OVT Fragmenten podcast

Of het nu gaat over de handen die elkaar lijken te tekenen, over het water dat omhoog stroomt of over vissen die in vogels veranderen: iedereen kent wel iets van het werk van kunstenaar M.C. Escher. Posters van zijn werk hangen in wachtkamers en in wiskundelokalen. Maar wie was Mauk Escher? En hoe kon deze Nederlandse graficus op internationaal niveau ons met zijn prenten verwonderen en misleiden? Micky Piller en Kristoffel Lieten tekenden zijn levensverhaal op in het boek M.C. Escher. Anders bekeken.

Grote kans dat je er nog nooit van gehoord hebt: Bellamyanen. Aanhangers van het gedachtegoed van de Amerikaanse schrijver Edward Bellamy. En toch waren er in Nederland vanaf de jaren dertig duizenden Bellamianen in Nederland, met afdelingen in het hele land en landdagen waar ze eigen liederen zongen en naar lange speeches luisterden. Hun ideaal: een samenleving zonder geld, zonder geweld en met gelijkheid voor iedereen. Programmamaker Katinka Baehr maakte een documentaire op basis van twee VPRO-documentaires: de radiodocumentaire 'In de ban van Bellamy's Droom' uit 1987 en de televisiedocumentaire 'Vergeelde Toekomst' van Cherry Duyns uit 1979.

Deze week is de column van Micha Wertheim.

In de zomer heeft OVT een nieuwe rubriek: en die gaat over het protestlied. Iedere week bespreken we een lied en het verhaal erachter. En we hopen dat u, luisteraar, ons daar bij kunt helpen. Stuur de protestsong, die niet alleen voor u, maar voor de hele wereld belangrijk is, naar ovtlive@vpro.nl. Om alvast in de stemming te komen is onze recensent Nadia Bouras te gast en bespreekt haar favoriete protestsong, het liedje Habibi Diyali van Raymonde.

Er wordt kleding weggegrist uit een tuin, een meisje melkt stiekem een koe van een nonnenklooster of een dief steelt zeven paarden in één keer; het zijn allemaal voorbeelden van ogenschijnlijk willekeurige boevendaden uit de middeleeuwen. Maar wie steelt er eigenlijk en wat zeggen deze daden over de middeleeuwse samenleving? Mediëvist Janna Coomans onderzocht onontdekte dievenbekentenissen en is te gast met haar nieuwe boek Dievenland, over gewone mensen in onzekere tijden.

To piemel or not to piemel- blijft een vraag die de gemoederen door de geschiedenis heen bezig blijft houden. Zo blijkt maar weer uit de discussie die oplaait rondom het beroemde Tapijt van Bayeux. Het aantal geborduurde penissen op het wandkleed, waarop de slag bij Hastings in 1066 staat afgebeeld, werd onlangs bijgesteld naar 94. Maar hangt er nou een penis tussen de benen of een zwaard? Marlisa den Hartog, mediëvist en schrijver van het boek Seks in de Renaissance, vertelt waarom deze penisdiscussie weer een heet hangijzer is geworden.

Bij de eerste ronde van de verkiezingen in Roemenië, kwam de extreemrechtse George Simion duidelijk naar voren als winnaar. Zijn boodschap? Make Romania Great Again. En daarmee bedoelt hij niet alleen ‘groots’, maar ook letterlijk: groot. Een Groot-Roemenië. En dat bestond al, zo’n honderd jaar geleden toen ook het Roemeense fascisme opkwam. Wil Simion terug naar dat verleden? Verklaart het zijn succes, en wat betekent dat voor Europa? We vragen het aan Jan Willem Bos, vertaler Roemeens en auteur van meerdere boeken over Roemenië.

Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan Nadia Bouras. Zij bespreekt twee historische boeken en een tentoonstelling: Galmende geschiedenissen - Sinan Çankaya Geweten - Maurits de Bruijn Eén club, Eén stad, Ajax Amsterdam - Tentoonstelling in het Stadsarchief Amsterdam

“Gaza zal volledig worden verwoest”, zei de extreemrechtse Israëlische minister Bezalel Smotrich. Niet alleen de Gazanen maar ook hun erfgoed en cultuur wordt weggevaagd. Is die vernietiging van het erfgoed onderdeel van de genocide? We vragen het aan Lucia Admiraal, historicus en correspondent in het Midden-Oosten voor NRC, normaal gesproken in Jeruzalem maar nu even hier.

Afgelopen dinsdag beleefde Trump de befaamde 100 dagen, het moment waarop iedere president wordt afgerekend op zijn prestaties. Die waren volgens Trump zelf weergaloos. Maar in de commentaren was ook een ander geluid te horen: chaos tekende de eerste dagen van zijn beleid, zo was in serieuze kranten te lezen. En juist die chaos is typerend voor Trump, net als het in de eerste eeuw na Chr. kenmerkend was voor Caligula. Zo meent filosoof en sociaal antropoloog Henri van Nispen, die onlangs promoveerde op de adhocratie oftewel de politieke stijl van de Romeinse keizer. Maar wat is een adhocraat en in hoeverre spiegelt de ogenschijnlijk onvoorspelbare handel en wandel van Trump zich in het leven van de even beruchte als wrede keizer? Oftewel: kunnen we door Caligula te analyseren Trump beter begrijpen? Van Nispen is te gast.