Voorproevers

Lammert Kamphuis groeide op in een wereld van zwart-wit denken. Tien jaar geleden brak hij met met zijn streng religieuze milieu in de hoop daarbuiten ruimte te vinden voor grijstinten. Tot zijn verbazing ziet hij dat de samenleving meer en meer gaat lijken op de fundamentalistische kerk waaruit hij zich bevrijd heeft. We worden opgedeeld in kampen, er is weinig nuance en steeds minder begrip voor andersdenkenden. In 'Verslaafd aan ons eigen gelijk' schrijft hij filosoferen voor als medicijn.

Vrouwelijke kunstenaars worden meer dan ooit gevierd met internationale tentoonstellingen, podcasts en kunstboeken. Het werd ook wel tijd, want veel te lang zijn ze over het hoofd gezien. Met hun boek 'Meer dan muze' maakten De Kunstmeisjes een boek over vrouwen in de kunst, in al hun rijkdom. Als muze, jawel, maar ook als maker en museummagnaat. Mirjam Kooiman van de Kunstmeisjes vertelt hoe vrouwen de kunstwereld hebben verrijkt en opgeschud.

Réveil is een tijdschrift over het leven en de dood. Het verschijnt één keer per jaar rond 1 november. Verschillende auteurs schrijven over hun ervaring met de dood, en over het leven van wie achterblijft. Eén van de auteurs dit jaar is Erik Raspoet, die in de zomer van 2022 zijn vrouw verloor. Annemie Peeters praat met hem over haar, en over hoe het leven voor hem na haar dood verdergaat: "Dat is dus wat ik probeer, liefste Anne. Ik probeer je los te laten, zonder je te verliezen".

Tussen augustus 2021 en maart 2023 maakte Midden-Oostenkenner Willem Staes negen reizen in Syrië, Libanon, Turkije, Jordanië en Irak. Daar stelde hij vast hoe Syrische vluchtelingen zich in de meest uitzichtloze situatie bevinden sinds de revolutie van 2011. Ze vertoeven in een 'niemandsland': hun eigen land waarnaar ze niet terug kunnen keren, buurlanden die hen niet langer willen opvangen, en Europa dat hen de toegang ontzegt. Zijn boek heet dan ook toepasselijk 'Niemandsland'.

Dat een inslag van een asteroïde 66 miljoen jaar geleden een einde maakte aan het rijk van de dinosauriërs was al eerder geweten. Paleontoloog Melanie During ontdekte recent dat het lente was op het moment dat de asteroïde insloeg op aarde. Waarom het zo belangrijk is dat we het exacte seizoen kennen, vertelt ze in haar boek ‘De laatste lente van de dinosauriërs'. Die merkwaardige massa-extinctie is overigens maar een van de vele fascinerende aspecten van het dinosaurusonderzoek uit haar boek.

Een 'Lapidarium' is een ander woord voor 'stenenverzameling' of 'boek over stenen'. Hettie Judah stelde zo'n Lapidarium samen met zestig stenen die onze cultuur en geschiedenis hebben beïnvloed. Van aluniet tot zwavel. Wat maakt stenen zo kostbaar? Waarom was bijvoorbeeld aluin (en dus aluniet) van onschatbare waarde voor de Vlaamse textielproductie? Geoloog Patrick Degryse las het boek en pikte er enkele geweldige verhalen over stenen uit.

Voorproevers vanop de tentoonstelling 'De Oudheid in Kleur' in het Gallo Romeins Museum in Tongeren. De expo toont replica's van Griekse en Romeinse beelden en monumenten, maar dan hoe ze er 2000 jaar geleden écht hebben uitgezien: bijzonder lévendig gekleurd. Hoe komt het dat we dat nu pas weten? Wie heeft dat ontdekt? Wisten we het al eerder en zo ja, wie heeft dat dan waarom verzwegen? En zijn we wel bereid om ons beeld van de oudheid bij te stellen?

Raf Njotea praat met hartspecialist Pedro Brugada over diens boek 'Ons hart'. Waarom worden hartkwalen bij vrouwen minder snel opgemerkt? En hoe kan het dat jonge sporters, die zo gezond leven en erg nauw worden opgevolgd, toch hartklachten, of zelfs een hartstilstand, krijgen?

Ronald Verhaegen praat met Annegriet Wietsma (De Deventer Mediazaak) over haar nieuwe podcast 'De zwembadclub'. Een zoektocht naar de waarheid van een verborgen verleden, het verhaal van George, die in het naoorlogse Amsterdam lid werd van de 'zwembadclub', iets wat veel minder onschuldig is dan het klinkt.

Colin Janssen en Jan Mees schreven samen het boek 'De Onbekende Zee'. Jacotte Brokken praat met Jan Mees, directeur van het Vlaams Instituut voor de Zee.