Macro met Boot en Mujagić | BNR

Amerikaanse bedrijven hebben in 2021 prijzen meer verhoogd dan de kosten zijn gestegen. Dat heeft de Kansas City Fed berekend. 'Daar komt meer dan de helft van de inflatie in dat jaar ook uit voort', zo weet econoom Edin Mujagic.  Volgens de regionale centrale bank hebben de bedrijven dat gedaan met de verwachting dat de kosten de aankomende jaren structureel zullen stijgen. En dat verklaart waarom de winstcijfers de afgelopen twee jaar zo goed bleven, denkt Mujagic. 'Ondanks de hoge inflatie, ondanks de lage economische groei, ze bleven winst maken.' Hij stelt zich dan ook hardop de vraag wanneer het bedrijven lukt om prijzen te hoog te maken. 'Ik denk dat het magische woord 'concurrentie' is', vervolgt hij. 'Als je weinig concurrentie hebt, kun je heel gemakkelijk de prijzen verhogen. En als we met die bril naar de Amerikaanse economie gaan kijken, dan wijst heel veel erop dat er in driekwart van de sectoren in de Amerikaanse economie sprake is van twee of drie bedrijven die het leeuwendeel van de markt in handen hebben. En dan begrijp je dat het ook in de Verenigde Staten redelijk gemakkelijk is om de prijzen wat verder te verhogen dan de stijging van de kosten. Die macht hebben ze nou eenmaal.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De ECB blijft de rente de komende tijd verhogen, en lijkt niet van plan om daar op korte termijn mee te stoppen. Dat zei ECB-president Christine Lagarde gisteren op het WEF. Volgens econoom Edin Mujagic mag die boodschap als waarschuwing worden gezien voor financiële markten. Temeer omdat markten er volgens Mujagic keer op keer anders over denken. 'Markten houden vol dat de renteverhogingen binnenkort verleden tijd zijn', stelt hij. 'Maar gisteren zei Lagarde de markten uit te nodigen om hun posities te herzien. In normaal Nederlands vertaald zegt ze eigenlijk markten te waarschuwen om hun verwachtingen bij te stellen, omdat ze anders nat gaan. De ECB gaat namelijk gewoon door met het verhogen van de rente.' En ook de mate van de rentestijging lijkt niet te zullen veranderen. Waar markten graag spreken over een verkleining van de rentestap naar 25 basispunten, daar houdt Lagarde ook gewoon vast aan 50 basispunten volgens Mujagic. 'De eerste verhoging wordt op 2 februari doorgevoerd, en in maart volgen er nog eens vijftig.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de Verenigde Staten wordt vandaag het schuldenplafond aangetikt, en dat betekent dat de Amerikaanse overheid geen cent meer mag lenen tenzij het Huis van Afgevaardigden oordeelt om het plafond te verhogen. Econoom Edin Mujagic spreekt van een belangrijke gebeurtenis op de financiële markt.  'Door dat schuldenplafond blijf je in de onzekerheid hangen', stelt hij. 'Men weet niet wanneer het omhoog gaat, met hoeveel het omhoog gaat en of het op tijd zal komen. Als dat besluit niet op tijd genomen wordt, komt de Amerikaanse overheid voor het probleem te staan dat er gekeken moet worden welke uitgaves ze wel of niet doen.' Onder die uitgaves valt bijvoorbeeld ook het uitbetalen van de rente over die gigantische schuld, stelt Mujagic. En dat is belangrijk voor de financiële markten. 'Daarnaast heb je ook nog de aflossing van die schuld, en de regel is dat als er één rentebetaling wordt gemist, er sprake is van een faillissement. Het behoeft dan ook geen duiding wat het zou betekenen als een land ter grootte van de Verenigde Staten failliet zou gaan.' Op het randje Mujagic gaat zelfs zover om te stellen dat de Verenigde Staten op het randje van faillissement staat, maar reden tot paniek is er nog niet. 'Vandaag raken ze het plafond dus aan, al maant het Amerikaanse ministerie van Financiën de markten tot kalmte', vervolgt hij. 'Ze kunnen nog - met wat kunst- en vliegwerk - schuiven met uitgaven, dus kunnen ze het ongeveer tot juni uithouden, maar tegen die tijd moet het wel geregeld zijn. Anders loopt de VS het risico op sluiting van diensten en het missen van rentebetalingen. En daar zit niemand op te wachten.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het vertrouwen in de leiding van de Europese Centrale Bank is 'behoorlijk laag', zo merkt econoom Edin Mujagic op. Het lage vertrouwen is gebaseerd op een peiling onder het personeel door vakbond IPSO. 'Twee derde van de ondervraagde zegt dat het vertrouwen in bestuur sinds 2019 gedaald is', vertelt Mujagic. Voor het bestuur van de ECB is de peiling pijnlijk. Helemaal voor Christine Lagarde, de president van de centrale bank. Het is namelijk de eerste vertrouwenspeiling onder haar bewind. 'Op de vraag waarom het vertrouwen zo laag is, dan blijkt dat het personeel van de ECB ook gewoon mens is. Zij maken zich heel erg zorgen over de koopkrachtontwikkeling.'  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor het eerst sinds de jaren '60 is het aantal inwoners van China gedaald. Althans, volgens de officiële Chinese cijfers. En dat heeft nogal wat repercussies voor de economische vooruitzichten, zegt econoom Edin Mujagic. Drie procent Vorig jaar groeide de Chinese economie met 3 procent, wat schril contrasteert met de groeicijfers die we de afgelopen jaren gewend waren te zijn: 7 procent, 10 procent. Die 3 procent, en de euforie daarover, geeft aan dat die economie moeite heeft om te groeien. En dat hangt samen met onder andere het aantal inwoners dat een land heeft. Immers, economie is niets anders dan meer mensen aan het werk die op jaarbasis ook nog eens productiever worden. Groei.. Als we die groeicijfers van de afgelopen jaren ontleden, dan bedroeg de toename van de productiviteit altijd 3 procent, een derde van de groei kwam daar vandaan - de rest kwam voor een belangrijk deel uit de demografie: meer mensen aan het werk. Daar gaat nu de streep doorheen nu het aantal Chinezen afneemt en ook de beroepsbevolking krimpt. De reden dat China zo lang zo hard kon groeien was dat het westerse technologieën voor bijna niets overnam en in de eigen economie implementeerde. Dan ga je hard inderdaad groeien. ...totdat Tot je op het kantelpunt belandt waar we ons nu bevinden: een westerse aversie tegen die technologieoverdracht in combinatie met het feit dat er niet veel meer over te nemen valt. Zo groot was die Chinese inhaalslag. Voor groei is China dus meer op zichzelf aangewezen en moet het land het meer dan ooit hebben van productiviteitsstijging. En daar wreekt het systeem zich van de centraal geleide economie. Een belangrijke voorwaarde voor productiviteitsgroei is dat er uitvindingen gedaan worden die ook nog eens geïmplementeerd moeten worden in de economie. En daar leent de vrije markteconomie zich nu eenmaal beter voor dan een centraal geregisseerde economie. De afnemende bevolkingsgroei is geen probleem dat zich tot de Chinese landsgrenzen beperkt, maar dat ook ons raakt. De afgelopen decennia 'exporteerde' China deflatie en heeft het onze inflatie stelselmatig omlaag gedrukt. Met deze nieuwe economische werkelijkheid kan daar ook een streep doorheen, mogelijk gaat China onze inflatie zelfs aanjagen. Een ander gevolg van lagere economische groei is dat de onzekerheid toeneemt, dat de werkloosheid kan stijgen met in het kielzog daarvan: sociale onrust. Een beetje dictatoriaal regime heeft in dat geval vaak de neiging om de aandacht af te leiden door een gemeenschappelijke vijand, en daarmee vertaalt het Chinese probleem zich in een geopolitieke consequentie. India Als China over zijn zenit heen is, wie gaat dan het stokje overnemen? Diens oude aartsrivaal, het nabije India. Een groot land met een groeiende bevolking en een groeiende beroepsbevolking. En dat met een vrije markteconomie, democratische instituties en een goede relatie met het Westen. En dat kan niet gezegd worden van China.     See omnystudio.com/listener for privacy information.

De geloofwaardigheid van centrale banken lijkt in het geding te zijn volgens econoom Edin Mujagic. Terwijl dat juist hetgeen is waar de banken zoveel waarde aan hechten. 'Als de geloofwaardigheid afneemt, kunnen centrale bankiers daar slapeloze nachten van krijgen.' En dat lijkt nu ook het geval te zijn, zo denkt hij. 'Een van de manieren om te kijken hoe het gaat met geloofwaardigheid van bijvoorbeeld de Federal Reserve, is kijken naar wat de bank zegt te zullen doen met de rente', stelt Mujagic. 'In dit geval zegt de Fed de rente te willen verhogen. In dit geval willen ze dat naar iets meer dan vijf procent doen, en ze willen die rente voor de rest van het jaar op die vijf procent houden.' Maar, zo benadrukt Mujagic, de markt heeft twijfels over die ambitie. 'De markt wil best geloven dat de Fed naar de vijf procent wil, maar vervolgens zullen ze het jaar uitluiden op 4,25 procent', vervolgt hij. 'Dat is één procentpunt lager dan wat de centrale bank zelf aangeeft, en dat is nogal wat.' Volgens Mujagic kan dat het beste worden gezien als puur ongeloof. 'Alsof de markt eigenlijk zegt - in al zijn wijsheid - 'wij geloven jou niet'.'  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het leven in de Verenigde Staten is de afgelopen tijd goedkoper geworden, en dat is volgens econoom Edin Mujagic deels reden voor een feestje. 'We moeten tegenwoordig blij zijn met maar 6,5 procent inflatie in de Verenigde Staten.' 6,5 is namelijk het magische getal voor december, zo stelt Mujagic. 'Dat werd gisteren bekendgemaakt, en daarmee is de inflatie sinds juni iedere maand gedaald. Met uitzondering van één maand. Als je dat een half jaar volhoudt, dan mag je nu wel de conclusie trekken dat het ergste achter de rug is.' Maar, zo nuanceert Mujagic de cijfers, er kan op twee wijzen naar de inflatie worden gekeken: op jaarbasis, en op maandbasis. 'De prijzen waren in de Verenigde Staten 0,1 procent lager in december dan in november, maar om dan meteen te concluderen dat het leven goedkoper is geworden gaat mij te ver', zegt hij. 'Dit zijn tevens cijfers die achteraf bijgesteld kunnen worden. Dus het is echt een afrondingsverschil waar we het over hebben.' Frustratie Volgens Mujagic is het wel een getal voor frustratie zorgt in deze economische situatie. 'Ik las na de publicatie van de cijfers heel veel berichten op sociale media waarin werd gesproken van deflatie in de Verenigde Staten', vervolgt hij. 'Maar deflatie treedt pas op als prijzen dalen. En daarvoor moet het prijspeil over een breed niveau gedurende ene langere periode dalen. Eén maand met een daling van 0,1 procent komt - met alle respect - niet in de buurt van deflatie.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er lijkt een kentering plaats te vinden in het aantal faillissementen. De afgelopen jaren was het aantal - ondanks de coronacrisis - erg laag, maar er is sprake van een voorzichtige stijging. Dat ziet ook econoom Edin Mujagic. Hij benadrukt echter dat het aantal nog steeds laag is. 'Dat wordt voor een groot deel verklaard door twee factoren - allereerst zijn er veel ondernemers die zien dat het niets wordt, en zij stoppen dus al voordat het faillissement uitgesproken wordt', aldus Mujagic. 'Dat is niet te zien in de cijfers. Daarnaast konden veel bedrijven vorig jaar nog gebruik maken van de steunmaatregelen van de overheid, en dat valt dit jaar voor een groot deel weg.' Volgens Mujagic was er in de afgelopen jaren ook nog sprake van economische groei. 'We gaan nu echter naar een periode van lage groei', vervolgt hij. 'En dus denk ik dat we ons er helaas voor moeten opmaken dat we behoorlijk meer faillissementen krijgen dit jaar.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Econoom Edin Mujagic prijst Jerome Powell, de president van de Amerikaanse centrale bank de Federal Reserve. 'Niet alleen om wat hij zegt, maar ook hoe hij het zegt. Hij straalt rust uit. Dat is in deze tijd extra belangrijk.' Maar ook de inhoud van de toespraak die Powell deed in de Zweedse hoofdstad Stockholm looft Mujagic. 'Hij heeft besloten het te hebben over het vertrouwen vanuit het buitenland in de Fed en de onafhankelijkheid van de centrale bank. Om dat te verbeteren zei hij dat de bank vooral moet doen waar men verstand van heeft en waarvoor de bank het mandaat heeft', zo beschrijft Mujagic. Powell zei dan ook dat de Fed ver weg moet blijven van gebieden waar men geen verstand van heeft en waar geen mandaat voor is.  'Het voorbeeld dat hij daarbij gaf is de strijd tegen klimaatverandering. Dat noemde hij een nobel streven. Maar als daar een beleid op gemaakt wordt, het betekent dat de situatie tussen bedrijven, individuen, sectoren en landen wordt herverdeeld. Maar de mensen die daar beleid op moeten gaan voeren, moet gekozen zijn daarvoor. Daar zijn centrale bankiers niet voor aangesteld, stelde Powell', beschrijft Mujagic die er een sneer naar de Europese Centrale Bank in hoort.  'Hij zegt niet dat het onbelangrijk is en dat het niet het werkveld van centrale bankiers raakt, maar hij zegt dat het wat anders is dan er echt beleid op te voeren', volgens de econoom. 'De ECB heeft daar wat meer moeite mee. Want zodra je beleid voert, dan word je gedwongen om te kiezen welke bedrijven groen of grijs zijn en welke bedrijven wel of niet goed bezig zijn. Powells punt is dat daarmee het imago van onafhankelijkheid op het spel wordt gezet.' Mujagic vindt dan ook dat de ECB zich op glad ijs begeeft, vanwege het klimaatbeleid dat de centrale bank voert. 'De onafhankelijkheid en de geloofwaardigheid die de rest van de wereld in je heeft, is het belangrijkst wat je hebt. Dat moet je niet op het spel zetten.'  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het jaar is nog geen twee weken oud maar de inflatie is nu al gezakt onder de tien procent. En dat is reden voor een feestje volgens econoom Edin Mujagic. 'Het CBS heeft ons vanmorgen laten weten dat het magische cijfer van december 9,6 procent bedraagt, en tegenwoordig worden we geacht om blij te zijn om dat soort percentages.' Mits de inflatiecijfers op de juiste berekend worden, benadrukt Mujagic. De vele rekenmethodes kunnen als teveel worden beschouwd, denkt hij. 'Het is alleen maar goed als je een bericht van het CBS krijgt dat ze erin zijn geslaagd om een betere manier te vinden om inflatie te meten', stelt hij. 'Maar dat altijd zo is dat inflatie na een nieuwe meetmethode lager uitvalt, zorgt bij heel veel mensen voor wantrouwen.' Volgens Mujagic is het momenteel ook onmogelijk om fatsoenlijk terug te kijken naar eerder berekende inflatiepercentages, in verband met de inconsistentie in rekenmethodes. 'Als ze inflatie vanaf de zomer van dit jaar beter gaan berekenen, dan worden de cijfers van de afgelopen jaren niet herberekend', zegt hij. 'Voor economen is het heel veel waard als er sprake is van lange reeksen, omdat je daar iets mee kan. Je kunt dus patronen en trends ontdekken.'See omnystudio.com/listener for privacy information.