OVT Fragmenten podcast

Afgelopen vrijdag trok de derde presidentskandidaat zich terug. Kan Robert F. Kennedy, de neef van de vermoorde ex-president John F. Kennedy toch nog invloed hebben op de verkiezingen? Amerikakenner Casper Thomas schuift aan om te praten over de geschiedenis van derde kandidaten.

Het is een van de belangrijkste papiertjes uit ons leven. Als je het niet hebt, ben je onvrij, en sommige zijn meer waard dan anderen. Ik heb het over het paspoort, dat we in de zomer vaak weer gretig uit onze laadjes trekken om op vakantie te kunnen gaan. Naar de zon bijvoorbeeld, als die hier ontbreekt. Het is ook een van de meest geavanceerde ontwerpen in ons dagelijks bestaan. Vandaag herhalen we een aflevering uit de serie Ongesigneerd uit 2018, een podcast over onopvallend design. Ontwerpen waar je vaak niet bij stil staat. Zoals de lantaarnpaal, de stoeptegel, het urinoir, maar ook: het paspoort. Een verhaal met een dubieuze glansrol voor de ambtenaar en collaborateur Jacob Lentz, de bedenker van het bevolkingsregister en het persoonsbewijs. Ongesigneerd werd gemaakt door Tjitske Mussche en Laura Stek

De historicus en de romanschrijver lijken tegenpolen: de één verdiept zich in de feiten, de ander verliest zich in fictie. In de vijfdelige serie Verzonnen verleden gaan journalisten Pieter van Os en Julie Blussé in gesprek over vijf beeldbepalende historische romans. Met deze week: Chinua Achebe’s klassieker Een wereld valt uiteen. Okonkwo: een man die op het breukvlak van verschillende tijdsgewrichten tevergeefs probeert vast te houden aan een wereldbeeld dat heftige concurrentie krijgt van een groeiende groep machtige buitenstaanders. Een wereld valt uiteen is een historische roman uit 1958, die vanuit het perspectief van Okonkwo beschrijft hoe zijn Ibo-dorp aan het einde van de 19e eeuw langzaam maar gestaag gekoloniseerd wordt door de Britten. “Achebe was een van de eersten die de gekoloniseerde Afrikaan liet terugpraten.” Aldus Vamba Sherif, zelf geboren in Liberia en auteur van verscheidene historische romans die zich afspelen in westelijk Afrika. Daarmee zette de Nigeriaanse Achebe een trend: veel hedendaagse historische romans tonen geschiedenis vanuit een perspectief dat in de geschiedboeken nauwelijks is terug te vinden. Te gast naast Vamba Sherif is Raf Njotea. Deze Vlaamse scenarist maakte een podcast over zijn vader, een Ibo die in de jaren zeventig naar België emigreerde. “En als je over mijn vader praat”, aldus Njotea, “dan is Okonkwo nooit ver weg.”

De historicus en de romanschrijver lijken tegenpolen: de één verdiept zich in de feiten, de ander verliest zich in fictie. In de vijfdelige serie Verzonnen verleden gaan journalisten Pieter van Os en Julie Blussé in gesprek over vijf beeldbepalende historische romans. Met deze week deel 4: 'Heren van de thee' Heren van de thee is een meeslepende vertelling die de lezer onderdompelt in de levens van enkele Nederlandse plantersfamilies op Java, in de tweede helft van de negentiende eeuw. Dat het hier een roman betreft, fictie, en tegelijk een boek, is gebaseerd op dat wat doorgaat als ‘waargebeurde feiten’ lijkt niet cruciaal voor de leeservaring, maar is het dat voor de auteur wel. Hella Haasse, die deze populaire historische roman schreef in 1992, voorzag haar roman van een uitgebreide verantwoording: “De stof is […] niet verzonnen, maar wél geselecteerd en gearrangeerd volgens de eisen die een roman-aanpak stelt.” Waarom al deze bijsluiters? Nelleke Noordervliet, zelf auteur van historische romans als Tine en groot liefhebber én kenner van het werk van Hella Haasse gaat samen met letterkundige Dik van der Meulen in gesprek over deze en andere vragen. Noordervliet zoekt onder meer een verklaring in de minachting waarmee in Nederland doorgaans wordt gesproken over de historische roman. Wat verklaart dat dedain, en in hoeverre houdt de kritiek stand op dit genre, dat W.F. Hermans ooit typeerde als “een gasfornuis dat is aangesloten op de waterleiding”?

De historicus en de romanschrijver lijken tegenpolen: de één verdiept zich in de feiten, de ander verliest zich in fictie. In de vijfdelige serie Verzonnen verleden gaan journalisten Pieter van Os en Julie Blussé in gesprek over vijf beeldbepalende historische romans. Met deze week deel 3: Gejaagd door de wind. “Het Noorden won de oorlog, maar het Zuiden won de strijd om de geschiedenis,” zo zegt men in Amerika over de burgeroorlog die daar van 1861 tot 1865 woedde. Daarmee wordt bedoeld, dat veel Amerikanen de zaak van het Zuiden inmiddels bezien als nobel en rechtvaardig; de zogeheten Lost cause. In deze interpretatie ging de oorlog niet over slavernij maar over ‘states’ rights’, over een manier van leven. Het belangrijkste wapen in deze cultuurstrijd is misschien wel Gejaagd door de wind, de roman die Margaret Mitchell schreef in 1936. Heel Amerika, in zuid én noord, genoot ervan. En als niet van het boek, dan wel van de film, tot op de dag van vandaag de best bezochte bioscoopfilm aller tijden. Wat verklaart toch de verleiding van deze geïdealiseerde geschiedenis over het leven van slavenhouders in Georgia, “waar galanterie zijn laatste buiging maakte”? Daarover zijn te gast OVT-redacteur Dominique van Varsseveld en Gustaaf Peek, schrijver van onder andere de historische roman A.D..

Om middernacht onze tijd is er tijdens een campagneevenement een moordaanslag gepleegd op de Republikeinse presidentskandidaat Donald Trump. Een schutter raakte Trump aan zijn oor, waarna de dader werd doodgeschoten door een sluipschutter. Wat voor effect kan dit hebben op de presidentsverkiezingen? En kan zo'n aanslag de koers van de geschiedenis wijzigen? Te gast is Kenneth Manusama, jurist en Amerikanist, auteur van onder andere het boek Democratie van het Wilde Westen.