologische geschiedenis van het woord 'ras' valt terug te brengen tot het Iberisch schiereiland van de 15de eeuw. De logica die daar voor religie werd gebruikt, werd vervolgens gekopieerd in de kolonies om doelbewust witte en zwarte mensen uit elkaar te spelen. (49:23) Hoofdstuk 8: Van biologisch ras naar cultuur Over het nieuwe paradigma van culturele diversiteit dat na de Tweede Wereldoorlog opkwam. Over een nogal statische blik op cultuur die alles doet verstarren en verharden. Terwijl culturen, als je ze met rust zou laten, heel mooi in en naast en op en over elkaar vloeien.  

Benedikte Zitouni is socioloog en antropoloog. Ze noemt zichzelf eco-feministe. Haar leven veranderde toen ze het boek "Dit is mijn hof" van Chris De Stoop las, over boerenfamilies die opgeofferd worden in naam van nieuwe natuur. Benedikte trok de archieven in en bestudeerde de strijd tussen de Antwerpse Haven, de landbouw en de ecologische beweging op de oevers van de Schelde. Ze beschrijft onderweg de shift die de groene beweging sinds de jaren '70 heeft gemaakt. Met Benedikte hadden we het over die shift, over de eco-industriële transitie. Over menselijk leed in naam van milieubescherming. Over verzet en weerbarstigheid en het altijd in vraag blijven stellen van het systeem.  Lees meer op https://zwijgenisgeenoptie.be/benedikte-zitouni Steun Zwijgen is geen optie en bescherm mee de ruimte om te twijfelen, bij te leren en oprechte gesprekken te voeren. Met een gift maak je ons werk mogelijk en vergroot je de impact en community van ZIGO. Hoofdstukken (1:22) Hoofdstuk 1: Zo veel leed in mijn naam Over de aanleiding voor alles, een boek van Chris De Stoop waarin hij het verhaal vertelt van een boer die plaats moet maken voor nieuwe natuur. (9:54) Hoofdstuk 2: Ecosystemisch denken Benedikte beschrijft het historisch proces waarbij de ecologische beweging dezelfde taal begint te spreken als de industrie. In eerste instantie om machtiger te staan in de strijd. Maar het zorgt ervoor dat het lokalistische verdwijnt en de weerstand tegen het hele systeem onmogelijk wordt (20:40) Hoofdstuk 3: Twee graden Over de transitie die eigenlijk een eco-industriële transitie is. Over het dictaat van de 2 graden en het verwijt dat je de zaken nodeloos complex maakt door tegen andere vormen van onrechtvaardigheid te strijden. Over de democratie eventjes on hold zetten, want dit probleem is té dringend. Over feministische perspectieven op verzet. (30:32) Hoofdstuk 4: Deel van het systeem Over waarom Benedikte aan de universiteit blijft en dus meedraait in een systeem dat ze onrechtvaardig vindt. Over concrete studenten. Over haar traject vanuit de kritische sociologie naar een minder cynisch pad. Over weerbarstigheid als nieuwe maatstaf. (39:05) Hoofdstuk 5: We are the government Over het systeem en de mensen die het in stand houden. Over het kleine beetje macht dat je hebt door mee te doen of juist niet mee te doen. Over ambtenaren en gepensioneerde ingenieurs die meestreden met de ecologisten. Over verzet ondanks alles.

Carlijn Kingma is een onderzoeker, kunstenaar en cartograaf die complexe systemen ontrafelt door ze te visualiseren. In dit gesprek gaat ze in op de problematiek rond ons geldsysteem en de ongelijkheden die daaruit voortvloeien. Ze pleit voor een herziening van geldcreatie om het meer ten dienste van de maatschappij te laten staan. Ook reflecteert ze op de rol van architectuur in het menselijk leven en de noodzaak om bij ontwerp keuzes te maken die de mens centraal stellen. Haar verhalen zijn een mix van hoop, cynisme en een frisse blik op het systeem.

Caroline de Gruyter, een ervaren journalist bij NRC Handelsblad en De Standaard, deelt haar inzichten over de hedendaagse politiek in Europa. Ze bespreekt optimisme en cynisme, met het idee dat blunderen soms een weg vooruit biedt. Caroline vertelt over de rol van crises in het versterken van veiligheidsmechanismen en de gevolgen van de Europese droom van de jaren '90. Daarnaast gaat ze in op de unieke positie van landen als Noorwegen en de prijseffecten van soevereiniteit binnen de EU.

Caroline Huyghe is een Antwerpse onderneemster die in 2022 Coup de chocolat overnam. Dat is een chocoladefabriek die alle stappen in de ketting goed wil doen, die én eerlijke prijzen betaalt aan de boeren, én de bonen CO2 neutraal met zeilschepen naar hier brengt, én heel lekkere, betaalbare en gezonde chocolade maakt. Voordien werkte ze bij Rikolto en trachtte ze pilootproject per pilootproject de globale voedingsindustrie te veranderen. Met Caroline hadden we het over de cacao-industrie en haar strijd met de zogenaamde 'Big Choco'. Over verandering of dan vooral het gebrek eraan. Over boeren in het globale zuiden en hoe hun situatie verbeterd zou kunnen worden. Over succesvolle pilootprojecten die als greenwashing worden gebruikt. Over impact en druppels en hete platen. Lees meer op https://zwijgenisgeenoptie.be/caroline-huyghe Steun Zwijgen is geen optie en bescherm mee de ruimte om te twijfelen, bij te leren en oprechte gesprekken te voeren. Met een gift maak je ons werk mogelijk en vergroot je de impact en community van ZIGO. Hoofdstukken (0:55) Hoofdstuk 1: Chocolade is een verhaal Caroline vertelt over Coup de chocolat, over de prijzen die ze gewonnen heeft met haar chocolade, over de manier waarop de bonen tot hier komen en over de fijne en iets minder fijne kanten van zo'n korte keten. (6:57) Hoofdstuk 2: Fermenteren Over de huidige situatie in de cacao-industrie en de grote opkopers die na de mislukte oogst in West-Afrika onder meer richting Colombia trekken. Over het gevaar dat daarin schuilt en de ambachtelijke productie die in het gedrang zou kunnen komen. Over het belang van fermenteren. (13:20) Hoofdstuk 3: Big Choco Over het trechtermodel, waarbij 3 grote bedrijven comfortabel genesteld zitten tussen heel veel boeren aan de ene kant en heel veel consumenten aan de andere. Over het effect daarvan op de kwaliteit van onze voeding. Over stapjes die in de juiste richting worden gezet. (21:44) Hoofdstuk 4: Naïef Over de twintigjarige Caroline die de wereld ging veranderen via de CSR van grote bedrijven. Over haar carrière bij Rikolto, waar ze aan de slag ging met boeren in Vietnam. Over het perspectief van die boeren en hoe hun situatie verbeterd kan worden. (27:55) Hoofdstuk 5: Samen met de bedrijven Over projecten van Rikolto waarbij de grote bedrijven en de kleine boeren mee aan tafel zaten. Over de tegengestelde belangen die er zijn tussen de boeren en de bedrijven en over de alom tegenwoordige heilige winst. Over de 'vrije keuze' van de consument die eigenlijk ook helemaal niet zo vrij is. Over speculeren op voeding. (35:58) Hoofdstuk 6: 1% Over de gonzende aanwezigheid van de bedrijven en het contrast met de mensen die ervoor werken en vol goede bedoelingen zitten. Over weten dat die bedrijven veel beter vertellen over het goede dat ze doen dan dat ze het effectief doen. En over weten dat jij met je NGO project mooi in dat groengewassen beeld past. (41:58) Hoofdstuk 7: Theory of change Over de grootse ideeën rond systeemverandering en de botsing met de realiteit. Over de vertaling van pilootproject naar meer algemene verandering die veel te traag gaat. Over wetgeving als ultieme hefboom om iets te veranderen. (46:47) Hoofdstuk 8: Facilitator Over de diplomatische rol van facilitator die met iedereen aan tafel moet kunnen zitten. Over de tanker bijsturen en bedrijven veranderen van binnenuit. Over druppels op de hete plaat en de vraag waarom die plaat zo heet is. Over de verpletterende verantwoordelijkheid van overheden.

Dirk Tieleman was heel even leraar op een Jezuïetencollege maar koos al snel voor een carrière in de journalistiek. Hij was er bij toen  Khomeini in 1979 terug naar Iran vloog en de revolutie ontketende. Hij was er bij toen de Sovjet-Unie in elkaar stortte. Hij was er bij in Afghanistan en Irak. Hij was er decennia lang bij, schreef vele boeken over zijn avonturen en reist vandaag, op 84-jarige leeftijd, nog steeds de wereld rond. Met Dirk hadden we het over de huidige wereldorde. Over Rusland en het Westen en de test van hun machtsverhouding in Oekraïne. Over China en de gigantische economische groei die daar verwezenlijkt wordt. Over de teloorgang van het Westen, de zoektocht naar een Wereldregering en het sprankeltje hoop dat hem in gang houdt. Een uitgezoomd gesprek met een ooggetuige van de voorbije halve eeuw. Meer op zwijgenisgeenoptie.be/dirk-tieleman Steun Zwijgen is geen optie en bescherm mee de ruimte om te twijfelen, bij te leren en oprechte gesprekken te voeren. Met een gift maak je ons werk mogelijk en vergroot je de impact en community van ZIGO. Hoofdstukken (0:55) Hoofdstuk 1: De oude en de nieuwe wereld Over ons neutrale perspectief op de wereld dat helemaal niet zo neutraal is. Over de strijd om wereldmacht en de poging tot het delen van die macht in de Verenigde Naties. Over de landen die opkomen. Over Oekraïne en het mogelijke begin van een Derde Wereldoorlog. (7:41) Hoofdstuk 2: Wat doen wij daar? Dirk gaat in op de oorlog in Oekraïne en wat daar echt speelt. Wat de drijfveren van Poetin zijn en wat wij daar als Westerse Wereld te zoeken hebben. (12:54) Hoofdstuk 3: Het perspectief van Rusland Over de reden waarom Poetin het Westen (lees: Amerika) bekritiseert en het terechte deel daarvan. Over de uiteenval van de Sovjet-Unie en de situatie die Dirk daar aantrof in 1992. Over de uitverkoop van het land en over Rusland vandaag. (24:51) Hoofdstuk 4: De illusie van de onpartijdigheid Over Dirk's visie op revoluties doorheen de jaren. Over de cynische manier waarop bepaalde landen om zeep geholpen zijn. Over de hypocriete houding van Saoudi-Arabië en de al even hypocriete band van Amerika met dat land. Over de hefboom van het geld. (33:21) Hoofdstuk 5: Nation Building Over onze totale afhankelijkheid van olie en gas en de toeren die we daarvoor hebben moeten uithalen. Over een alternatief dat nu pas serieus genomen wordt. Over mensen en structuren en de (on)macht op iets aan die grote lijnen te veranderen. Over de Blauwhelmen en de ethiek van al dan niet interveniëren. (45:20) Hoofdstuk 6: Het land is moe Over China en de gigantische ijver die Dirk daar mocht aanschouwen. Over de werklust en de oerkracht die daar aanwezig zijn en hier verbrokkelen. Over het individu en het collectief en de verhouding tussen die twee in verschillende delen van de wereld. (52:43) Hoofdstuk 7: Het is samen of het is niet Over de toekomst. De schemer van het nieuwe versus de macht van het slijk. Over hoop in donkere tijden, de rise and fall, over de klimaattransitie die eindelijk gestart is. (59:26) Hoofdstuk 8: Verlangen naar rechtlijnigheid Over Cuba en haar ongelooflijke solidariteit, ondanks de omstandigheden. Over de voordelen van de verzuilde samenleving en de wens van meer gemeenschap. Over het effect van het individualisme op jongeren en over het verlangen naar een sterke leider. Over de Komsomol die alles voor jou besliste. (1:09:45) Hoofdstuk 9: Europese schroom Over de val van de Sovjet-Unie die als excuus werd gebruikt om te liberaliseren in de rest van de wereld. Over de positie van Europa tussen twee ideologieën en de schroom die dat met zich meebrengt. Over hoe die schroom misschien wel de oplossing zou kunnen zijn die ons naar een wereld zonder oorlog brengt.

Marjolein 't Hart is emeritus professor geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Ze is gespecialiseerd in globale processen van staatsvorming en dan vooral de vorming van Nederland. Ze schreef uitgebreid over de link tussen oorlog en kapitalisme en hoe die het ontstaan van de Nederlandse staat faciliteerde. Ze vertelt dat verhaal uitgebreid in haar boek Oorlog en ongelijkheid.      We hadden het met Marjolein over haar avonturen in anarchistische kringen in de jaren '70. Over gehoorzaamheid en de vraag waarom mensen niet in opstand komen tegen het systeem. Over belastingen en de link met democratie. Over de vorming van Nederland, de Tachtigjarige Oorlog en wie daar rijk van werd. Over hoe al die structuren doorwerken tot de dag van vandaag. Over je verzetten als kleine mens in die grote structuren. Steun Zwijgen is geen optie en bescherm mee de ruimte om te twijfelen, bij te leren en oprechte gesprekken te voeren. Met een gift maak je ons werk mogelijk en vergroot je de impact en community van ZIGO. Hoofdstukken (1:03) Hoofdstuk 1: De anarchistische periode  Marolein vertelt over de jaren '70, over hoe ze actief was bij de anarchistische organisatie Rode Hulp en hoe ze zich trachtte voor te bereiden op Wereldoorlog 3. Over de dynamieken binnen die organisatie en waarom ze er uiteindelijk uitstapte. (7:21) Hoofdstuk 2: Belastingen en democratie  Over belastingen als motor van de democratie. Over autoritaire regimes die bijna altijd andere inkomstenbronnen hebben dan belastingen en democratische processen die op gang komen door elk jaar van je bevolking geld te vragen en daar verantwoording voor af te leggen. (13:04)  Hoofdstuk 3: Geschiedenis van structuren  *Over de staatsvorming van Nederland, de band met belastingen en kapitalisme. Over structuren die meer invloed hadden op de geschiedenis dan individuen en hun heroïsche verhalen.* (22:48) Hoofdstuk 4: Rijk door oorlog  Over de mechanismen die ervoor zorgen dat Nederland als eerste staat rijk kon worden door oorlog te voeren. Over wapenhandelaars en politici. (30:42) Hoofdstuk 5: Niet goed voor de handel  Het verhaal van Jan Pieterszoon Coen en het eiland Banda. Over de discussies die toen weinig last hadden van morele overwegingen en vooral gingen over wat al dan niet goed was voor de handel. (35:17) Hoofdstuk 6: Ongelijkheid  Over hoe de Tachtigjarige Oorlog en de Gouden Eeuw samen konden gaan. Over hoe de Gouden Eeuw voor de ene ten koste gaat van de andere. Een tutorial voor rijke mensen om nog rijker te worden, in tijden van oorlog of in tijden van klimaatcrisis. (45:25) Hoofdstuk 7: Om erger te voorkomen  Over het perverse mechanisme van investeren in de staatsschuld dat vandaag nog altijd aan de hand is en onze onmacht om daar iets aan te doen. Over het klein sprankeltje verzet en hoop dat dan wel te vinden is.