Het geheugen van Brabant

Van Tilburg naar Breda reizen? Of van Oss naar Den Bosch? Je kunt het je nu bijna niet voorstellen, maar dat was ruim 100 jaar geleden echt niet makkelijk. Daar komt verandering in door de komst van de bus. In deze podcast stap je in bij buschauffeur Robin Aarts, die achter het immense stuur zit van een Zuidooster uit 1962. Robin loodst je letterlijk en figuurlijk door de geschiedenis van de bus. En hij vertelt hoe reizen in Brabant voor altijd veranderde. Want rond de vorige eeuwwisseling hangt er verandering in de lucht. Eén daarvan is op het gebied van openbaar vervoer. Absolute koploper van de nieuwe vervoermiddelen is de bus. De bus vergroot letterlijk de leefwereld van onze Brabantse (over)grootouders. Robin is in het dagelijks leven buschauffeur en één van de enthousiaste krachten achter Stichting Veteraan Autobussen; een stichting die historische autobussen bewaart, restaureert en laat rijden. En vandaag is Robin met de Zuidooster 6778 uit 1962 naar het BHIC gereden. Een prachtexemplaar: een DAF van 12 meter lang, mintgroene bovenkant, strakblauwe onderkant, en twee vriendelijke ronde lampen aan de voorkant. Stap maar in! En Christian en Marilou reizen af naar Tilburg, op zoek naar het graf van Marietje Kessels. Maar staan versteld van wat ze nog méér vinden... Reageren? podcast@bhic.nl Archieven, foto's en sites in deze aflevering: www.bhic.nl/podcast/18 Alles over onze podcast: www.bhic.nl/podcast Muziek onder voice over: "Our story begins" / "Sneaky Snitch" (piano) Kevin MacLeod (incompetech.com) Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ YouTube Audio Library Sixties royaltyfree Muziek bij ingezonden brief: "Comfortable Mystery 3" Kevin MacLeod (incompetech.com) Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

Niemand die je ziet of die tegen je spreekt. Je eten krijgen via een luikje in de deur. En als je een uurtje naar buiten mag, krijg je een kap over je hoofd. Eenzame opsluiting was ooit bedoeld als een humane straf, na eeuwen van lijfstraffen. Maar in de praktijk was het gevolg dramatisch: veel gevangenen werden krankzinnig van eenzaamheid. In deze podcast vertelt docent rechtsgeschiedenis Erik-Jan Broers hoe eenzame opsluiting zijn entree deed in ons strafrecht. Mariët Bruggeman van het BHIC geeft het een menselijk gezicht door het verhaal van Maria Verstappen uit Den Bosch. Meermaals stal ze rond 1870 jassen waarna ze alleen in een cel wordt opgesloten. Daar wordt ze letterlijk gek: gevangenispsychose, een bekend fenomeen na eenzame opsluiting. Daarover hoor je meer in deze podcast. En ook hoe het afloopt voor Maria. Reageren? podcast@bhic.nl Archieven, foto's en sites in deze aflevering: www.bhic.nl/podcast/17 Alles over onze podcast: www.bhic.nl/podcast Muziek bij Stem uit het Verleden: "Comfortable Mystery 3" Kevin MacLeod (incompetech.com) Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Muziek onder voice over: “Our story begins” / "Sneaky Snitch" Kevin MacLeod (incompetech.com) Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Fragmenten uit: Willy Derby - Morgen gaat het beter (tekst: Chef van Dijk/muziek: MaxTak/uitvoering: Willy Derby, 1939)

Verkeerde vrienden? Slechte buurt? Moeilijke jeugd? Waarom raakt iemand eigenlijk van het rechte pad? En vooral: hoe krijg je daarna je leven weer op de rit? Pas in de 19e eeuw bedenken mensen, dat je boeven niet alleen moet opsluiten. Je moet ze daarna ook helpen om voortaan uit de gevangenis te blijven. Erik-Jan Broers van de Tilburg University weet alles van de geschiedenis van het strafrecht. Hij is genomineerd als Docent van het Jaar 2023. En in deze podcast neemt hij je mee door twee eeuwen hulp aan schurken en schavuiten. Onze gevangenisarchieven puilen uit van mannen en vrouwen, jongens en meisjes die iets op hun kerfstok hebben. Van een doodeenvoudige landloper tot een zware crimineel met een moord op zijn geweten. Een paar eeuwen terug was het normaal deze mensen achter slot en grendel te zetten en na hun straf weer op straat, in de hoop dat ze hun lesje hadden geleerd. Dat het beter is om mensen daarbij te begeleiden, bij die weg terug naar de maatschappij, dat komt met de oprichting van het Nederlandsch Genootschap tot Zedelijke Verbetering der Gevangenen in 1823, het huidige Reclassering Nederland. Wij hebben hun archieven in huis en daar blijkt een bijzonder geluid in verborgen. En in de moordzaak rond Marietje Kessels stuiten Christian en Marilou op een bekentenis: een man die beweert Marietje te hebben vermoord. Reageren? podcast@bhic.nl Archieven, foto's en sites in deze aflevering: www.bhic.nl/podcast/17 Alles over onze podcast: www.bhic.nl/podcast Muziek bij Stem uit het Verleden: "Comfortable Mystery 3" Kevin MacLeod (incompetech.com) Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Muziek onder voice over: “Our story begins” / "Sneaky Snitch" Kevin MacLeod (incompetech.com) Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Fragmenten uit: Willy Derby - Morgen gaat het beter (tekst: Chef van Dijk/muziek: MaxTak/uitvoering: Willy Derby, 1939) mondharmonica -Swiebertje; Artiest: Joop Doderer & De Damrakkertjes ; Auteur: Harry de Groot/John uit den Bogaard ; Label: Park ; Jaar: 1962.

“Bep, lieveling, vergeef me wat ik je hiermee aandoe.” De jonge piloot Dick Winterdijk is ter dood veroordeeld voor spionage en vluchten naar Engeland. Vanuit zijn cel in Kamp Haaren schrijft hij aan zijn verloofde, Bep Meier in Vught. Zij zet ondertussen alles op alles om het vonnis ongedaan te maken. Door de vondst van hun liefdevolle, maar hartverscheurende brieven weten wij nu wat er precies is gebeurd. In deel 2 van deze podcast onthullen we hoe dit oorlogsverhaal afloopt. Reageren? podcast@bhic.nl Brieven, foto's en sites in deze podcast: www.bhic.nl/podcast/specialafscheidsbrieven Met speciale dank aan: Els ten Brink Marcel Winterdijk Maxime van Loenhout Daniel van den Brink Noah Olderink Muziek: Relent / Parisian / Violin At Rest: Kevin MacLeod Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

“Als alles anders gelopen was, zouden we nu al getrouwd zijn geweest.” Openhartig en oprecht, liefdevol en hartverscheurend. Dat zijn de brieven die de jonge piloot Dick Winterdijk en zijn verloofde Beppie Meier naar elkaar schrijven. Hij vanuit de gevangenis in Haaren, zij aan haar houten bureautje thuis in Vught. Want het is oorlog, en dat verandert alles. In deel 1 van deze podcast ontrafelen we het verhaal van een gewetenloos verraad, die een liefde onmogelijk maakt. Reageren? podcast@bhic.nl Brieven, foto's en sites in deze podcast: www.bhic.nl/podcast/specialafscheidsbrieven Met speciale dank aan: Els ten Brink Marcel Winterdijk Maxime van Loenhout Daniel van den Brink Muziek: Promising Relationship / Trio for Piano Cello and Clarinet / Relent: Kevin MacLeod Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ We'll Meet Again: singer Vera Lynn with music and lyrics composed and written by Ross Parker and Hughie Charles The White Cliffs of Dover: singer Vera Lynn, composed in 1941 by Walter Kent, lyrics were originally written by Nat Burton (The state51 Conspiracy (on behalf of Hindsight Records UK/EUR); SOLAR Music Rights Management, Wise Music Group, CMRRA, Abramus Digital, LatinAutorPerf, and 9 Music Rights Societies)

Natuurlijk weet jij heel wat van de Nederlandse geschiedenis. Maar is dat wel het héle verhaal? Wordt onze geschiedenis niet te vaak vanuit een Hollands perspectief verteld? Of komen bepaalde mensen en groepen er niet te vaak bekaaid vanaf in onze geschiedenisboeken? Kortom: welke verhalen worden nog niet verteld? Wil jij dat onderzoeken en ben je niet langer dan drie jaar geleden afgestudeerd? Dan is een fellowship van het BHIC iets voor jou. Als fellow krijg je een beurs om vijf maanden ongestoord in onze archieven te duiken. En onbekende verhalen te vinden en te vertellen. In deze podcast praat Marilou verder met Felix Bosch. Als eerste fellow van het BHIC spitte Felix maanden lang in archieven, op zoek naar een bijna vergeten voorvechter van Brabant. En ze praat met haar collega’s Thijs en Christian. Over wat dat precies inhoudt, dat fellowship, hoe je fellow wordt maar vooral hoe ongelooflijk tof het is om dat te zijn! Reageren? podcast@bhic.nl Archieven, foto's en sites in deze aflevering: www.bhic.nl/podcast/specialfellows Meer weten over onze fellowships? www.bhic.nl/fellowships Alles over onze podcast: www.bhic.nl/podcast Muziek onder voice over: "Sneaky Snitch" Kevin MacLeod (incompetech.com) Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

Felix Bosch, een politiek historicus en promovendus aan de Universiteit Leiden, duikt in het leven van Alexander van Sasse van IJsselt, een invloedrijke voorvechter voor Brabant. Ze bespreken zijn vele rollen, van rechter tot voorzitter van de Hoge Raad van Adel, en zijn toewijding aan de regio. Van Sasse pleitte voor lokale infrastructurele verbeteringen en cultuur, zoals een museum. Bosch reflecteert ook op hoe deze historicus vergeten raakt en welke parallellen er zijn met de huidige lokale politiek. Een boeiende terugblik op een vergeten held!

Welke Brabantse plekken komen vaak in beeld op televisie? Hoe belangrijk is de Efteling daarbij? En in hoeverre vormt Frank Lammers het gezicht van onze provincie in de media? In deze podcast leidt gids Bjorn Bouwens, bekend van de podcast Daar bleef je voor thuis, ons door Brabant als tv-decor. Want klopt het beeld van Brabant op tv eigenlijk wel? Mediadeskundige en podcastmaker Bjorn Bouwens zapt langs verschillende kanalen, en zijn rondleiding begint in de westhoek van Brabant, waar schrijver A.M. de Jong Merijntje Gijzens jeugd schreef. In de jaren tachtig is de Efteling een geliefd decor voor televisiemakers, ook al heeft dat weinig of niets met het pretpark zelf te maken. Zo worden daar enige seizoenen opgenomen van Te land, ter zee en in de lucht, het langstlopende amusementsprogramma van de Nederlandse televisie, net zoals Way of Life; een show met Ron Brandsteder. Wolfseinde is een regiosoap van Omroep Brabant die sinds december 2008 wekelijks werd uitgezonden. Een gezicht dat geregeld en op verschillende momenten opduikt op je beeldbuis is dat van acteur Frank Lammers. En wie Frank Lammers zegt, zegt Brabant. Geboren in Mierlo en nooit te beroerd om zijn zachte g op vol volume te laten horen. Reageren? podcast@bhic.nl Alles over deze bonusaflevering: www.bhic.nl/podcast/16bonus Dit is een bonus bij aflevering 16: Dé Brabantse uitvinding die in iedere huiskamer is terug te vinden: www.bhic.nl/podcast/16 Alles over onze podcast: www.bhic.nl/podcast

Wist jij dat als je televisie kijkt, je eigenlijk naar een Brabantse uitvinding zit te kijken? En dat ook de eerste officiële tv-kijker in onze provincie woonde? Knappe koppen bij Philips bouwen in 1948 het eerste toestel. De vroegste uitzendingen zijn ook alleen in en om Eindhoven te ontvangen. In deze podcast onderzoeken we daarom hoe de navelstreng van de televisie verbonden is met Brabant. En niet alleen de geboorte van de tv, maar hoe ook de verdere levensloop van de beeldbuis vele sporen in onze provincie heeft nagelaten. Onze gids in de Brabantse televisiegeschiedenis is Bjorn Bouwens van de podcast ‘Daar bleef je voor thuis’. Verder in deze aflevering: hoe meneer Manders bovenop de kerktoren van Sint-Anthonis met een zelfgebouwde antenne de allereerste tv-signalen ontvangt. Hoe mevrouw Oomen uit Vught de 500.000ste aansluiting krijgt… en zich erover verbaast dat haar woonkamer op tv is. En hoe voelbaar de angst is, dat televisie alle gezelligheid uit het café zou halen. Met nooit eerder uitgezonden geluidsfragmenten en interviews uit de krochten van onze archieven. En natuurlijk het vervolg in de moordzaak rond Marietje Kessels: Christian en Marilou krijgen post uit het Vaticaan Archief. Wat onthult hun brief over pastoor Van Zinnicq Bergmann? Reageren? podcast@bhic.nl Archieven, foto's en sites in deze aflevering: www.bhic.nl/podcast/16 Alles over onze podcast: www.bhic.nl/podcast Muziek bij Stem uit het Verleden: "Comfortable Mystery 3" Kevin MacLeod (incompetech.com) Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Muziek onder voice over: "Sneaky Snitch" Kevin MacLeod (incompetech.com) Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

Wat is de aantrekkingskracht van een boek dat 500 jaar geleden werd geschreven? En hoe raakt een Brabants dorp vijf eeuwen later hiervan in de ban? In deel 2 van deze driedelige podcast special van ‘Het geheugen van Brabant’ wandel je met taalkundige Wim Daniëls en reisleider Marilou Nillesen door het centrum van Florence. Samen met een bonte stoet Brabanders stap je het piepkleine antiquariaat van Roberto Cosi binnen. Want dáár zou toch het speciale boek van Arlenius moeten liggen… En je gaat op onderzoek uit, want hoe dicht bij Arlenius kun je komen? Dat hoor je in De geur van Arlenius. Reageren? podcast@bhic.nl Luister ook naar deel 3 van Tijdreizen met Wim Daniëls: Een mystieke aantrekkingskracht: www.bhic.nl/podcast/specialarlenius Alles over onze podcast: www.bhic.nl/podcast Lied: Henk van Beek Muziek: Philharmonisch orkest Rossini Volksmuziekgroep Binderin Achtergrond: Kevin MacLeod (incompetech.com) Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/