Macro met Boot en Mujagić | BNR

De afname van de geldhoeveelheid in de eurozone is in augustus verder gedaald. En dat is heerlijk nieuws in het kader van de inflatiebestrijding, zegt macro-econoom Edin Mujagic. 'Geldgroei is de brandstof voor meer inflatie en we hebben het nu inderdaad over afname van de geldhoeveelheid. Het lijkt wel of het thema geldgroei in de lucht hangt. Tot Mujagic' zeer aangename verrassing kwam de Duitse ESB-bestuurder Isabel Schnabel met een hele toespraak die aan het onderwerp gewijd was. Een heel andere invalshoek dan de gemiddelde toespraak van een ECB'er van de laatste tijd. 'Je hebt al heel gauw het idee dat je naar de directeur van het Wereld Natuur Fonds luistert: het gaat over klimaat en het redden van vogels, maar nauwelijks over geldgroei.' Een centrale bankier die het over de geldhoeveelheid heeft, dat kan ook helemaal verkeerd uitpakken. Maar Schnabel leek het te snappen: sinds de coronapandemie was de geldgroei zo'n 30 procent, terwijl de inflatie over dezelfde periode van 1 procent naar zo'n 10 procent steeg. 'Dat zie je ook buiten de muntunie, zegt ze, dus is de conclusie: geld doet ertoe. En dat is nogal een conclusie, dat hebben we heel lang niet gehoord van de ECB.'   See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amerikaanse overheid kan weleens in de problemen komen wanneer een groot deel van de 33.000 miljard dollar staatsschuld in de komende twaalf maanden geherfinancierd moet worden. 'Dit is een van de grootste zorgen die ik heb voor de komende tien jaar', zegt econoom Edin Mujagic. De Amerikaanse staatsschuld neemt op dit moment met ongeveer anderhalf tot twee miljard dollar aan rente per dag toe, weet Mujagic. Een kwart van die schuld, zo'n 8000 miljard, moet binnen nu en twaalf maanden geherfinancierd worden, aangezien de jaarlijkse belastinginkomsten van de federale overheid met 5000 miljard dollar lang niet dekkend zijn. 'En dan loop je tegen het probleem aan dat de rente aanzienlijk hoger is dan hij is geweest, en ondertussen blijft de schuld maar stijgen. Er is volgens de econoom niet veel voor nodig om de omvang van de Amerikaanse staatsschuld uit de hand te laten lopen. 'Als dat niet meer te herfinancieren is, krijg je daar allerlei ongewenste gevolgen van. Ondertussen remt de hoge rente, die maar blijft stijgen omdat de schuld blijft stijgen, ook nog de economische groei af.'  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Zuid-Amerikaanse landenverbond Mercosur heeft de Europese Unie een ultimatium gesteld. Zij willen voor 6 december een Europese handtekening onder het handelsakkoord waar de Mercosur-landen en de EU ruim twintig jaar aan hebben gewerkt. 'Gebeurt dat niet, verschuift het Zuid-Amerikaanse vizier naar de Aziatische landen', duidt macro-econoom Edin Mujagic. De Mercosur-landen en de Europese Unie onderhandelen al ruim twintig jaar over het sluiten van handelsakkoorden, en waren de afgelopen maanden zeer dicht bij een daadwerkelijke deal. 'Maar op het laatste moment hebben enkele landen - onder leiding van Frankrijk - extra eisen gesteld', stelt Mujagic. 'Dat was zogenaamd omdat ze zich zorgen maakten over het milieu, maar vrijwel iedereen denkt dat het een excuus is voor protectionistische maatregelen om hun eigen industrieën te beschermen.' Voor Mercosur - dat bestaat uit landen als Brazilië en Argentinië - is de maat vol, en dus wordt er openlijk geflirt met Azië. En gek is dat niet: 'Met hen verlopen de gesprekken veel sneller', vervolgt Mujagic. 'Én het is de plek waar de groei van de toekomst plaats gaat vinden.' Meer concurrentie, maar ook meer welvaart? Hoewel handelsafspraken ervoor zorgen dat er meer concurrentie komt, hetgeen op korte termijn slecht is voor bedrijven of hele sectoren, benadrukt Mujagic dat er vooruit gekeken dient te worden. 'We weten uit het verleden dat handelsakkoorden via de hogere concurrentie zorgen voor een lagere inflatie, innovatie en dat landen zich specialiseren in dingen waar ze goed in zijn', gaat hij verder. 'Ze leveren dus een win-win-situatie op.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens hoogleraar Arnoud Boot had GroenLinks-fractievoorzitter Jesse Klaver gelijk toen hij in Buitenhof stelde dat Nederland is 'achtergebleven op het gebied van loongroei'. 'De economie heeft zich inmiddels gezet naar een laag loonniveau voor een rijk land zoals Nederland', aldus Boot. Maar om dat te veranderen, is tijd nodig. En dat maakt het ingewikkeld, vervolgt hij. 'Je kunt het minimumloon verhogen, en bedrijven zwaarder belasten om dat hogere minimumloon te betalen', duidt Boot. 'Maar het resetten van de economie naar hogere toegevoegde waarde van activiteiten neemt tijd in beslag.' Daarnaast heeft het bedrijfsleven baat bij voorspelbaarheid, in plaats van overhaaste beslissingen, vindt hij. Het feit dat Klaver pleit voor een verdere verhoging van het minimumloon dan nu is voorgesteld, is volgens Boot ook niet zo gek. Er zijn namelijk altijd gevallen van huishoudens die - ondanks een volle maand gewerkt te hebben - de eindjes met moeite aan elkaar kunnen knopen en in armoede verzeild raken. 'Tegelijkertijd kunnen we geen vangnet hebben én financieren uit bedrijfswinsten, terwijl we juist heel veel opdrachten hebben voor dat bedrijfsleven', betoogt hij. 'Hoe ze beter kunnen bijdragen aan wat de maatschappij nodig heeft.' Iedereen krijgt geld Volgens Boot is het onmogelijk om iedereen financieel uit de wind te houden. Zeker nu de Kamer de keuze heeft gemaakt om het bedrijfsleven zwaarder te belasten. 'Met overheidsbeleid kun je er nooit voor zorgen dat iedereen boven water blijft', zegt hij. 'Dat betekent namelijk dat je iedereen geld moet toestoppen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ondanks de grote aangekondigde operaties en reparaties, vond hoogleraar Arnoud Boot eigenlijk niet dat er veel verrassends gemeld werd in de Miljoenennota. 'Alles stond in het teken van het feit dat we verkiezingen krijgen, en dus zit alles los.' Volgens Boot worden verkiezingen gewonnen door de lasten te leggen 'bij wat populistisch goed klinkt'. 'En dat zijn bedrijven en hoge inkomens', duidt hij. 'Of het economisch nou werkt of niet, en dat is eigenlijk wat je van links tot rechts in de politiek kon ontcijferen.' Desondanks is Boot blij met het streven dat partijen de begroting sluitend willen krijgen. 'Hadden we dat de afgelopen jaren maar gehad, dan stonden we er nog veel beter voor', vervolgt hij. 'Dan hadden we geen verkiezingen had waarschijnlijk.' Ook de focus op de bestaanszekerheid van huishoudens noemt hij 'geweldig', temeer omdat de term allesomvattend kan zijn en niet te bagatelliseren is. 'Je kunt er je eigen interpretatie aan geven', zegt hij. 'Maar het is nu verkiezingstijd. Op de valreep is iedereen opeens bereid cadeautjes uit te delen, en er is altijd wel iemand zielig.' Scheve voordelen Als voorbeeld noemt Boot de afgeschoten accijnsverhogingen op brandstof. In plaats van dat de voordelen daarvan terechtkomen bij de bevolkingsgroep die het het hardst nodig heeft, komt het juist terecht bij de hogere inkomens. 'Het is de meest inefficiënte maatregel die je je kunt voorstellen.' En dat is volkomen logisch, voegt hij toe. 'Want op een laatste moment, op een middagje, kun je alleen maar inefficiënte maatregelen nemen, die potentieel snel uit te voeren zijn.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is altijd goed als de bijna goddelijke alwetendheid van centrale bankiers eens wordt doorgeprikt. Daarom was de speech van Fed-baas Jerome Powell gisteravond zo'n verademing, zegt econoom Edin Mujagic: eindelijk eens een centrale bankier die zegt dat hij ook niet precies weet waar het allemaal naartoe gaat. 'Dat kun je zien als iets zwaks, maar ik zie het als iets sterks: gewoon je menselijke gezicht laten zien.' Zo werd het 'één grote genietshow', de presentatie van het rentebesluit van de Fed. 'Wij houden het in de gaten, dus u kunt gerust gaan slapen', is de boodschap die Powell bracht. Het is volgens Mujagic een resolute breuk met de forward guidance waar veel centrale bankiers zich graag op voorstaan. 'Er gebeuren dingen die we tot voor kort voor onmogelijk hielden. Bescheidenheid is nu echt op zijn plaats, zeker bij centrale bankiers. En dát is wat je gisteravond heel duidelijk zag.' De rente bleef onveranderd in de bandbreedte tussen 5,25 en 5,5 procent. De arbeidsmarkt is niet meer zo oververhit als de afgelopen maanden en jaren. De economie draait ook lekker, maar koelt wel wat af en dat is precies wat de Fed wil zien. En ook de inflatie zakt, zegt Mujagic. 'Als je dat allemaal samen neemt, zegt de Fed: 'Het gaat allemaal in de goede richting, dus dat geeft ons de ruimte om de rente op dit moment niet verder te verhogen'.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De verwachtingen voor de Duitse economie blijven onverminderd somber, zo meldt de Duitse Bundesbank. Volgens de Duitse centrale bank zal de lokale economie ook in het derde kwartaal krimpen. Dat betekent dat Duitsland al sinds de herfst van 2022 economische kramp meemaakt. 'Als die economie maar niet goed gaat draaien, dan zal dat zomaar gevolgen hebben voor onze economie', vreest econoom Edin Mujagic.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

De vandaag gepresenteerde miljoenennota is met name gericht op de bestaanszekerheid van burgers. Maar volgens Edin Mujagic is hier 'iets raars aan de hand'. Door de maatregelen om die zekerheid voor zoveel mogelijk mensen te garanderen, zal het begrotingstekort oplopen en de inflatie toenemen, vreest de marco-econoom. De verwachting is dat het tekort zal oplopen tot 2,9 procent, net onder de 3-procentnorm die de Europese Commissie oplegt. 'Maar een overheid die structureel meer uitgeeft dan wat er binnenkomt, jaagt de inflatie juist aan', zegt Mujagic. De vandaag gepresenteerde miljoenennota is met name gericht op de bestaanszekerheid van burgers. Maar volgens macro-econoom Edin Mujagic is hier 'iets raars aan de hand'. Door de maatregelen om die zekerheid voor zoveel mogelijk mensen te garanderen, zal het begrotingstekort toenemen. 'Als iets funest is voor bestaanszekerheid, dan is het wel inflatie.' (BNR) Door meer uit te geven in een tijd van oplopende inflatie, is de overheid bezig met het oplossen van 'een probleem dat de afgelopen jaren door hen zelf is gecreëerd', zegt hij. 'Met deze maatregelen wordt het probleem alleen maar groter.' De kosten voor de maatregelen kunnen echter niet alleen worden opgebracht door huishoudens en het bedrijfsleven. 'Die vormen geen spons die onbeperkte hoeveelheden water kan opnemen.' De overheid zou dan ook meer naar zichzelf moeten kijken, stelt hij. 'Want die is zelf goed voor zo'n 40 procent van ons bbp.' Doordat Nederland jarenlang meer dan ordentelijk heeft begroot, zal een lichte overschrijding van de begrotingsnorm niet direct door de Europese Commissie worden bestraft, denkt Mujagic. 'Door onze manier van begroten, maakte niemand zich zorgen over de betaalbaarheid van de Nederlandse staat.' Maar inmiddels lopen de rentes op, mede versterkt door het eigen beleid. 'De kern is dat een probleem wordt opgelost dat voor een deel zelf is gecreëerd. De oplossingen maken het misschien wel groter.'  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens hoogleraar Arnoud Boot is het goed dat het kabinet zich in de uitgelekte Prinsjesdagplannen op armoedebestrijding toelegt, maar moet er tegelijkertijd worden opgepast. 'We kunnen niet blijven rommelen met het minimumloon.' Dat het kabinet Nederlandse huishoudens met lage inkomens beschermt tegen inflatie met een verhoogd kindgebonden budget en hogere toeslagen vindt hij goed, maar waakzaamheid is geboden, zegt hij. 'We moeten niet op het moment komen dat we het minimumloon gaan verhogen', duidt Boot. 'Dat hebben we namelijk al aanzienlijk verhoogd, en we kunnen niet op die wijze blijven rommelen met de hoogte daarvan.' Daarnaast is het Nederlandse minimumloon ten opzichte van andere landen in Europa al buitengewoon hoog. Iets dat ook NSC-lijsttrekker Pieter Omtzigt afgelopen zondag Buitenhof benoemde, tot vreugde van Boot. 'Omtzigt zei een aantal dingen waar ik gisteren moeite mee had, maar hij had gelijk wat betreft waarborging van de bestaanszekerheid', vervolgt hij. 'Bij bestaanszekerheid gaat het erom dat men vooruit kan in het leven.' Huurmarkt Boot neemt als voorbeeld de huurmarkt. Als die namelijk op slot gaat, of buitengewoon duur wordt wegens een woningtekort, 'hebben mensen geen bestaanszekerheid'. 'En daar kun je met meer loon niet tegenop. En dus moeten we de omstandigheden en de mogelijkheden van mensen versterken.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Pas wanneer de overheid bedrijven de juiste prikkels geeft, kunnen bedrijven bijdragen aan een betere wereld. Dat is de strekking van een rapport van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, genaamd 'Goede zaken'. Econoom Arnoud Boot werkte mee aan het rapport. 'Dat we aardgas zo goedkoop hebben gemaakt en het westen van het land vol glastuinbouw hebben gezet, kun je die ondernemers niet verwijten.' 'Dat hebben we zelf aangemoedigd', zegt Boot. 'Er is daar een gigantische industrie neergezet die in ons land veel ruimte in beslag neemt en afhankelijk is van heel goedkoop gas. We hebben ze de verkeerde prikkels gegeven.'  Volgens Boot maakt het bedrijfsleven de juiste keuzes bij de juiste prikkels. Het gaat in het rapport niet over lastenverzwaring, benadrukt hij, maar vooral om bedrijven 'in hun kracht zetten.' Daarbij wordt onder meer gekeken naar het belasten van CO2. 'Wanneer vervuiling beprijsd wordt, zul je zien dat bedrijven buitengewoon inventief zijn om de goede dingen te gaan doen. Dat is juist de kracht van het bedrijfsleven.' See omnystudio.com/listener for privacy information.