Macro met Boot en Mujagić | BNR

Bedrijfsartsen waarschuwen voor meer burn-outs door personeelstekort, personeel dat er wel is moet harder werken. Volgens hoogleraar economie aan de Rijksuniversiteit Groningen Lex Hoogduin is dit het zoveelste signaal dat de Nederlandse economie overspannen is. 'De personeelstekorten zijn overal. Dat kun je alleen maar rechttrekken met een forse afkoeling van de Nederlandse economie', stelt hij.  Die afkoeling van de economie moet komen via het monetaire beleid en ook het begrotingsbeleid moet dat ondersteunen, vindt hij. 'De ECB heeft de rente verhoogd naar 0 procent. Met een rente van 0 procent gooi je nog steeds olie op het vuur. Dat stimuleert de economie nog steeds.' Daarnaast stimuleert de Nederlandse overheid ook, volgens Hoogduin. 'Het Nederlandse begrotingstekort neemt naar raming bijna een procent toe. Dit kabinet heeft een coalitieakkoord gesloten dat in mijn ogen ondeugdelijk is, omdat niet alles te gelijk kan. Men heeft geen keuzes gemaakt.'     See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Europese vrees voor een recessie wordt steeds groter, en volgens econoom Coen Teulings ligt het ook steeds meer voor de hand dat de recessie ook daadwerkelijk komt. 'En dat is niet verrassend, als het gas zo erg beperkt wordt en de prijzen zo door het dak gaan.' Volgens Teulings is het dan aan de burgers om een omschakeling te maken. 'Net als bedrijven. Dat kost altijd geld, en dat zie je nu gebeuren. De oorlog is ook voor ons ontzettend kostbaar.' Het is echter niet alleen het Europese volk dat rekening houdt met een mogelijke recessie, ook financiële markten sorteren erop voor met lagere marktrentes. 'Dat is wel gek', vervolgt Teulings. 'Waar het nieuws eigenlijk vol staat met centrale banken die hun rente verhogen, gaat de marktrente vrij hard omlaag. In een maand is-ie bijna een procent gedaald, en dat heeft zowat de helft van de stijging van begin dit jaar ongedaan gemaakt. En dat zegt toch wel dat de markt op lange termijn verwacht dat er allereerst een nieuwe recessie aankomt, én dat de rente niet heel veel hoger wordt dan-ie vorig jaar was.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De inflatiecijfers in Nederland zijn weer afgelopen maand weer opgelopen, terwijl er eerder juist sprake was van een daling. Op jaarbasis is er sprake van een inflatie van 11,6 procent, en dat is een flinke tegenvaller zo stelt econoom, juriste en columniste voor de Volkskrant Heleen Mees. 'Het is zeker een flinke tegenvaller. Over de hele eurozone gezien is de inflatie hoger dan verwacht; 8,9 procent. En er is nog meer slecht nieuws. Je hebt zeg maar de overall inflatie, maar als je kijkt naar de kerninflatie - waar je meer volatiele componenten als energie en voedselprijzen buiten beschouwing laat - zie je dat die ook sterk is gestegen. Vijf procent in Nederland, vier procent in de eurozone. Wat erop wijst dat de inflatie meer verankerd wordt en er dus ook meer risico is dat er een loon-prijsspiraal komt.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De inkoopmanagersindex van Nevi heeft het laagste punt in twee jaar tijd bereikt: de orders blijven achter. En dan met name de groei van de orders, zo benadrukt FD-journalist Marijn Jongsma. 'En ook de nieuwe productie groeit minder hard en de voorraden lopen op. Allemaal tekenen dat de economie aan het vertragen is. Het aardige aan die inkoopmanagersindex is natuurlijk dat het iets is dat vooruit kijkt, dus het is een enquête aan inkoopmanagers die allemaal vragen krijgen over hoe zij de markt zien en of ze meer zijn gaan inkopen, wat ze denken dat er gaat gebeuren met de productie, et cetera.' Jongsma durft dan ook wel te spreken van een early warning system voor de economie. 'Een heleboel macrocijfers die we krijgen zeggen alleen iets over wat al is gebeurd. De inkoopmanagersindex daarentegen heeft een zekere voorspellende waarde.'  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waar Randstad eerder deze week zei dat arbeidsmigratie nodig is om het personeelstekort in Nederland op te lossen, denkt econoom Nederlandse economie Piet Rietman van ABN AMRO dat het zo simpel nog niet is. Hij denkt juist meer aan hogerel lonen.  'Het rapport van Randstad ging over personeelstekorten, en wat mij opvalt is dat veel van de uitingen die in de media worden gedaan en veel rapporten die uitkomen over die tekorten, is dat ze van werkgeverszijde komen. Ze worden gemaakt door uitzendbureaus, HR-organisaties, noem maar op. Er zijn een paar oplossingen voor personeelstekorten; IT is er een, automatiseren is er een, arbeidsmigratie is er een en ook hogere lonen is er een. Maar omdat de nadruk bij de mensen die iets zeggen over personeelstekorten vaak toch op de werkgeverszijde ligt, worden hogere lonen vaak onder het tapijt geveegd en wordt arbeidsmigratie als belangrijkste oplossing genoemd.' Rietman denkt juist dat die hogere lonen een groot deel van het probleem op kunnen lossen. 'Het rapport van Randstad benoemt bijvoorbeeld technische beroepen en IT, maar ook de kassamedewerker. Dat is nou echt zo'n beroep waarvan ik denk waar hébben we het nou over. Een volwassene in dienst achter de kassa verdient 10,60 euro per uur. Vaak zelfs wordt er het minimum jeugdloon betaald, da's nog minder. Ik denk dat als je daar de lonen opschroeft naar 14 euro per uur, dat je echt geen arbeidsmigratie nodig hebt.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een laatste lijmpoging mocht niet baten: Mario Draghi is afgetreden en dus zit Italië zonder minister-president. 25 september zijn er verkiezingen, en de uitkomst daarvan kan grote gevolgen hebben voor Europa. Zo denkt ook Harald Benink, hoogleraar bankwezen en financiering aan de Universiteit van Tilburg. 'We hebben natuurlijk politiek explosieve week achter de rug', zo stelt hij. 'Vorige week donderdag was die politieke crisis in Italië, waar een aantal van belangrijke partijen in de coalitie van Draghi opstapten. Daarnaast kondigde de Europese Centrale Bank een nieuw opkoopprogramma aan voor landen waarvan de risicopremies ten opzichte van Duitsland teveel oplopen.' Volgens Benink zijn het vooral de naweeën die nu in Italië gevoeld worden. 'Je ziet dat er drie populistisch-rechtse partijen zijn die hoog in de peilingen staan en dus de verkiezingen kunnen winnen. Een van de belangrijke personen in die politieke race is Giorgia Meloni, zij zo de eerste vrouwelijke premier van Italië kunnen worden. Zij leidt echter een zeer conservatieve rechtse partij. Daarnaast heb je Salvini, die we al kennen en die al vice-premier is geweest namens de Lega. Ook Berlusconi met zijn Forza Italia maakt kans, en de grote vraag is natuurlijk wat die regering gaat doen richting Europa. Wat blijft er over van de afspraken van Draghi?'  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er zit opnieuw een renteverhoging aan te komen, maar dan in de Verenigde Staten. Dat is de verwachting tenminste. De Federal Reserve zou de rentes met 0,75 procent verhogen. Geen misselijke stap, zo erkent ook FD-journalist Marijn Jongsma. '0,75 is de consensus, maar er zijn ook analisten die een verhoging van 100 basispunten verwachten', aldus Jongsma. 'Dat is wel een kleine minderheid hoor. De Amerikanen hebben de strijd tegen de inflatie in een hoge versnelling staan. Je ziet ook dat er echt grotere stappen worden genomen dan in de eurozone.' De hogere rente heeft echter niet alleen grote gevolgen voor de VS, maar ook voor de rest van de wereld, zo denkt Jongsma. 'Als de Federal Reserve iets doet met de rente, heeft dat wereldwijde gevolgen. Dat heeft deels te maken met de dollar, want een hoge rente maakt de dollar sterker. Dat betekent bijvoorbeeld dat wij - in euro's omgerekend - meer kwijt zijn aan grondstoffen. Die worden doorgaans in dollars afgerekend. Maar er zijn ook landen die geld lenen in dollars, omdat hun eigen munt te onbetrouwbaar wordt geacht voor grote geldschieters. Je ziet dus eigenlijk wereldwijd dat zo'n steen in de vijver voor effecten zorgt.' Jongsma vervolgt: 'Het interesseert de Amerikanen verder overigens niets, ze houden geen rekening met die externe effecten. Ze denken gewoon van 'wij hebben een inflatie van 9 procent en die moeten we beteugelen', dus komen ze met maatregelen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De angst voor een recessie groeit met de dag in Europa. De economische groei slinkt en de recessie lijkt daarmee onontkoombaar. Hoogleraar macro-economie Roel Beetsma van de Universiteit van Amsterdam, is sceptisch.  'Het is natuurlijk lastig te zeggen. Economen zijn niet heel goed in voorspellen. Natuurlijk, de kans op een recessie neemt toe, de leveringszekerheid van gas neemt steeds verder af en er zijn berekeningen dat áls de gastoevoer vanuit Rusland helemaal wordt afgesloten, dan kan het misschien wel anderhalf procent negatieve groei opleveren voor Duitsland. Maar dat maakt het wel lastig om te voorspellen of er ook echt een recessie aankomt.' Volgens Beetsma speelt de gastoevoer niet alleen voor Duitsland een belangrijke rol bij een mogelijke recessie. 'Als het probleem echt acuut wordt en we krijgen geen Russisch gas meer, kan het ook betekenen dat bedrijven tot minder productie over moeten gaan. Daarnaast leidt het afsluiten van Russisch gas tot hogere gas- en energieprijzen. En dat heeft een drukkend effect op de bedrijvigheid.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is de dag ná het rentebesluit van de ECB. Vijftig basispunten komen erbij, terwijl ECB-president Christine Lagarde heel lang volhield dat het 25 basispunten zouden blijven. Econoom Heleen Mees was echter niet verrast. 'Ik was wél onder de indruk', zo stelt ze. 'Wat je ziet is dat er echt een compromis is gesloten. De mensen die binnen de governing council voor snellere renteverhogingen zijn, zijn doorgaans de mensen die tegen antifragmentatieinstrumenten zijn. Door de rente nu met 50 basispunten te verhogen - tegen de zin in van sommige gouverneurs - heeft Lagarde ook een unaniem akkoord kunnen krijgen op het antifragmentatiemiddel: het TPI.' En dat moedigt Mees alleen maar aan, al was het niet voor de hand liggend. 'Dat is heel mooi natuurlijk, want er zijn nu twee besluiten genomen. Een renteverhoging van vijftig basispunten en een antifragmentatiemiddel, en beide zijn met unanimiteit aangenomen. Opvallend.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De kogel is nu definitief door de kerk: Mario Draghi heeft officieel zijn ontslag aangeboden als premier van Italië, en dat zorgt voor de nodige opschudding op de financiële markten. Zo ziet ook senior-econoom bij ING Bert Colijn.  'Er sijpelt momenteel flink wat financiële onzekerheid door op de markten', zo stelt hij. 'We weten natuurlijk dat Draghi een heel erg belangrijke drijver achter hervormingen en het uitgeven van de grote investeringsfondsen uit Brussel is. Tegen de 200 miljard aan, en dat geld komt alleen maar vanuit Brussel naar Rome als er een hoop hervormingen zijn doorgevoerd. De afgelopen weken bijvoorbeeld zijn er meer dan vijftig hervormingen doorgevoerd; het volgende tranchegeld komt daarmee naar Rome. Maar de vraag is, nu Draghi weg is en Italië terug lijkt te keren in hun oude bekende politieke situatie, gaan die hervormingen er dan nog wel komen? Er zijn sterke twijfels over of het geld goed besteed wordt en over de investering om de economie te moderniseren.'See omnystudio.com/listener for privacy information.