De Ongelooflijke Podcast

Een gesprek over een beladen maar o zo belangrijk onderwerp: de dood, en dan in het bijzonder euthanasie. Het is een thema dat altijd heftige debatten oproept, omdat wereldbeelden op elkaar lijken te botsen. Wat is heilig: autonomie of het leven? Te gast is Els van Wijngaarden, zij is zorgethicus en onderzoeksleider van het Radmoudumc. Zij deed als eerste wereldwijd onderzoek naar het fenomeen 'voltooid leven', waarbij mensen aanspraak mogen maken op euthanasie als zij hun leven voltooid achten, ook als er geen medische reden is. Van Wijngaardens onderzoek haalde de voorpagina's van de kranten en had grote invloed in politiek Den Haag. Is onze angst voor ouder worden en sterven terecht? Staan we met euthanasie op een hellend vlak waarij er steeds meer mag en leven steeds minder heilig wordt? Waarom noemt Van Wijngaarden euthanasie een 'seculier sacrament'? Aanleiding voor dit gesprek is een mail van een van onze luisteraars, Tamar: Ik ben huisarts en worstel met de vragen van patiënten over einde van het leven, euthanasie. Enerzijds wil ik mijn patiënten niet teleurstellen en volgens onze vakorganisatie KNMG heb ik zelfs de plicht om een collega te zoeken die wel een euthanasieverzoek wil inwilligen tegenover mijn eigen ideeen. Ik zou graag een podcast hierover zien. Zeker in deze geseculariseerde samenleving heb ik soms meerdere keren per week een verzoek ‘dat het leven klaar is en of ik een spuitje wil geven’. David Boogerd in gesprek met Els van Wijngaarden en vaste gast theoloog Stefan Paas, professor aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

Ard Louis, een Nederlandse topwetenschapper en hoogleraar Theoretische Natuurkunde aan de Oxford-universiteit, bespreekt diepe mysteries van het universum en leven, de relatie tussen religie en wetenschap, zijn opvoeding in Afrikaanse jungles met een chimpansee als huisdier, en zijn ervaringen met wetenschap en spiritualiteit, evenals de schoonheid en diepgang van de natuurkunde en wiskunde.

'Het CDA-denken is springlevend', kopte NRC vorige week. Misschien staan we wel aan de vooravond van een christendemocratische lente. Ten minste als je de nieuwe partij van Pieter Omtzigt en het BBB van Caroline van der Plas meerekent, want het CDA zelf lijkt nog niet echt te profiteren. Hoe kan dat? Zien we met de nieuwe lijsttrekker Henri Bontenbal ook echt een nieuw CDA? En zo ja, wat was er dan precies mis met het 'vorige' CDA? We staan als samenleving op een kruispunt', zegt Bontenbal. Er staat dus veel op het spel, en in deze Ongelooflijke Podcast vertelt hij wat zijn verhaal is voor Nederland. Bontenbal ziet een onbehagen en verweesdheid in onze samenleving die hij wijt aan twee jaartallen: 1968 en 1989. Maar kan de politiek daar wel een antwoord op bieden? En hoe belangrijk is de C van het CDA daarin David Boogerd in gesprek met Henri Bontenbal en uiteraard vaste gast theoloog Stefan Paas, professor aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

Ger Groot en Stefan Paas bespreken de worsteling van filosofie met de 'dood van God' gedurende vier eeuwen. Van de relatie tussen pornografie en filosofie tot de impact op gender, feiten en waarheid vandaag. Ze belichten de evolutie van waarheidsbegrippen en menselijke identiteit, met een pessimistische noot over de toekomst.

Wat als je ongelovig wil zijn, maar het lukt niet? Dat overkwam Esther Gerritsen, schrijver van romans, columns en scenario’s voor tv en film. Voor haar werk werd ze vier keer genomineerd voor de Libris Literatuurprijs en haar laatste boek 'Gebied 19' kreeg 5 sterren in NRC. Het is haar eerste sciencefictionroman, een genre dat volgens haar verbazingwekkend veel lijkt op religie. Geloof en ongeloof is overduidelijk een thema in het werk van Esther Gerritsen, maar ze schrijft daar op een unieke eigen manier over. Wat is de essentie van geloven? En hoe leg je in deze tijd uit waarom je gelooft? Of moet je dat juist niet doen?  Een gesprek over onverklaarbaar geloof, het vertellen van verhalen, schuld en vergiffenis met Esther Gerritsen en uiteraard vaste gast theoloog Stefan Paas, professor aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

Hoog tijd om weer eens in te zoomen op Rusland en de oorlog in Oekraïne. Misschien is deze aflevering dan wel één grote reality check, want wij sloegen af en toe redelijk steil achterover van wat we hoorden. Te gast is dit keer Derk Sauer: Ruslandkenner, journalist en uitgever van The Moscow Times. Dat is een onafhankelijke, kritische krant in Rusland die sinds de oorlog vanuit Amsterdam gemaakt wordt. Derk Sauer woonde ruim 30 jaar in Rusland tot ook hij moest vluchten vanwege de oorlog. Hij kent het land, de cultuur en de religie erg goed. Hij kwam graag langs bij De Ongelooflijke omdat de rol van religie in deze oorlog volgens hem onderbelicht is.  Hij heeft in Rusland de meest donkere kanten van religie gezien, is anti-katholiek opgevoed maar gaat nu zelf regelmatig naar de katholieke kerk. Wat brengt hem daar?  David Boogerd in gesprek met Derk Sauer en uiteraard vaste gast theoloog Stefan Paas, professor aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

We beschouwen deze turbulente politieke tijden met twee prominente politici van de afgelopen tijd. Allebei staan ze ook bekend als de denkers, ideologen van hun partij: Klaas Dijkhoff van de VVD en Gert-Jan Segers van de ChristenUnie. Hoewel politici... ze zijn nu vooral podcastmakers. Voor Podimo maken ze de podcast 'Dijkhoff en Segers', waarin ze hoffelijk discussiëren over de laatste politieke ontwikkelingen. In hun vorige politieke leven was Klaas Dijkhoff fractievoorzitter van de VVD en staatssecretaris van Veiligheid en Justitie. Gert-Jan Segers was tot begin dit jaar fractievoorzitter van de ChristenUnie en is in het verleden ook directeur geweest van het wetenschappelijk bureau van de Partij.  David Boogerd spreekt ze over de lokroep van politieke verlossers, Dijkhoff die zich liet uitschrijven uit de de katholieke kerk en in hoeverre het liberalisme (van de VVD maar misschien inmiddels wel van ons allemaal) debet is aan het ontheemde, geïndividualiseerde gevoel wat veel mensen hebben in onze samenleving. Ruim een uur echt Ongelooflijke materiaal dus... met uiteraard vaste gast theoloog Stefan Paas, professor aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

Het is een keerpunt dat de wereld in eeuwen niet heeft gezien en waarschijnlijk in geen eeuwen meer zal meemaken. India heeft China ingehaald als land met het hoogste inwoneraantal ter wereld: ruim 1,4 miljard. Met een enorme beroepsbevolking en een van de snelst groeiende economieën ter wereld is India misschien wel dé supermacht van de toekomst. Daarnaast is het de bakermat van twee wereldreligies - boeddhisme en hindoeïsme - en heeft het een fascinerende, oeroude christelijke geschiedenis. Alle reden dus om eens in te zoomen op dit veelkleurige land. David Boogerd in gesprek met Indiakenner Anil Kumar - zelf ook van Indiase komaf - en uiteraard vaste gast theoloog Stefan Paas, professor aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

In deze honderdvijftigste (!) aflevering van de Ongelooflijke Podcast een gesprek met iemand die we al vier jaar geleden voor het eerst vroegen. Maar ze zei telkens 'nee'. Want praten over geloof vind ze veel te intiem. En toch is ze nu hier. De persoon in kwestie is Rosanne Hertzberger: microbioloog, schrijver en NRC-columnist. Hertzberger is een wetenschapper die ook bekendstaat om haar uitgesproken en vaak ook tegendraadse opvattingen. Ook over religie, zul je merken in deze aflevering, want ze houdt ons behoorlijk een spiegel voor. Ze is joods maar het voelt voor haar alsof ze in een christelijke wereld leeft, zelfs in het seculiere Nederland. Hertzberger denkt veel na over de rol van wetenschap in deze seculiere tijden. Volgens haar hebben we een verkeerd en te rooskleurig beeld van haar eigen vakgebied. Terwijl diezelfde wetenschap haar ook laat zien dat er ruimte is 'om te zweven', noemt ze het zelf noemt, het geeft ruimte voor spiritualiteit.  
Het was vier jaar wachten waard, vonden we. Een dynamisch gesprek met microbioloog Rosanne Hertzberger en uiteraard vaste gast theoloog Stefan Paas: professor aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

Het einde van het tijdperk Rutte is aangekondigd, en de ene na de andere politieke hoofdrolspeler verlaat het toneel. Zijn we nu een land in chaos of gloort er juist een nieuw perspectief? Een gesprek zoals je dat hopelijk van de Ongelooflijke gewend bent: net even een spade dieper. Wat is bijvoorbeeld het wereldbeeld dat het tijdperk Rutte kenmerkte en hoe heeft ons dat gevormd? Op welke manier komen we verder in deze chaotische politieke tijden?  David Boogerd bespreekt dat met twee denkers: Bas Heijne, schrijver en essayist voor NRC en winnaar van de prestigieuze P.C. Hooft-prijs voor zijn gehele oeuvre. En met de huishistoricus van de Ongelooflijke: Beatrice de Graaf, professor aan de Universiteit Utrecht en lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen.