OVT Fragmenten podcast

Deze week kondigden verschillende Europese landen aan de Palestijnse staat te gaan erkennen. Een van die landen is Ierland. Premier Simon Harris lichtte als volgt zijn keuze toe: “Uit onze eigen geschiedenis weten we wat het betekent: erkenning is een daad met krachtige politieke en symbolische waarde”. Ierland lijkt al langer uitzonderlijk pro-Palestijns lijkt te zijn. Welke geschiedenis bedoelt Harris, en hoe zijn de Ieren solidair met de Palestijnen? Dat vertelt Ierland-historicus Joost Augusteijn van de Universiteit Leiden.

Verspreid in archieven over de hele wereld liggen honderden pagina’s aan vooralsnog onontcijferde VOC-verslagen. Ze vertellen de verhalen van mensen in dienst van de VOC die de opdracht kregen tot zogenaamde ‘hofreizen’. Hun missie was om af te reizen naar ver gelegen vorstelijke hoven en daar op diplomatieke wijze verdragen te sluiten met lokale machthebbers. Dit gold ook voor de missie van Hendrik van Reede van Drakesteijn. Hij trok in 1668 beladen met geschenken het binnenland van India in om in Madurai audiëntie te zoeken bij de lokale machthebber. Een documentaire over een moeizame tocht met opstandige olifanten, diplomatieke schofferingen en sluikse hovelingen in het spoor terug: Missie Madurai. Gemaakt door Joris Oosterbeek en Mathijs Deen. Met dank aan historicus Lennart Bes en Markus Vink, die het verslag van Van Rheede ontcijferde en annoteerde.

Tuinarchitect Mien Ruys (1904-1999) is voor sommigen een onbekende, voor anderen een legende. Volgens liefhebbers hoort ze thuis in het rijtje Le Corbusier, Mondriaan en Rietveld, vanwege haar strakke vormgeving en haar vooruitstrevende ontwerpideeën. Ze werkte nauw samen met architecten en had socialistische idealen over de kracht van een goed aangelegde tuin. Met haar doe-het-zelf-pakketten en talrijke publieksboeken maakte ze tuinieren bovendien voor iedereen toegankelijk. Ze was de enige vrouwelijke tuinarchitect van haar tijd en inspireerde mensen binnen en buiten haar eigen vakgebied: de internationaal vermaarde tuinarchitect Piet Oudolf bijvoorbeeld, maar ook de aanstormende modeontwerper Bonne Reijn, haar achterneef. Deze documentaire is in samenwerking met biograaf Leo den Dulk, modeontwerper Bonne Reijn en tuinarchitect Piet Oudolf. Gemaakt door Laura Stek & Ella Meng, naar aanleiding van het 100-jarige jubileum van ‘De tuinen van Mien Ruys’ en het bijbehorende boek ‘De tuin is een proces’ van Conny Den Hollander.

Deze week kwam Tweede Kamervoorzitter Martin Bosma in aanvaring met Kamerleden over het gebruik van de term ‘extreemrechts’, nadat Volt-leider Laurens Dassen deze term in verwijzing naar de PVV had gebruikt. Volgens Bosma zou die term de PVV aanduiden als een nationaalsocialistische partij. Wat valt wel onder extreemrechts en wat niet? En hoe kunnen we deze terminologische verwarring historisch verklaren? Om deze vragen te beantwoorden, is politiek historicus Koen Vossen bij ons te gast.

In een tijd dat het internationaal recht steeds meer onder druk staat, met grote internationale spanningen en toenemende bewapening, kijkt oud-diplomaat Benjamin Duerr met weemoed terug naar de allereerste vredesconferentie, die dit jaar precies 125 jaar geleden in Den Haag werd gehouden. En op de bevlogenheid van die tijd om door middel van het creëren van een internationaal rechtssysteem een einde aan de oorlogen te maken. Hij schreef er het boek De droom van Den Haag over en is te gast. 

Een onverwacht jubileum viel op bij de redactie; de Rubik’s cube viert zijn vijftigste verjaardag! De wereldberoemde puzzelkubus met verdraaibare vlakken is ontworpen door de Hongaarse architect Ernő Rubik. Hoe kwam hij op het idee? En waarom blijft de klassieke spel-kubus, in een periode waarin bijvoorbeeld digitale spellen niet meer weg te denken zijn, toch nog altijd zo geliefd? Wiskundige Vincent van der Noort promoveerde op symmetrieën in oneindig-dimensionale ruimtes en begeleidde wiskundekampen voor scholieren. Hij dook in de geschiedenis van de Rubik’s cube in en is te gast.

Dat de natuur onder druk staat, kan je zo ongeveer elke dag in de krant lezen. Deze week waarschuwde het Planbureau voor de Leefomgeving er nog voor dat Nederland de gevolgen van klimaatverandering nauwelijks kan bijbenen. Opwarming van de aarde en de vernietiging van ecosystemen zorgen ervoor dat het tempo van uitstervende dieren tegenwoordig vele malen hoger ligt dan lang het geval was. Het besef dat het slecht gaat met de natuur en dat dieren überhaupt kunnen uitsterven is iets wat de afgelopen eeuwen in eerste instantie maar langzaam doordrong. Over die ontwikkeling stelde conservator Natuurlijke Historie van het Allard Pierson Museum, Hans Mulder, het boek Verhalen van de natuur samen. En hij is te gast.

Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Annelien de Dijn en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan Fresco Sam-Sin. Hij bespreekt 2 boeken en een website: Christophe Boltanski - King Kasaï Frank Dragtenstein - Kaási de rebellenleider http://Displace.nl

Veel te lang hebben historici blindelings vertrouwd op verhalen die zijn opgetekend door mannen met macht; zo stellen Karwan Fatah-Black en Camilla de Koning in het nieuwe boek Ooggetuigen van de Nederlandse slavernij. In het boek komen ze tot verrassende nieuwe perspectieven op de periode van transatlantische slavernij. Wat kunnen we van deze bevindingen leren? En welke verhalen kennen we nog niet? Historici Karwan Fatah-Black en Camilla de Koning schreven het nieuwe boek Ooggetuigen van de Nederlandse Slavernij – van overtocht tot opstand, en zijn te gast.