Voorproevers

Wie heeft ooit beslist dat vrouwen het zwakke geslacht zouden worden? Met die vraag zat Jan Luiten van Zanden. Voor het antwoord keert hij in zijn boek 'Dochters van Lucy' helemaal terug naar het begin, naar Lucy, de eerste mens. Daarna neemt hij ons mee door de geschiedenis van de vrouw-manverhouding.

In de Sint Pietersabdij in Gent loopt een tentoonstelling rond deze vragen: is één van de graven onder het Sint Pietersplein van Judith van Vlaanderen? Het skelet is van een vrouw die stierf in de negende eeuw. Tot zo ver is er een match. Welke historische kennis hebben we, die verder in die richting wijst? Blijft de veronderstelling overeind, als je ook een fysisch antropoloog op het skelet loslaat? Historicus Steven Vanderputten en antropoloog Isabelle De Groote bij Annemie Peeters

Op 25 november is het vijftig jaar geleden dat Nick Drake stierf, eenzaam in zijn jongenskamer in het ouderlijke huis. Hij was 26. Hij zou nooit beleven dat zijn oeuvre postuum wereldwijd miljoenen gevoelige jongens en meisjes tot tranen toe zou beroeren. Eén van die velen is muzikant Jan Swerts, hij schreef voor het tijdschrift 'Reveil' een verhaal over zijn pelgrimstocht naar het graf van Nick Drake in Tanworth-in-Arden. En hij praat over wat het werk van Drake zo onsterfelijk maakt.

Charlotte Van den Broeck volgt het spoor van de uitgestorven Tasmaanse tijger. Van de Antwerpse zoo tot de bush van Lutruwita/Tasmanië, waar enkelingen pootafdrukken en camerabeelden verzamelen in de hoop te kunnen bewijzen dat het dier nog leeft. En wat als we het dier terug tot leven zouden wekken? Haar boek 'Een vlam Tasmaanse tijgers' is een droevig ecologisch verhaal, maar biedt ook hoop in tijden van (klimaat)crisis.

De Britse Olivia Laing droomt als kind al van een eigen tuin. Die kan ze pas kopen als veertigplusser: het is een compleet verwilderde tuin-met-huis in Suffolk. Laing stort zich op de reconstructie van de tuin, en stoot daarbij op verhalen van uitsluiting en macht. Het is 2020, wereldwijde lockdown, ook Laing is bevoorrecht, met haar prachtige tuin. Het dagboek dat ze in die dagen bijhoudt, is nu een boek: The garden against time. Tuiniers Britt Bakker en Bert Watteeuw lazen het en vertellen.

De Verenigde Staten lijken nu erg verdeeld, maar waren dat nog veel meer tijdens de burgeroorlog, de Civil War (1861-1865) tussen de Noordelijke en Zuidelijke Staten. Johan Op de Beeck schreef een lijvig boek over die oorlog en ontdekte een grotere rol voor België dan tevoren werd aangenomen. Zijn boek heet 'De Verscheurde Staten van Amerika', en gaat over vroeger én vandaag.

Als je geboren wordt uit een dienstmeid die de aandacht van de keizer had getrokken, heb je dan nog een toekomst voor je? Het kleine Margrietje, dochter van Karel V en Johanna van der Gheynst, wordt niet bij de nonnen weggemoffeld maar trouwt met de hertog van Parma en schopt het tot landvoogdes van de Nederlanden. Een functie die zij, Margaretha van Parma, zeer ter harte neemt. Zo blijkt ook uit de expo 'Margaretha, Keizersdochter tussen macht en Imago'. Curator Katrien Lichtert vertelt.

In de zomer van 1960 wordt Congo onafhankelijk. Een half jaar later wordt hun democratisch verkozen eerste minister, Patrice Lumumba vermoord. Johan Grimonprez weeft rond dit feit een film waarin de Amerikaanse burgerrechtenbeweging, jazz, de CIA en de Belgische mijnindustrie een macabere dans opvoeren. 'Soundtrack to a Coup d’Etat' is een wonderlijke trip door drie continenten en een film als een swingende jazzcompositie.

In het boek 'De geschiedenis van onze grond' vertelt geoloog Jasper Verhaegen het oudste verhaal van Vlaanderen, niet te verwarren met de versie van Tom Waes. Dit gaat echt over wat er in de grond zit. In onze bodem. Niet ons bloed, maar wel de aarde, de stenen, het verhaal onderin.

Over tien miljoen jaar zijn we met z'n allen een...ja, wàt... een ding in een aardlaag. Maar ooit hebben we gedacht dat wij mensen de top van de natuurpiramide waren. Dat we de natuur makkelijk de baas konden. We denken dat soms nog. Al stellen we ook wel vast dat de natuur zeer geregeld een beetje (veel) sterker is dan wij. In het boek 'Verhalen van de natuur' worden verhalen verteld vanuit àl die standpunten. Om te eindigen met de vraag welk het standpunt zal zijn over pakweg 50 jaar