Macro met Boot en Mujagić | BNR

‘Duitsland werkt tegen Europees beleid in’Auteur: Jorn Lucas De Duitse overheid komt haar industrie tegemoet met een groot pakket om die industrie te ondersteunen. Zo wordt de belasting op elektriciteit verlaagd en worden maatregelen getroffen om de kosten van CO2-emissierechten te compenseren. Veel Duitse bedrijven in de verwerkende industrie kunnen dit goed gebruiken, maar het kan tot scheven gezichten leiden in Europa, oordeelt Menno Middeldorp, hoofd research bij de Rabobank.   Met de steunmaatregelen worden volgens Middeldorp bedrijven aan beide kanten van het spectrum bediend. Bij het maken van elektriciteit wordt CO2 uitgestoten, als daarbij gebruik wordt gemaakt van fossiele brandstoffen. En als een bedrijf gas gebruikt om een heel hoog energieniveau te bereiken, dan stoot dat bedrijf ook CO2 uit. ‘Beide vormen worden nu langer en meer gecompenseerd.’ Lees ook | ‘Britse economie loopt redelijk in de pas met Europa’ De Duitse overheid komt de industrie tegemoet met een groot pakket om die industrie te ondersteunen. Zo wordt de belasting op elektriciteit verlaagd en worden maatregelen om de kosten van CO2-emissierechten te compenseren. Veel Duitse bedrijven in de verwerkende industrie kunnen dit goed gebruiken, maar dit kan tot scheven gezichten leiden in Europa, oordeelt Menno Middeldorp, hoofd research bij de Rabobank. Bron: UnsplashPleisters plakken Volgens Middeldorp is de verwerkende industrie enerzijds van groot belang voor de Duitse economie, maar tegelijkertijd ook zeer gevoelig voor de gevolgen van hoge energieprijzen en een in recessie verkerende economie. Vanuit een Duits economisch perspectief is de maatregel derhalve te verdedigen, maar het is geen structurele oplossing. ‘Dit is meer een pleister plakken', om ervoor te zorgen dat andere delen van de industrie niet worden geraakt. 'Hoge energieprijzen moedigen die structurele oplossingen dan wel weer aan. Als overheid moet je er wel voor zorgen dat de transitie goed op gang komt. Middeldorp denkt dat er een onderscheid moet worden gemaakt tussen elektriciteit en het gebruik van fossiele brandstoffen. ‘Dit zal je terugzien in de relatie tussen Noord- en Zuid-Europa’ Menno Middeldorp, RabobankOndermijning De vraag is daarnaast of Duitsland hiermee Europees beleid, zoals het emissie­handels­systeem, ondermijnt. Deze tijdelijke maatregel kost veel geld, lasten die Duitsland kan dragen. Voor landen als Italië ligt dat anders. 'Voor landen met een goede begrotingspositie is dit goed te doen, maar ze werken hier wel tegen Europees beleid in. En dit zal je terugzien in de relatie tussen Noord- en Zuid-Europa.’ Omdat Duitsland sterk afhankelijk is van de industrie, kunnen economische klappen voelbaar zijn in de industriële basis van Europa, meent Middeldorp.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bedrijven kiezen er steeds vaker voor om hun productie te verplaatsen naar landen die ze vertrouwen of naar gebieden dichter bij huis, om op die manier strategische autonomie te bereiken. Maar dat kost geld, waarschuwt macro-econoom Edin Mujagic. 'Bovendien gaat het ten koste van de werkgelegenheid.' Dat bedrijven bezig zijn met een verandering blijkt uit een ondervraging van de Europese Centrale Bank (ECB). Voorheen waren bedrijven vooral bezig met offshoring: het verplaatsen van een heel groot deel van de producties naar lagelonenlanden. Nu merkt Mujagic dat bedrijven de focus hebben verplaatst naar friendshoring: het verplaatsen van productie naar bevriende landen, en nearshoring: de productie dichter bij de uiteindelijke afzetmarkt brengen.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

De EU haalt Mario Draghi, voormalig voorzitter van de Europese Centrale Bank (ECB) en oud-premier van Italië, naar Brussel om een rapport te schrijven over hoe de Europese economie verbeterd kan worden. Maar macro-econoom Edin Mujagic heeft weinig vertrouwen in de uitkomst ervan. Mujagic zegt geen nieuw rapport nodig te hebben om te weten wat er aan de hand is. 'Als je gewoon kijkt naar de 27 landen, elk met hun eigen economische geschiedenis, dan weet je genoeg', zegt hij. 'Je hebt een aantal zwakke landen: denk aan Italië, Griekenland en Spanje. En een aantal sterke landen, zoals Duitsland, Oostenrijk en ook Nederland. Het enige wat je moet doen is kijken waarom de zwakke landen zwak zijn en de sterke landen sterk.' Volgens de econoom zijn daar duidelijke patronen te herkennen. 'De zwakke landen hebben lange tijd hoge inflatie gekend, hoge begrotingstekorten gehad en hadden zwakke munten voordat de euro werd ingevoerd', zegt hij. Bij de zogenaamde sterke landen ziet de econoom juist het tegenovergestelde.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat partijen in hun verkiezingscampagnes nadruk leggen op het verhogen van het minimumloon, slaat als een tang op een varken. Dat vindt hoogleraar Arnoud Boot. 'Het is een heel erg rare discussie.' Temeer omdat het minimumloon tussen 1 januari 2021 en de komende 1 januari 2024 met 23 procent zal zijn gestegen, weet Boot. En daarmee is het dus geen 'vergeten discussie'. 'Ik ben er uiteindelijk voor dat het minimumloon in Nederland op een hoger niveau ligt, omdat we dat als land kunnen hebben én omdat we een permanent gebrek aan arbeidskrachten hebben', zegt hij. Boot benadrukt dat er al sinds de jaren 90 een schrijnend tekort is, en dat een hoger loongebouw - in tegenstelling tot wat er in de tachtiger jaren gedacht werd - de oplossing kan zijn. Ook nodigt het bedrijven uit om innovatiever te worden en zorgt het voor meer productieve en toegevoegde waarde. 'En daar heb je ook mensen voor nodig die lager opgeleid zijn', duidt hij. (...). 'En de luiheid in de economie blijft als je de suggestie wekt dat alles met lage lonen op te lossen is.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als Nederlandse banken nog langer wachten met aanpassingen van de spaarrentes, ligt een bankrun mogelijk op de loer. Buitenlandse banken, die onder het Europese depositogarantiestelsel vallen, bieden tweemaal hogere rentes en zijn voor de consument in een handomdraai te bereiken. 'Banken moeten zich daarop voorbereiden', zegt macro-econoom Arnoud Boot. Deze week werd bekend dat ING, net als veel andere banken, hoge winsten heeft behaald. Onder meer als gevolg van de gestegen rente en omdat banken achterblijven met het verhogen van de spaarrentes. 'Die winsten van de banken, komen dus linea rechten bij de spaarders vandaan', zegt Boot. Banken zouden daarom op zoek moeten gaan naar wat hun echte toegevoegde waarde is voor de maatschappij is. Als spaarders via sites als raisin.nl hun spaargeld kunnen onderbrengen bij een andere Europese bank met stuk hogere rentes, bestaat de kans dat veel Nederlandse spaarders hun geld naar het buitenland brengen. 'Er is geen enkele reden voor de consument om niet naar raisin te gaan, en dat kan grote gevolgen hebben. Demissionair minister van Financiën Sigrid Kaag heeft al eerder in de Tweede Kamer gezegd dat er alternatieven zijn voor de lage spaarrentes. 'Dan heeft ze het direct over buitenlandse banken en dan ligt een bankrun op de loer. Op de manier verzaken banken in hun zorgplicht, want banken zijn een maatschappelijke instelling, zegt Boot. Volgens Boot is Steven van Rijswijk, ceo van ING, een 'verantwoordelijke man met voldoende verantwoordelijkheidsgevoel die echt niet iemand een poot wil uitdraaien'. Maar hij zal met goede argumenten moeten komen om de klanten te behouden. Want klanten hebben immers geen relatie meer met de bank. 'Mensen hebben alleen nog maar een app op de telefoon. De nieuwe generatie weet niet eens bij welke bank ze zitten. Als banken die relatie niet weten te herstellen, dan hebben ze geen rol meer in de toekomst. 'Want dan is hun winstgevendheid weg. En dus zal de ING-topman, net als zijn collega's, aan de slag moeten, denkt Boot. 'Dat heeft te maken met de dienstverlening aan het mkb en aan het land. Banken zijn cruciaal voor de samenleving maar hun toekomst is onzeker.   See omnystudio.com/listener for privacy information.

We lijken in Europa in een periode van economische malaise aanbeland. De economie van de Eurozone kromp op kwartaalbasis met 0,1 procent, in de hele EU werd een groei van 0,1 procent gerapporteerd. Ondertussen lijkt de Amerikaanse economie met een groei van 4,9 procent over het derde kwartaal juist bijzonder hard te gaan. Maar dat cijfer moeten we volgens econoom Edin Mujagic met een flinke korrel zout nemen. 'De Amerikaanse manier van rapporteren vertekent de groei een beetje.' 'Het loopt niet over, de groei vertraagt heel duidelijk', aldus Mujagic over het de zeer magere Europese groeicijfers over het derde kwartaal. Gekeken naar vooruitlopende indicatoren ontstaat het beeld dat de economische situatie er de komende maanden en misschien wel kwartalen ook niet veel beter op zal worden. Toch weet de econoom een klein lichtpuntje te vinden: 'Het maakt de strijd tegen de inflatie wat makkelijker, want dit remt de inflatie straks af.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De rente op spaarrekeningen is zo laag omdat banken het geld van particuliere spaarders niet meer nodig hebben, zegt macro-econoom Edin Mujagic. In plaats van een spaarrekening te openen voor de kinderen, raadt hij aan om op zoek te gaan naar een goed gespreid beleggingsfonds. Tot 2008 was spaargeld heel aantrekkelijk voor banken, zegt Mujagic. 'Het was voor hen een goedkope manier om zich te financieren. Je kon naar de kapitaalmarkt gaan, of aankloppen bij de Europese Centrale Bank. Maar doorgaans lagen die rentes een stuk hoger dan de spaarrente.' Dat is de afgelopen jaren enorm veranderd. 'De ECB heeft de afgelopen jaren heel veel geld bijgedrukt', aldus Mujagic. 'Een groot deel van dat geld is bij commerciële banken terechtgekomen. Die hebben nu op hun rekening bij de ECB 3.700 miljard euro aan overtollige middelen liggen.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens toezichthouder Andrea Enria van de Europese Centrale Bank zijn er flinke risico's gebonden aan de fragmentatie van de Europese (interne) markt. Dat zegt hij in een interview met The Financial Times. En zijn boodschap moet zeer ernstig worden genomen, vindt hoogleraar Arnoud Boot. Met fragmentatie doelt Enria op landen die zich met hun standpunten verschuilen achter hun grenzen, en daarmee wordt het huidige politieke klimaat 'uitstekend gekenmerkt' duidt Boot. 'Op Europees niveau is dat buitengewoon vervelend, want het betekent dat een land als Nederland - dat het altijd van de handel of grensoverschrijdende activiteit moet hebben - in moeilijkheden komt.' De boodschap van Enria richt zich echter vooral op het bankenlandschap, omdat banken in Europa vooral nationaal gericht denken. 'Vanuit zijn Italiaanse oogpunt is dat zeker te begrijpen, gezien de hoge staatsschuld die vooral op de balans van Italiaanse banken staat en dat hij mogelijk de volgende gouverneur van de Italiaanse centrale bank wordt', vervolgt Boot. 'Maar het is dus ook te begrijpen dat hij verbaasd is over het gebrek aan grensoverschrijdende activiteiten in Europa.' Nederland Enria heeft daarbij ook Nederland in het vizier genomen. 'Eigenlijk zegt hij dat Nederlanders wel leuk kritiek hebben op het feit dat ze amper rente krijgen op spaargeld, maar dat ze dat te danken hebben aan dichte financiële grenzen', legt Boot uit. (...). Mochten die grenzen op de financiële markten nou wél opengaan, dan zou het volgens Boot betekenen dat er directe investeringen in andere landen mogelijk zijn. 'Via de kapitaalmarkt, of dat een land obligaties kan uitgeven bij beleggers in andere landen', stelt hij. 'Dat betekent échte risicodeling tussen Europese landen, waarbij er directe toegang is tot economische activiteiten in andere landen, in plaats van dat je alles via banken laat lopen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Kees de Kort is terug bij BNR! In zijn nieuwe podcast ' Van Alle Markten Thuis'  geeft hij wekelijks zijn ongezouten commentaar samen met oud-collega en BNR beroemdheid Robert de Boeck. Elke vrijdag na de lunch, in je favoriete podcastapp.  Over de podcastIn ‘Van Alle Markten Thuis’ delen oud-collega’s macro econoom Kees de Kort en oprichter en directeur van investeringsmaatschappij Antea Robert De Boeck hun inzichten in alle economische aangelegenheden.  Met een scherp afgestelde bullshitmeter fileren de Waldorf & Statler van de Nederlandse economie financiële trends en economisch beleid.  Gezellig gaat het niet worden, de moeite waard wel. Kees de Kort Jarenlang was macro-econoom Kees de Kort een vaste waarde bij BNR. Tot zijn pensioen genoten tienduizenden podcastluisteraars van zijn dagelijkse column op BNR. Hij studeerde economie aan de Katholieke Universiteit van Tilburg. Hij werkte onder andere bij Staalbankiers, Onderzoeksbureau Financiële Diensten Amsterdam en Barclays. De ‘Beursgoeroe’ van het jaar 2008 is nu terug bij BNR. Hij en zijn ‘Dekortiaanse’ uitspraken staan klaar om met een gezonde dosis realisme de economie van zijn opinie te voorzien. Ook als het niet over de economie gaat trouwens. Robert De BoeckAls vast panellid van ‘Ongevraagd Advies’ in ‘Zaken doen’ is deze geboren Rotterdam geen onbekende bij BNR. De oprichter en directeur van investeringsmaatschappij Antea is begonnen aan de Erasmus universiteit waar hij cum laude zijn studie Economie afrond. Hij werkte net als Kees bij Staal Bankiers en daarvoor bij Nationale Nederlanden. Met een lichte Rotterdamse tongval en in klare taal neemt hij geen blad voor de mond als het om financiele trends of economisch beleid gaat. Of Sparta. Hij schrijft ook een column in Quote.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat de Tweede Kamer tot diep in de nacht, tijdens het laatste debat voor het verkiezingsreces, heeft geschoven met miljarden euro's, laat een tijdsbeeld zijn waarbij niemand in de lead is. Volgens macro-econoom Arnoud Boot doen Kamerleden er verstandiger aan om eerst goed onderzoek te doen naar de plannen en die pas daarna in te voeren. Liefst na de verkiezingen. De huidige werkwijze lijkt meer op het op zoveel mogelijke manieren 'pleasen van de kiezer'.Afgelopen nacht maakten de Kamer en het demissionaire kabinet afspraken over onder meer de verlaging van de rente op studieschuld van studenten en de handhaving op de accijnskorting op brandstof. 'Kamerleden zeggen achter de schermen dat dit soort dingen niet op een achternamiddag of middernacht moeten worden geregeld. Maar in de praktijk doen ze precies het tegenovergestelde, aldus de hoogleraar. Maar niet alle kiezers zijn nou eenmaal blij te krijgen, merkt hij op. 'Op het moment dat de ene helft van de Kamer de kiezers aan het tevreden houdt, moet de andere helft van de Kamer dat ook gaan doen. En dan zijn ze die kiezer aan het pleasen met alles wat los en vast zit.' Een verkeerde manier van politiek bedrijven, denkt Boot. Het riekt naar 'een soort cliëntelisme waar elke politieke partij, los van zijn visie op de maatschappij een bepaalde groep mensen probeert te pleasen om daarmee vervolgens beter uit de verkiezingen te komen'. Onacceptabel, zegt Boot. 'Ik weiger te accepteren dat de politiek louter op dagkoersen regeert.' Partijprogramma's, verkiezingen en referenda zijn ervoor om aan te geven waar de prioriteiten liggen en op daarvan worden keuzen gemaakt.fdmg/quoteOp het moment dat de ene helft van de Kamer de kiezers aan het tevreden houdt, moet de andere helft van de Kamer dat ook gaan doenArnoud Boot, macro-econoomDat blijkt ook uit de manier waarop de verlaging van de rente op de studieschuld van studenten wordt bekostigd, namelijk door versobering van de expatregeling. 'Die zaken hebben niets met elkaar te maken en dat is heel erg', denkt Boot. Want Nederland is een 'open samenleving, dat op een fatsoenlijke manier talent uit de hele wereld aantrekt. En daar moeten we naar terug'. Een soortgelijk beeld speelt bij de handhaving op de belastingkorting op brandstoffen. Dat staat haaks op de doelstellingen van het kabinet, namelijk verdere verduurzaming. Door de prijs van benzine en diesel op deze manier laag te houden, wordt de consument uitgenodigd om in de auto te blijven rijden. 'Hiermee houdt je vernieuwingen met betrekking tot de energietransitie tegen. Het gaat dwars tegen de groei van de economie in, die binnen bepaalde grenzen van natuur en milieu moet worden ingericht. En de rekening voor dit al wordt, onterecht, bij het bedrijfsleven gelegd, ziet Boot. 'Bedrijven hebben we heel hard nodig en en dan heb ik het niet puur over werkgelegenheid want Nederland heeft al 25 jaar geen werkloosheid.' Het bedrijfsleven zou juist geprikkeld moeten worden om een bijdrage te leveren aan de maatschappij en de daarbij behorende uitdagen. Daarvoor moeten ze wel het vertrouwen krijgen, in plaats van een dikke rekening. 'Hiermee neemt je het bedrijfsleven niet serieus. Dit is een beleid van drie stappen vooruit en vier stappen achteruit.'See omnystudio.com/listener for privacy information.