Macro met Boot en Mujagić | BNR

In Duitsland zijn er de afgelopen maand ruim 62.000 werklozen bijgekomen, maar reden tot paniek is het niet volgens BNR's huiseconoom Han de Jong. Hoewel hij het moeilijk noemt om die cijfers goed in perspectief te plaatsen, wijzen diverse indicatoren erop dat de Duitse arbeidsmarkt langzaam begint te verzwakken. Hij benadrukt dat het aantal werklozen in Duitsland altijd stijgt in juli. 'Als je dan voor het seizoen corrigeert, is er misschien zelfs sprake van een daling van het aantal werklozen', duidt hij. Volgens De Jong moet er ook rekening gehouden worden met het enorme aantal Oekraïense immigranten, dat het beeld ook vertekent. 'Vorig jaar ving Duitsland bijna een miljoen Oekraïners op, en een deel daarvan heeft zich op de arbeidsmarkt gemeld.' Maar toch zijn er allerhande tekenen dat de Duitse economie een verzwakking heeft ingezet. Daar komt nog bij dat Duitsland - net als Nederland - te kampen heeft met een krappe arbeidsmarkt. 'Al is dat een breed internationaal verschijnsel', vervolgt De Jong. 'De Duitse economie groeit al een aantal kwartalen niet of nauwelijks, en kromp zelfs twee kwartalen. Er is dus eigenlijk geen groei meer, waardoor je dus ontspanning op de arbeidsmarkt kunt verwachten.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoewel de inflatie gedaald is, is de mate waarmee een beetje teleurstellend. Dat vindt hoofd research Menno Middeldorp van Rabobank. 'Het is in lijn met wat we verwachtten, maar dan 0,2 procent lager.' Daarmee volgde Rabobank het Centraal Planbureau, wat eerder ook al aangaf te verwachten dat de inflatie sneller zou dalen. 'Dat belooft weer wat voor de koopkrachtberekeningen met Prinsjesdag', aldus Middeldorp. De inflatie blijft relatief hoog omdat de energieprijzen hard dalen ten opzichte van de piek waar Nederland vorig jaar mee kampte, duidt hij. 'In andere sectoren zit nog gewoon inflatie, en dat is gebruikelijk. Energieschokken golven altijd door in de rest van de economie.' Dalingen Maar wel met een vertraagd tempo dus, en daarom zijn de dalingen nog niet zichtbaar in andere takken van de economie. Als voorbeeld noemt Middeldorp de voedselprijzen, die nog altijd heel hoog zijn als gevolg van een prijsschok van agrarische grondstoffen. Hoewel die grondstofprijzen weer gedaald zijn, zijn de supermarktprijzen dat nog niet. Ook normaal, weet Middeldorp. 'Je hebt daar lange ketens, dus het duurt echt wel even voordat alles doorberekend is.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

In twintig jaar heeft de rente van de Europese Centrale Bank niet zo hoog gestaan als nu. Gisteren besloot de ECB de rente opnieuw met 0,25 procentpunt te verhogen, waardoor ze nu op 3,75 procent staat. Esther Barendrecht, hoofdeconoom van de Rabobank, zou het logisch vinden dat nu een pauze volgt. 'De economische onzekerheid is groot. En het is niet duidelijk hoeveel effect de eerdere verhogingen hebben gehad op de economie.' Of de ECB zelf een pauze of stop overweegt na de eerdere renteverhogingen, is niet duidelijk. In een toelichting op het rentebesluit liet ECB-president Christine Lagarde de optie om de rente in september nogmaals te verhogen juist open. Volgens Barendrecht is dat verstandig. 'We moeten eerst naar de data kijken voordat er nieuwe stappen worden genomen.' De effecten van renteverhogingen zijn niet direct zichtbaar, geeft Barendrecht aan. 'Niet alle leningen hebben een variabele rente. Denk aan hypotheken, die in Nederland vaak een lange looptijd hebben. Mensen met een rentevaste periode merken niet snel iets van de renteverhogingen.' Lees ook | Geen 'zachte landing' voor VanMoof, wel voor de economie De onzekerheid in de economie kan echter wel twee kanten opgaan, denkt de econoom. Dat de inflatie lange tijd hoog blijft, is tegen de verwachtingen in. Desondanks zijn consumentenbestedingen op peil gebleven. 'Een gevolg van steunmaatregelen van de overheid, maar ook de lonen stijgen. Er zijn verschillende factoren die de onzekerheid verklaren.' De vraag is of een pauze in de renteverhogingen ook zal resulteren in een stop. Daar moeten we wel rekening mee houden, denkt Barendrecht. 'Voorlopig wel.' Als de inflatie zich niet naar wens ontwikkelt, kan de ECB besluiten om toch weer een nieuw rentebesluit te nemen. De voornaamste zorgen van de centrale bankiers gaan echter over de markten. 'Het gevaar is dat de markten te snel renteverlagingen gaan incalculeren. De communicatie van de ECB is erop gericht om dat te voorkomen.' Lagarde heeft aangegeven dat een verlaging is uitgesloten.' In een toelichting op het rentebesluit liet ECB-president Christine Lagarde de optie om de rente in september nogmaals te verhogen al open. Volgens Barendrecht is dat vooral verstandig. 'We moeten eerst naar de data kijken voordat er nieuwe stappen worden genomen', zegt Esther Barendrecht, hoofdeconoom van de Rabobank (Unsplash) De ECB-president heeft ook aangegeven dat de prijsverlaging van energie en grondstoffen sneller voelbaar zou moeten zijn in de reële economie. Dat daar een vertraging in zit, heeft te maken met de langlopende contracten die zijn afgesloten. 'Achter de schermen vindt een gevecht plaats tussen verschillende partijen in de economie. Wie pakt de meeste pijn van de hoge energieprijzen? Die strijd is nog niet klaar', geeft Barendrecht aan. Hoe eerder die strijd klaar is, hoe sneller de consument ook profiteert van lage energieprijzen. Om dezelfde reden blijft de spaarrente ook achter ten opzichte van de gehanteerde rente van de ECB. Die staat nog lang niet op 3,75 procent. 'Banken gebruiken spaargeld om andere partijen langere leningen te geven. Die zijn vastgelegd op lagere rentetarieven dan nu.'  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na een periode van relatieve windstilte bleek een Amerikaanse renteverhoging van 0,25 procentpunt toch weer onvermijdelijk, zegt macro-econoom Edin Mujagić. Althans: Fed-baas Jerome Powell hoopt met deze stap te voorkomen dat de Amerikaanse centrale bank te vroeg juicht en zich voor de derde keer aan dezelfde steen stoot.  Want, zegt Mujagić: de verleiding is groot om te denken dat de inflatie verslagen is, nadat die de afgelopen maand veel lager uitkwam dan verwacht. Ook de gunstige cijfers over de economie zetten bij Powell niet zomaar alle seinen op groen. 'Powell zei gisteren: dit hebben we in het verleden al een paar keer meegemaakt, dat het inflatiecijfer ontzettend meeviel en dat eigenlijk te snel werd geconcludeerd: 'yes, we hebben de inflatie verslagen!'.' Powell gaat voor het eerlijke verhaal, zegt Mujagić. Inflatie bestrijden zonder economische pijn is nou eenmaal niet mogelijk. Daarom is voorkomen beter dan genezen. Powell toonde zich in zijn persconferentie vastberaden om de inflatie te verslaan. Ook nam hij verantwoordelijkheid voor prijsstabiliteit. 'Dat vond ik een heel opmerkelijke. We hebben het de laatste maanden heel vaak gehad over hoge looneisen en graaiflatie. Maar hij zegt: wij zijn daar verantwoordelijk voor.'  Daarmee is Powell een van de weinige centrale bankiers die hun verantwoordelijkheid nemen en toch vastberaden zijn om inflatie te verslaan. Toch: als je de hele persconferentie goed beluisterde, kreeg je de indruk dat dit wel eens de laatste renteverhoging kan zijn. Dat zal in september blijken, als de Fed weer bijeenkomt. 'In de komende acht weken krijgen we nog twee inflatiecijfers en banenrapporten, dus hij kan nog helemaal niks zeggen over het besluit in september.'  Powell lijkt duidelijk te willen maken dat de voet iets van het rempedaal af kan, nu de inflatie wel degelijk een daling heeft ingezet, denkt Mujagić. 'Hij zegt in feite: we hebben het rempedaal de laatste twaalf maanden behoorlijk stevig ingedrukt. Je moet je voet er nog niet van afhalen, maar nog steviger indrukken hoeft ook niet. Voor centrale banken geldt: tussen het moment van rentewijziging en het moment waarop dat grip krijgt op de economie zit al gauw een of twee jaar.' Mujagić ziet deze renteverhoging dan ook vooral als een manier van de Fed om zekerheid voor zichzelf te creëren. Juni was een goede maand, maar omdat nog niet duidelijk is of dat ook voor juli geldt, doet hij voor alle zekerheid nog een extra renteverhoging. 'Maar de kans is echt heel groot dat dit de laatste zal zijn. En eigenlijk geldt ook voor de ECB, gezien de ontwikkeling van de inflatie en de wat guurdere economische groei, dat het zomaar de laatste renteverhoging kan zijn.' Want Europa mag dan flink achterlopen op de VS, de afkoeling van de economie zet hier wel sneller in door de oorlog in Oekraïne. Bovendien is een aantal ECB-bestuurders toch wat minder streng in de leer. Zij lijken niet erg vastberaden om inflatie aan te pakken, zegt Mujagić. 'Ze kijken meer naar de economie en zoeken - al zullen ze het nooit toegeven - de schuld bij allerlei eurolanden. Als je de rente nog verder verhoogt, riskeer je echt financiële chaos in het zuiden.'   See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Internationaal Monetair Fonds heeft de groeiverwachting naar boven bijgesteld, maar desondanks zal de inflatie komend jaar minder hard dalen. De prognose voor de wereldeconomie komt op 3 procent te liggen, en hoewel dat goed nieuws lijkt, vindt macro-econoom het meer voelen als recessie.  Want in een normaal jaar groeit de wereldeconomie met al gauw 3,5 tot zelfs 4 procent, en de prognose voor volgend jaar ligt daar toch behoorlijk onder. 'En als je inzoomt op het cijfer, zie je dat het vooral de opkomende landen zijn die ervoor zorgen dat het toch nog aan de hoge kant is', duidt Mujagic. 'Want vooral in rijke landen stelt de groei dit en volgend jaar niet veel voor, aldus het IMF.' En van die landen heeft Nederland de twijfelachtige eer van het hebben van de minste economische groei. 'Over Nederland is het IMF allesbehalve positief', vervolgt hij. 'Dit jaar is er minder dan één procent groei, omdat we relatief gezien het meest last hebben van de oorlog in Oekraïne, net als Duitsland.' Made in Germany En het feit dat de Duitse economie goed is voor meer dan een kwart van de Europese economie, betekent dat als het daar slecht gaat, het elders ook slecht gaat. 'Het IMF zegt dat Duitsland eigenlijk het enige rijke land is dat zijn economie niet ziet groeien.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is nog altijd niet duidelijk of de wereldeconomie te maken gaat krijgen met een zachte landing, en daarom wordt er door economen wereldwijd ook deze maand gezocht naar hints, volgens macro-econoom Edin Mujagic. 'Het houdt de gemoederen bezig', zegt hij. Maar de felbegeerde hints stapelen zich wel op, weet Mujagic. De meest recente hint komt vanuit de maandelijkse cijfers van de inkoopmanagersindices. 'Dat zijn maandelijkse enquêtes die naar mensen worden verstuurd in de leiding van grote bedrijven in vrijwel alle landen', duidt hij. 'Zij worden dan bevraagd over nieuwe orders, werkgelegenheid en dat soort zaken.' Volgens Mujagic geeft de index die daaruit voortvloeit een goede en betrouwbare historie als het aankomt op het voorspellen van hoe het met de econome zal gaan. 'De index kan een score opleveren van 0 tot en met 100, waarbij 50 de grens is', vervolgt hij. 'Een score onder de 50 betekent dat de sector krimpt, en een score daarboven geeft aan dat er groei in zit.' Cijfers En dat betekent dat er in veel delen van de wereld sprake is van een economisch minpuntje. De index in onder meer Duitsland, Japan, Frankrijk, de rest van Europa, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten komt uit op een score van onder de 50. 'Dat geeft aan dat het niet lekker gaat met de economie', zegt hij. 'En daar waar er nog een index te vinden is die boven de 50 uitkomt, verkeert ook dat land in een neerwaartse trend, en het wijst er dus op dat we later dit jaar mogelijk in een recessie terecht komen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Spaarders zoeken steeds vaker hun heil in het buitenland, omdat daar de rentes vaak hoger zijn dan in Nederland. Dat meldt het AD vanochtend. Er zou zo'n 100 miljoen euro per week aan spaargelden richting het buitenland worden gesluisd, en heel leuk vinden Nederlandse banken dat niet, denkt macro-econoom Edin Mujagic. Temeer omdat de hoeveelheid spaargeld die een bank bezit bepaalt hoeveel leningen een bank kan verstrekken. En het verschil tussen die rentes is dan winst. 'Dat verschil is tegenwoordig behoorlijk, dus banken zullen het niet leuk vinden', duidt Mujagic. 'Maar het is niet zo dat ze er wakker van zullen liggen.' Volgens Mujagic moet het bedrag ook in perspectief worden gezien. Nederlandse spaarders zijn in Nederland alleen al goed voor zo'n 444 miljard euro, waarmee 100 miljoen een peulenschil wordt. 'Als je 100 miljoen euro per week voor een heel jaar weg ziet vloeien, dan is er na een jaar iets meer dan één procent van het Nederlandse spaargeld weg', vervolgt hij. 'Maar ik geloof niet dat het tot kopzorgen leidt.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Terwijl de inflatie nog altijd als een malle om zich heenslaat en steeds meer mensen in financiële malaise terechtkomen, heeft de Australische minister van Financiën Jim Chalmers juist een begrotingsoverschot. Maar ten goede van de Australische bevolking komt dat niet, aldus macro-econoom Edin Mujagic. 'Hij heeft voet bij stuk gehouden.' Een van de belangrijkste redenen is dat het geen structureel begrotingsoverschot is. De 20 miljard dollar die nu overblijft, komt door eenmalige meevallers. 'Daarnaast heeft Australië - net als Europese landen - ook allerlei uitdagingen die op het land afkomen in de komende jaren', duidt Mujagic. 'En dat kost allemaal heel veel geld. Hij zegt dan ook dat de druk op inflatie niet verder opgevoerd moet worden en dat reserves moeten worden hersteld. Precies wat je van een prudente minister van Financiën wil horen.' Mujagic ziet ook andere parallellen tussen de Australische en Europese situatie. Want zowel de Europese Centrale Bank als de Australische Centrale Bank zijn bezig met het verhogen van de rente. 'Al enige tijd zelfs', vervolgt hij. 'Dus als je nu als overheid een begrotingstekort hebt, komt het er in feite op neer dat als een centrale bank een sloot water op het inflatievuurtje gooit, dat een overheid er weer olie overheen sprenkelt. Dat helpt dus niet.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het heeft er alle schijn van dat de inflatie verslagen gaat worden. Dat zegt macro-econoom Edin Mujagic, al zijn er wel vraagtekens bij te zetten. 'Hoe schatten we in of er niet toch een recessie komt?' Volgens Mujagic moet daarvoor het vizier op de Verenigde Staten worden gericht. 'Dat is de grootste en belangrijkste economie van de wereld', zegt hij. 'Er zijn allerlei indicatoren die je kunt gebruiken, maar een van de beste is het verschil tussen de tienjaarsrente op Amerikaanse staatsobligaties en de driemaandsrente.' Normaliter is het zo dat hoe langer de looptijd van een lening is, des te hoger de rente is. 'Want als je als geldgever geld uitleent voor tien jaar, loopt het geld in die tijd allerlei risico's', vervolgt Mujagic. 'Daar wil je voor gedekt zijn in de vorm van hogere rente.' Omgekeerde rentecurve Dat betekent echter niet dat er geen uitzonderingen plaats kunnen vinden, duidt hij. In dit geval is die zogeheten rentecurve dus omgedraaid. En hoewel Mujagic betoogt dat iets nooit 100 procent zeker kan zijn, benadrukt hij dat het verschil tussen de tienjarige- en driemaandse rente in de Verenigde Staten in de afgelopen decennia iedere keer negatief werd vlak voor een recessie. 'En als we nu kijken naar het verschil, moeten we concluderen dat hij nu ook negatief is', zegt hij. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De wereldeconomie zit middenin de zogeheten 'zachte landing', en dat is een zeer zeldzaam gegeven volgens macro-econoom Edin Mujagic. Zeker gezien de huidige economische omstandigheden, pleit hij.  Tijdens een zachte landing verhoogt de centrale bank net voldoende om inflatie af te remmen, maar niet zodanig dat economie tot stilstand komt. En dat is een absolute zeldzaamheid, zegt Mujagic. 'In het verleden is dat heel sporadisch voorgekomen, en de gemeenschappelijke noemer bij die keren was dat de centrale banken in anticipeerden op problemen', duidt. 'Niet zoals nu, nu reageren de banken er juist op.' Echter, als de rest van de economische omstandigheden in beschouwing wordt genomen, zijn er juist grote verschillen op te merken. De inflatie daalt wereldwijd en een recessie blijft uit óf is zeer mild. 'Het kan zijn dat ergens formeel sprake is van een recessie, maar dat het niet merkbaar is', vervolgt Mujagic. 'Daarnaast blijft de werkloosheid laag en stijgen aandelenkoersen en huizenprijzen weer. En dat allemaal nadat de rente van 0 naar 4 à 5 procent is opgelopen. Het heeft er dus alle schijn van dat we getuige zijn van de zachte landing.' Missie geslaagd Maar om te zeggen dat de missie van de centrale banken geslaagd is, vindt Mujagic wat ver gaan. Hoewel het er op lijkt, is het nog te vroeg om te concluderen dat het zover is. 'Ik ben nog niet overtuigd', zegt hij. 'Enerzijds omdat de geschiedenis ons leert dat het heel sporadisch voorkomt. Al betekent dat wel dat het kán voorkomen.' Daarnaast heeft Mujagic 'sterk het gevoel' dat de effecten van de opgelopen rentes en renteverhogingen van de afgelopen twaalf maanden nog zichtbaar moeten worden. 'Er zijn een hoop bedrijven die de komende twee jaar gunstig afgesloten leningen moeten herfinancieren', legt hij uit. 'Dan pas wordt de pijn van de opgelopen rentes heel duidelijk.'See omnystudio.com/listener for privacy information.