Voorproevers

AI, we hebben er de mond van vol, hebben al wel eens ChatGPT geprobeerd of gebruiken het zelfs intensief, maar we er zijn ook doodsbang van. Sommigen zien het als het logische gevolg van de industriële revolutie. Anderen zeggen dat die in het niets verdwijnt, in vergelijking met die steeds meer verbazing wekkende capriolen van AI. En dan zijn er nog de regelrechte doemdenkers. Techniekfilosoof Lode Lauwaert schreef met 'AI, wat niemand ons vertelt' een genuanceerd boek.

Jens Dendoncker is veel dingen: stand-up comedian, presentator, én grote fan van kunst. Die laatstgenoemde passie wil hij nu graag met het publiek delen. Hij trekt het land rond met een voorstelling over zijn favoriete kunsthistorische periode: de Romantiek. Verwacht geen grappen maar een 'spreekbeurt' over kunstenaars als Caspar David Friedrich en Eugène Delacroix en tragische figuren als de jonge Werther en Frankenstein. En hij vertelt waarom net die Romantiek met grote R hem zo aanspreekt.

Het gaat niet alleen om de bekende verhalen van seksuele misdrijven. Véél mensen worstelen met seksueel-afwijkende verlangens en -geaardheden. Bijlànge niet de meerderheid gaat over tot ontoelaatbaar gedràg. Hoe kunnen we helpen voorkomen dat mensen die grens overstappen? Zijn wij wel bereid om het taboe mee op te heffen en klaar voor meer nuance in ons oordeel? Het boek is een poging. Het gesprek van Walter Damen en Chris Dillen bij Annemie Peeters een aanzet.

'Gallia est omnis divisa in partes tres...Horum omnium fortissimi sunt Belgae': de beroemde openingszinnen van Julius Caesars 'De Bello Gallico'. Waren die 'oude Belgen' inderdaad dappere vechtersbazen omdat ze het verst van de Romeinse 'beschaving' leefden? Is Caesar een betrouwbare bron? Wat weten we eigenlijk over deze vroege bewoners van ons land? Over hun leven, gewoonten, cultuur. Vragen voor Sien Demuynck, auteur van 'De Galliërs, een geschiedenis van Gallia Belgica en zijn inwoners.'

Ons land, of toch de Euregio Maas-Rijn, is een van de kandidaten om de Einsteintelescoop te vestigen. Die Einsteintelescoop is eigenlijk geen telescoop, maar een uniek ondergronds meetstation dat zwaartekrachtgolven moet detecteren: echo's van zwarte gaten en zelfs de oerknal. Een nieuw venster op het heelal. In hun podcast 'Einsteintelescoop: ET voor de vrienden' vertellen Daniel Mayerson en Bert Vercnocke waarom dit project zo belangrijk is voor ons land, én voor het universum.

Het menselijk lichaam is gemaakt om te bewegen. Miljoenen jaren lang waren onze voorouders voortdurend in beweging. Vandaag zitten we stil, en dat blijft niet zonder gevolgen. In haar boek 'De beweegreden' legt inspanningsfysioloog Eline Lievens (samen met Wim Derave) uit waarom een gebrek aan lichaamsbeweging één van de grootste bedreigingen is voor onze gezondheid, én vertelt hoe kleine veranderingen in onze fysiek activiteit al grote gezondheidsvoordelen kunnen opleveren.

Hoewel we ons niet kunnen permitteren het klimaatprobleem nog langer voor ons uit te schuiven, is er geen nood aan doemdenken. Hannah Ritchie is data-analist aan de Universiteit van Oxford en schreef 'Nog niet te laat, een hoopvolle gids om het klimaatprobleem op te lossen'. In het boek staan 50 vragen en antwoorden. Hoogleraar geografie en klimaatexpert Nicole Van Lipzig (KU Leuven) las het boek en beantwoordt er alvast enkele.

Dendrochronologie, of de wetenschap die jaarringen bestudeert, is ràzend interessant. Dat weet een dendrochronoloog als Valerie Trouet al lang. Maar ook comedian en columnist Michael Van Peel is gepassioneerd door bomen, én door de boeken van Trouet. Haar jongste, 'In de ban van de jaarring', vertelt verhalen over oude bomen overal ter wereld. Bomen die branden en overstromingen overleefden, waarvan de jaarringen geheimen prijsgeven over archeologie, weer én klimaat.

'Waarom politici onze problemen niet kunnen oplossen': dat is de provocerende ondertitel van het boek 'Het betonnen beleid'. Auteur Quinten Jacobs is een jonge jurist met een klare kijk op de werking van de staat. Volgens Jacobs is de beleidsruimte waarmee politici kunnen werken flinterdun. Daarom lijken alle regeringen zo op elkaar en dat is niet goed. Wat zijn de oplossingen om het schip weer te water te krijgen?

In de jaren zeventig was de naam van een feministe een Dolle Mina. Die naam hadden ze zelf gekozen en kwam niet zomaar uit de lucht gevallen. Ze verwezen daarmee naar de oerfeministe Wilhelmina Drucker (1847-1925). Eén van de meest tot de verbeelding sprekende strijders van de eerste feministische golf in Nederland. Geen onbekende in de geschiedenis van de vrouwenbeweging, maar nu is er de definitieve biografie, 'Wilhelmina Drucker. Een vrouw in de oppositie', dankzij Marianne Braun.