OVT Fragmenten podcast

Aanstaande zondag stemt Duitsland bij de Europese verkiezingen, waarbij de extreemrechtse partij Alternative für Deutschland (AfD) naar verwachting een grote overwinning zal behalen. De relatief nieuwe partij vond in de laatste jaren veel sympathisanten in Oost-Duitsland, maar groeit nu ook in het Westen in populairiteit. Waarom heeft de partij juist in het voormalig communistische DDR zoveel aanhang gevonden? En hoe past de verdeelde geschiedenis van het land in de politieke strategie van de AfD? We vragen het aan journalist Annette Birschel.

Op 10 juni 1924 werd de bekendste antifascistische martelaar Giacomo Matteotti vermoord door een fascistische knokploeg. Matteotti was de politiek leider van de socialistische partij in Italie en trok fel van leer tegen het opkomende fascisme van Benito Mussolini. Voor Mussolini betekende de moord een kantelmoment. Door de groeiende internationale druk en een woedende oppositie koos hij voor de vlucht naar voren. De moord was het begin van de invoering van een totalitair staatsbestel. Hoe wordt er nu, 100 jaar later, tegen Matteotti en de moord aangekeken? En hoe stelt premier Giorgia Meloni zich op bij de herdenking? Te gast is historicus Arthur Weststeijn, die samen met Pepijn Corduwener Proeftuin Italië en Het Italiaanse experiment schreef.

Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Annelien de Dijn en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan Nadia Bouras. Zij bespreekt drie historische boeken: Marcel van Engelen – De Stad Ana van Es - De Bagdad-Berlijnexpress Hallie Rubenhold - De vijf van Whitechapel

Deze week werden in Engeland nieuwe bankbiljetten gepresenteerd met een afbeelding van koning Charles erop. Maar waarom worden vorsten eigenlijk afgebeeld op geld en vanaf wanneer is dat het geval? Dat vragen we aan historicus Pim Möhring, conservator van de Numismatische collectie van De Nederlandse Bank, de grootste Nederlandse verzameling van munten, papiergeld en penningen.

Het herdenkingsjaar wordt afgesloten met een komma, niet een punt; zo stelde Mark Rutte nadat hij namens de overheid excuses had aangeboden voor het slavernijverleden. Ook de doorwerking van de koloniale geschiedenis werd erkent. Dat was weleens anders. Toen socioloog Waldo Heilbron het boek De toekomst van het verleden schreef stuitte hij nog op veel weerstand. Waarom is zijn boek nog altijd relevant? En wat leert zijn nalatenschap ons over die zogenaamde komma na het herdenkingsjaar? Miguel Heilbron, mede-oprichter van The Black Archives, het historische archief toegespitst op Zwarte geschiedenis, is te gast over De toekomst van het verleden, het boek van zijn vader.

De grootmoeder van schrijver Reggie Baay werkte begin twintigste eeuw als contractarbeider in Deli op Sumatra. Contractarbeid klinkt vrijwillig, maar blijkt een voortzetting van de slavernij in de toenmalige kolonie Nederlands-Indië. In Verborgen Verbanden; een onbekende koloniale erfenis probeert Reggie meer over zijn oma en haar dagelijks leven te weten te komen. Waarom stuit hij daarbij op muren? Is haar verhaal en dat van de contractarbeiders bewust onder het tapijt geschoven? En wat heeft het Van Abbemuseum te maken met deze geschiedenis? Een podcast van Reggie Baay, Emmie Kollau en Aldus’ producties in samenwerking met het Van Abbemuseum Eindhoven. Regie en productie door Aldus’ producties. In het Van Abbemuseum Eindhoven is tot en met voorjaar 2026 de bijbehorende tentoonstelling Verborgen Verbanden te zien. Daarin ontrafelt het museum zijn eigen koloniale verleden en de rol die naamgever en oprichter van het museum Henri van Abbe daarin speelde.

Wereldwijd werden tussen 1860 en 1996 honderdduizenden meisjes opgevangen bij de katholieke Zusters van de Goede Herder. De kloosterorde bood onderdak aan meisjes die buiten de maatschappij vielen. Het ging in Nederland om vijf kloosters en waarschijnlijk zo’n twintigduizend meisjes. Ze moesten werken in naaiateliers en wasserijen en leven volgens de strenge regels van de zusters. De dwangarbeid en behandeling van de zusters heeft bij veel meisjes diepe littekens achtergelaten. Documentairemaker Britta Hosman maakte hier een documentaireserie over en is te gast, samen met Roos te Riet. Roos is een van de meisjes van de Goede Herder en zat van 1961 tot 1966 bij de zusters in Velp.

We worden allemaal als Europeaan geboren; tenminste, als we onze paspoorten mogen geloven. Maar hoewel de landen in de EU economisch en op het gebied van defensie steeds verder met elkaar verweven raken lijkt het gevoel van verbondenheid met Europa steeds verder van de kiezer af te staan. Hoe kunnen we dat historisch plaatsen? En welke lessen kunnen we uit de Europese geschiedenis trekken in aanloop naar de verkiezingen? Thomas Huttinga dook in de historische ontwikkeling en schreef het boek Waarom we Europeaan zijn. Hij is te gast.