Macro met Boot en Mujagić | BNR

Jerome Powell, voorzitter van de Amerikaanse centrale bank, heeft in het Amerikaanse parlement gezegd nog steeds een renteverlaging na te streven. Dat laat alleen nog even op zich wachten door de inflatie die aan de hoge kant blijft. De deur naar verlagingen staat op een kier, mede omdat de Amerikaanse economie in het eerste kwartaal van 2024 een aanzienlijke groei zal laten zien. En dat helpt niet bij inflatiebestrijding en legt de lat voor renteverlaging hoog. ‘Ik zet mijn geld er niet op’, zegt macro-econoom Edin Mujagic. Het is de week waarin de leiders van zowel de Amerikaanse als de Europese centrale bank beide met belangrijke toespraken komen. Later vandaag geeft ECB-baas Christine Lagarde een persconferentie, de vraag is wat zij zal zeggen over de rente. Enkele maanden geleden werd publieke nog gespeculeerd over aanstaande verlagingen, zowel in de VS als in de EU. Dat daar nu voorzichtiger over wordt gedaan, heeft te maken met een bekende beurswijsheid: don’t fight the Fed. De eerdere speculaties kwamen vooral van marktpartijen en ook toen al waarschuwde de Fed voor al te veel enthousiasme. Dat blijkt nu ook. Hoe krijgt de Fed die financiële markten terug in het hok? Dat lijkt inmiddels wel gebeurd. De markten gaan nu uit van drie renteverlagingen dit jaar, niet al te lang geleden was dat nog zeven keer. Maar als je goed naar Powell hebt geluisterd, heb je hem horen zeggen dat de Fed-rente waarschijnlijk heeft gepiekt. Dat impliceert een verlaging of misschien wel een verhoging van de rente. Hij moet alle opties open houden. Ik zet mijn geld niet op drie verlagingen dit jaar. De inflatie in de VS daalt langzaam, ik sluit niet uit dat we dit jaar zelfs weer een stijging gaan zien. Bijvoorbeeld als gevolg van de spanningen in het Midden-Oosten. Die renteverlagingen zijn alles behalve zeker. Uit een rapport van de BIS (Bank for International Settlements) bleek eerder deze week dat de inflatie anders is dan anders. De BIS, de bankier van alle centrale banken, adviseert om rustig aan te doen met renteverlagingen. Dat pleidooi echoot na en was duidelijk terug te horen in de toespraak van Jerome Powell. In hoeverre zal de ECB de lijn van de Fed volgen? Voor de ECB geldt min of meer hetzelfde als voor de Fed. Ze willen heel graag de rente verlagen, maar de omstandigheden zijn er niet naar. Dus ook hier verwacht ik geen grote besluiten. Overigens neemt Powell vandaag ook opnieuw het woord, dan in de Amerikaanse senaat. Naar verwachting zal zijn verhaal niet erg afwijken van wat hij eerder heeft gezegd. Tegelijkertijd spelen er ook andere zaken bij de ECB Er is een hoop gemopper binnen de gelederen van de ECB. Enerzijds over de lonen, over het functioneren van president Lagarde zelf. Laatste punt van discussie gaat over een uitgelekte brief van het personeel aan het bestuur, waarin het beklag wordt gedaan over de gang van zaken bij de bank. Dat is niet voor het eerst maar het gaat nu een stapje verder. De aanleiding zijn uitspraken van het Nederlandse bestuurslid binnen de centrale bank, Frank Elderson. Die heeft gezegd dat wanneer een nieuwe of bestaande werknemer van de ECB zich niet kan vinden in het klimaatbeleid van de centrale bank, die persoon eigenlijk niets heeft te zoeken bij de ECB. Nieuw personeel zou zelfs geherprogrammeerd moeten worden. Daar beklaagt het personeel zich over want dit staat haaks op de diversiteit van meningen en transparantie binnen de ECB. Het personeel van de ECB roept het bestuur op om de leiderschapsstijl onder de loep te nemen. Dat is diplomatieke taal, ze bedoelen dat zo niet langer kan. Ik ben heel benieuwd of Christine Lagarde, president van de ECB, vandaag naast alle vragen over wat ze gaat doen met de rente, ook vragen krijgt over het gemor binnen de ECB.    See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nu de inflatie langzaam maar zeker weer zakt en de 2 voor de komma staat, wordt de roep om renteverlagingen weer luider. ‘Het grote beeld is dat de inflatie zakt, in zowel Europa als de Verenigde Staten. Die 2 procent waar men naar streeft, komt steeds dichter bij’, zegt econoom Edin Mujagic. Maar, hij heeft een belangrijke winstwaarschuwing. De oorzaak? Een rapport van de Bank voor Internationale Betalingen (BIB) waarin wordt voorspeld dat de inflatie langzamer zal dalen dan normaal.   See omnystudio.com/listener for privacy information.

Pensioenfonds ABP wijzigt het beleggingsbeleid. Zo gaat 30 miljard euro van het pensioenfonds naar ‘impactbeleggingen’, investeringen waarbij naast renderen ook een maatschappelijk resultaat komt kijken. Verder wil ABP meer beleggen in Nederland en meer bedrijven weren die de duurzaamheidscriteria niet halen. Volgens hoogleraar Arnoud Boot kunnen mensen daar in ieder geval niet tegen zijn. Al waarschuwt Boot voor het te hard van stapel lopen wat betreft het uitsluiten van bedrijven.  Is de wijziging van het beleggingsbeleid een begrijpelijke stap van ABP? ABP heeft een totaal vermogen van ongeveer 500 miljard euro en het logisch dat te spreiden. Dat is ook in het belang van de pensioengerechtigden. Van de 30 miljard euro die het pensioenfonds wil steken in 'impactbeleggingen', gaat in de komende zes jaar minstens 10 miljard euro naar Nederland. Dat geld moet aan de ene kant worden gestoken in innovatie en duurzaamheid en aan de andere kant in huurwoningen. De overige 20 miljard euro gaat naar 'impactbeleggingen' in het buitenland. Een pensioenfonds kan het eigen vermogen beleggen of investeren. Beleggen is geld steken in iets waarvan je niet weet wat het is. En investeren houdt in dat je er bovenop zit. 'Impactbeleggen' valt onder dat laatste. Daarmee wil het pensioenfonds iets bereiken, daar kun je absoluut niet op tegen zijn. Verder wil het fonds ongeveer 80 procent van de portefeuille indexbeleggen, dus passief in plaats van actief.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De ceo’s van ASR en NN Group waarschuwen in het Financieele Dagblad dat Nederland minder aantrekkelijk wordt voor buitenlandse investeerders. Volgens de topmannen moet er veel meer voorspelbaarheid zijn in het overheidsbeleid, omdat onvoorspelbaarheid het investeringsklimaat verslechtert. Een terechte oproep, vindt hoogleraar Arnoud Boot. Die voorspelbaarheid is zelfs belangrijker dan een gunstig belastingklimaat. Bedrijven willen kunnen opereren, wat betekent dat ze willen weten waar ze aan toe zijn. Je wil als bedrijf investeren waar je je kunt voorbereiden op de toekomst en je wil weten dat je in een betrouwbaar land zit met een betrouwbare overheid. Dat is veel belangrijker dan of de lastendruk een procentpunt hoger of lager is. Je wil je kunnen instellen op de regelgeving op het beleid zoals dat bestaat. Als dat telkens wijzigt, kun je geen langetermijninvesteringen doen. Wat maakte Nederland eerder wel een aantrekkelijk land voor investeerders? Juist de voorspelbaarheid van de overheid, de rechtsstaat en hoe wij hier met zaken omgaan. Maar je ziet dat het parlement de laatste jaren veel opportunistischer bezig is. Kijk maar naar de ‘middag van het feest van de democratie’ van Jesse Klaver, waar in een middag allerlei maatregelen erdoorheen gejast moesten worden die grote gevolgen voor bedrijven hebben. Dat opportunisme waarmee we naar zaken kijken, dat kan eigenlijk niet.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Uit cijfers van het Duitse equivalent van het CBS - Destatis - blijkt dat lonen aldaar gemiddeld met 6 procent zijn gestegen. En hoewel dat goed nieuws lijkt, is het tegenovergestelde waar volgens macro-econoom Edin Mujagic. Duitse consumenten kregen er inderdaad gemiddeld 6 procent bij, maar ik ben een econoom. Dus ik haal daar vervolgens de inflatie van af. En de geldontwaarding in Duitsland bedroeg vorig jaar maar liefst 5,9 procent. Het goede nieuws is dat men er wel degelijk op vooruit is gegaan, maar het is een afrondingsverschil. Máár, hoe mager het ook lijkt, er is toch reden voor een feestje. Het is de eerste stijging van wat we reële lonen noemen sinds 2019. Ze hebben er in Duitsland dus heel erg lang op moeten wachten. Maar is het voldoende om al die jaren een beetje goed te maken? Nee absoluut niet. 0,1 procent is bij lange na niet voldoende zelfs. Als je hetzelfde rekensommetje maakt voor de eurozone - alle eurolanden samen - dan zie je dat de gemiddelde loonstijging vorig jaar 5,3 procent bedroeg. De totale inflatie daarentegen was 5,4 procent, dus we er zijn als geheel zelfs iets op achteruit gegaan.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Europese Centrale Bank, de ECB, is met cijfers gekomen over de kredietverlening door banken. Daaruit blijkt dat banken, voor het eerst in zes maanden, minder leningen verstrekken aan bedrijven en huishoudens. Volgens macro-econoom Edin Mujagic, zegt dit onder meer dat dat de renteverhogingen van de ECB werken. ‘Ik zou me heel grote zorgen hebben gemaakt als dat niet het geval zou zijn geweest.’   De ECB heeft in korte tijd de rente verhoogt van nul naar vier procent. ‘Als je daar geen effect van ziet, dan heb je een groot probleem.’   Maar er is meer aan de hand?   Als de kredietverlening achterblijft, dan mag je verwachten dat de economische groei dit jaar heel erg mager zal zijn. Een economie groeit harder wanneer het geld rolt. En dat geld rolt pas als de kredietverlening gezond en hard groeit. Dat betekent immers dat we vaak naar de bank stappen om een lening af te sluiten en om dat geld vervolgens uit te gaan geven. Deze cijfers laten zien dat daar dit jaar weinig te halen valt.   Wat vinden die ervan de andere economen nou?  Dit wordt gebracht als slecht nieuws. Maar ik zie dat anders, omdat je ook dit soort ontwikkelingen moet zien in een groter beeld. Ik had me grotere zorgen gemaakt als we van de ECB te horen hadden gekregen dat de kredietverlening uitbundig was gegroeid. Dat zou namelijk betekenen dat de strijd tegen de inflatie geen zoden aan de dijk zet.   Om inflatie te kunnen bestrijden heb je nodig dat mensen zien dat er een oorlog gevoerd wordt tegen die inflatie. Als mensen dat niet doorhebben, dan wordt de bestrijding heel moeilijk. Maar net als in de medische zorg geldt ook hier dat voorkomen beter is dan genezen, want we zien nu dat genezen heel veel pijn doet. Ook in de economie.   Wat zijn de alternatieven dan?   De ECB had kunnen besluiten weinig, of helemaal niks, te doen tegen de inflatie. Dan was de inflatie niet, of niet daadkrachtig genoeg, aanpakt waardoor deze te lang op een te oog niveau komt. Dat zorgt ervoor dat de langetermijnrente structureel omhooggaat en de onzekerheid over de economie wordt veel groter. Omdat je simpelweg niet weet wat de prijzen volgend jaar zullen zijn. Dat remt dan weer de economische groei op termijn af en zorgt voor een toenemende ongelijkheid in een land.   Dat alternatief is dus erger dan het medicijn?   De les die hieruit kan worden getrokken is dat je de inflatie beter laag moet houden. Beter voorkomen dan genezen, want genezen doet heel veel pijn. En dus is dit ook een les voor toekomstige bestuurders van de ECB. Zorg ervoor dat je de rente niet te lang te laag houdt, want dan krijg je onvermijdelijk hiermee te maken.    See omnystudio.com/listener for privacy information.

Macro-econoom Edin Mujagic stelt dat er een verbazingwekkend groot verschil te zien is tussen het gedrag op de financiële markten en de algemene economische ontwikkelingen. ‘Er gaat geen dag voorbij zonder een all time high op de beurzen', licht de macro-econoom zijn constatering toe.    See omnystudio.com/listener for privacy information.

De voorgestelde aanpassing van de postwet door PostNL-topvrouw om per week minder vaak post te hoeven bezorgen klinkt misschien als logische stap, maar het verklaart volgens hoogleraar Arnoud Boot vooral 'waar we terechtgekomen zijn'. Een paar jaar geleden heeft toenmalig staatssecretaris van Economische Zaken Mona Keijzer een fusie - of hoe je het ook noemen wil - toe te staan tussen PostNL en Sandd. Laatstgenoemde was de enige concurrent van PostNL, en dus ook het enige bedrijf wat de markt levendig had gehouden en dus vernieuwing op de markt mogelijk maakte. Iedere deskundige - inclusief de Autoriteit Consument & Markt (ACM) - raadde die beslissing af. Het was absoluut ongewenst, want er ontstond daardoor een monopolist die daarop niet meer hoeft te vernieuwen en die de overheid voor een gedwongen feit gaat plaatsen. En daar staan we nu. (...). Een dergelijk monopolie betekent dat het bedrijf in slaap valt, en dat het niet efficiënt gaat opereren en niet concurrerend is. En dan krijg je dit soort persberichten, dat PostNL 'de postbezorging wil aanpassen zodat hij beter aansluit op de behoefte van klanten en consumenten.' Is dat zo'n slecht statement dan? Het is dat ze er ook aan toevoegen dat een nieuwe manier van postbezorging ook aansluit op de huidige arbeidsmarkt, want het minder gaan bezorgen van post en de inefficiëntie van de afgelopen jaren sluiten hebben niks te maken met het belang van consumenten. Die hebben er juist géén belang bij dat zaken inefficiënt lopen, en dat de hele postbezorging niet meer loopt.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Centraal Planbureau (CPB) heeft gisteren haar economische raming voor 2024 gepresenteerd, en er is sprake van 'halleluja', aldus hoogleraar Arnoud Boot. 'Ik zou bijna zeggen dat het ongekend is, die voorspelling voor komend jaar.' Waarom dan? Er is een groei van 1,1 procent voorspeld. Dat is minder dan wat het CPB in september voorspelde, maar aanzienlijk meer dan de Europese Unie en de grootbanken een maand geleden voorspelden. Tegelijkertijd kan iedereen blij zijn om de voorspelde koopkrachtstijging. Die is aan de onderkant heel erg groot. Groter dan ooit zelfs: 2,5 procent. Dus die cijfers zijn gewoon goed. Maar: het CPB ontkomt niet aan een naar beneden bijgestelde prognose? Dat klopt. Waar de voorspelling inderdaad naar beneden is bijgesteld ten opzichte van september, daar is de prognose aanzienlijk hoger dan de prognose van ieder ander instituut een paar weken geleden. Het CPB is dus veel optimistischer over de Nederlandse economie, in ieder geval op de korte termijn. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland zou zich meer moeten inspannen om de arbeidsproductiviteit te verhogen. Daarvoor pleit econoom en columnist Heleen Mees. Ze wijst erop dat veel buurlanden een veel hogere arbeidsproductiviteit hebben dan wij.   ‘De groei van de arbeidsproductiviteit blijft al tien jaar achter op dat van de Verenigde Staten, maar ook van omringende landen als Denemarken en Duitsland’, zegt Mees. Dat is volgens de econoom zorgelijk. ‘Groei van de arbeidsproductiviteit hebben we nodig om welvarender te worden en om onze verzorgingsstaat in stand te houden.’ Ze verwijst naar een onderzoek van Hugo Erken, econoom bij de Rabobank, waaruit blijkt dat de groei van de Nederlandse arbeidsproductiviteit al jaren stagneert, terwijl buurlanden juist groei laten zien. ‘Nederland blijft erg achter. Uit dit onderzoek blijkt dat dat komt doordat Nederland groei laat zien in laagproductieve sectoren, zoals horeca en de uitzendbranche. Die groeit heel sterk, terwijl hoogproductieve sectoren bijna geen groei laten zien.’See omnystudio.com/listener for privacy information.