Macro met Boot en Mujagić | BNR

De laatste tijd daalt de inflatie behoorlijk rap richting de vurig gewenste twee procent. Hoewel het alles behalve zeker is dat die daling voortzet, gaat de ECB niet te lang wachten met het verlagen van de rentes. De president van de ECB Christine Lagarde maakte dat vandaag bekend op een conferentie in Frankfurt.  Macro-econoom Edin Mujagić was daarbij.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

De voorbije jaren konden de banken opereren in een ideale omgeving, met rentestijgingen – goed voor hun winstgevendheid, en historisch weinig faillissementen. 'De Europese banktoezichthouder waarschuwt dat er een einde komt aan die ideale mix’, zegt macro-econoom Edin Mujagic. Het was Claudia Buch, hoofd van de Europese banktoezichthouder, die waarschuwde voor gure tijden. Ze zegt tegen de Europese banken: maak je klaar voor een minder goed economisch klimaat. Daarbij heeft ze het over de geopolitieke situatie, die niet bevorderlijk is voor economische groei. Maar ze zoekt het ook dichter bij huis. Met dat laatste verwijst ze naar de renteverhogingen die de ECB vorig jaar heeft doorgevoerd. Steeds meer bedrijven gaan daar last van krijgen, bijvoorbeeld als ze hun oude lening moeten hernieuwen tegen een hogere rente. Dat kan betekenen dat ze niet meer in staat zijn hun lening af te betalen of zelfs failliet gaan.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amsterdamse rechtbank heeft geoordeeld dat een advies van dienstverlener PwC uit 2018 om klanten rente te laten aftrekken van hun winstbelasting, niet had gemogen. In een land als Nederland, dat een traditie van het minimaliseren van de te betalen belasting kende, is belastingmoraal cruciaal. Dat meent hoogleraar Arnoud Boot. Aan het einde van het jaar moet elk bedrijf zichzelf een cruciale vraag stellen, namelijk of het bedrijf tevreden kan zijn wanneer de resultaten samen met het effectief belastingtarief op de voorpagina van de krant worden vermeld. Het is logisch dat bedrijven, en mensen, niet te veel belasting willen betalen. Maar het betalen van belasting is een plicht. Het is daarom extra vervelend dat de overheid het belastingsysteem al twintig jaar niet herziet, waardoor er oneerlijkheden optreden, zoals box 3. Daarnaast hebben bedrijven een maatschappelijk draagvlak nodig om te opereren. Een bedrijf moet ondernemen aan de linkerkant van de balans. Een bedrijf is blijkbaar niet goed in de eigen activiteit wanneer allemaal spielerei aan de rechterkant van de balans nodig is.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het heeft er alle schijn van dat er de komende weken hard gewerkt wordt aan een regeringsakkoord dat op hoofdlijnen gesloten moet worden. Dit na de voorzet van informateur Kim Putters tot een zogeheten programkabinet. Wat hoogleraar Arnoud Boot betreft moet er vooral eens gekeken worden naar allerhande infrastructuren. Als president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank het afgelopen week had over dat Nederland een "krap land was", en dat we "uit ons hotel" aan het groeien zijn, dan moeten we ons realiseren dat er de afgelopen twintig jaar gewoon een beleid is gevoerd op basis van pure efficiëntie. Alles moest net passen. En daarin kun je ook precies zien wáár het nu verkeerd gaat. De infrastructuur van het elektricteitsnetwerk, de infrastructuur van het openbaar vervoer, het staat allemaal onder spanning en er moet overal in geïnvesteerd worden. Die publieke infrastructuur zorgt vervolgens ook weer voor dat er meer economische activiteit mogelijk is, meer productiviteitsgroei. Dat is wat het land nodig heeft om uit de krapte te komen. Dat is het eerste element waarop ingezet moet worden.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De vonken die zorgen voor een aanhoudend hoge inflatie  Inflatie is ooit (door de beroemde Amerikaanse econoom Milton Friedman) omschreven als een situatie waarin grote hoeveelheden geld op jacht gaat naar te weinig spullen. Die relatie tussen de hoeveelheid geld dat in omloop is en de hoogte van inflatie, oftewel geldgroei, lijkt een stuk minder sterk geworden, zegt macro-econoom Edin Mujagic. 'Sinds 2008 is de hoeveelheid geld in de EU en de VS geëxplodeerd, waarom hebben we dan nu pas een hoge inflatie?   Waarom lijkt die relatie minder sterk?  Geld doet er wel degelijk toe, want voor inflatie heb je twee dingen nodig. Enerzijds heel veel geld, en anderzijds moet er íets gebeuren. Vergelijk het met een stapel brandhout. Als je daar een lange tijd brandstof op gooit, dan gebeurt er niks. Pas als er een vonk bij komt, gaat het branden. Datzelfde geldt voor de relatie tussen geld en en inflatie. Er is heel veel geld bijgedrukt, pas bij de uitbraak van de pandemie werd dat een probleem. Overheden in de hele wereld besloten om steun te gaan geven, dat geld begon te rollen. Toen werd voldaan aan beide voorwaarden, zowel te veel geld als een vonk.   Maar er is ook iets anders aan de hand. Dat bijgedrukte geld is ook gaan zitten in dingen die niet meegenomen worden in de berekening van inflatie. Zoals huizenprijzen, staatsobligaties en financiële markten in het algemeen. Dat is de reden waarom de aandelenkoersen sinds 2008 elk jaar hoger zijn gaan liggen, terwijl die economie echt daar geen aanleiding toe gaf. Geld doet er namelijk wel toe.  Maar waarom komt de term geldhoeveelheid in rapporten van het IMF, de ECB of de DNB dan niet voor?   Vorig jaar was het helaas nul keer. Hopelijk is dat dit jaar anders. Maar ondanks dat er in de rapporten niet wordt gerept over geldgroei, zijn er meer bestuurders die hiervoor waarschuwen. In de zin van als we nou beter op die enorme geldgroei van de afgelopen jaren hadden gelet, dan waren we misschien niet verrast geweest door de hardnekkige inflatie van nu.   Overigens neemt de geldhoeveelheid nu wel licht af. Dit verhaal gaat echter over een probleem uit het verleden. We hebben het over een hele kleine daling, de hele sloot geld die er sinds 2008 erbij is gecreëerd, is niet weg. Die is nog steeds aanwezig op financiële markten, en steeds vaker rolt dat geld naar de consumenten toe. Dat betekent dat de ECB moet rekeninghouden met een aanhoudend hoge inflatie, ook omdat overheden structureel meer geld uitgeven dan er binnenkomt. Dat is die vonk waar we het eerder over hadden. De komende jaren hebben we te maken met historisch hoge begrotingstekorten, heel veel geld in omloop en meerdere vonken. Dus de ECB zou zich niet laconiek moeten opstellen en er juist vanuit gaat dat de inflatie niet vanzelf weer gaat zakken.    See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor de tweede maand op rij noteren de Verenigde Staten een hogere inflatie dan werd verwacht. Nadat de inflatie in januari een groei van 3,1 procent werd genoteerd bij een verwachte inflatie van 2,9, kwam de inflatie in februari uit op 3,2 procent, waar juist 3,1 werd verwacht. ‘Het feit dat het is tegengevallen, kan je zien als een bevestiging van wat werd gevreesd, namelijk dat de laatste ronde tegen de inflatie de moeilijkste is’, zegt macro-econoom Edin Mujagic.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ondanks dat Portugal miljarden euro’s heeft ontvangen uit de Europese Unie (EU) en het economisch steeds beter is gegaan sinds het lid is van de Unie, is bevolking er niet beter op geworden. Dat valt macro-econoom Edin Mujagic op in een rapport van een Portugese econoom.   See omnystudio.com/listener for privacy information.

De industriële productie is volgens nieuwe cijfers van het CBS in januari opnieuw gedaald ten opzichte van een jaar eerder. Een tweetal nuanceringen over die cijfers is echter wel op zijn plek volgens macro-econoom Arnoud Boot. Het is allereerst goed om te beseffen dat cijfers over dit soort economische ontwikkelingen in de loop der tijd vaak nog worden aangepast. Dat gebeurt eigenlijk elke maand, zelfs twee jaar later worden ze soms nog aangepast. Een tweede nuancering bij deze cijfers is dat we hier puur productievolume aan het meten zijn, terwijl we in een land leven waar we moeten sturen op toegevoegde waarde met zo min mogelijk beslag op mensen en natuur.  Hoe moeten we de cijfers uit de industrie dan wel interpreteren? Ten opzichte van december volgt uit seizoensaangepaste metingen dat we in januari 4,5 procent achteruit zijn gegaan. Een maand geleden werd over december gezegd dat de industriële productie 3 procent lager lag. Maar ik ben gaan kijken en wat bleek: de seizoensgebonden cijfers waren 6,8 procent hoger in vergelijking met november. Zo zie je dat december een piek was. Ten opzichte van die piek zijn we nu dus 4 procent omlaag gegaan.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat de Nederlandse regering een geheime operatie ‘Beethoven’ optuigt om de boosheid van ASML te sussen, lijkt volgens macro-econoom Arnoud Boot verdacht veel op paniekvoetbal van een land dat last heeft van een calimerocomplex. Toch heeft de chipmachinefabrikant een punt. ‘Het is evident dat de politiek zeer onzorgvuldig is geweest in het nemen van besluiten.’   Het nieuws over ASML werd al snel gevolgd door een mededeling van baggeraar Boskalis. Dat bedrijf wil uitbreiding naar Abu Dhabi, omdat het daar makkelijker aan goed geschoold personeel kan komen. Het zijn de gevolgen van politiek beleid, waarin op een donderdagnamiddag in oktober er zomaar allerlei besluiten doorheen gejast zijn. Zoals de expat-regeling en het al dan niet belasten van aandeleninkoop.   Deze manier van besluitvorming was zeer onzorgvuldig en riep bij het bedrijfsleven direct de vraag op wat er nog meer op een willekeurige avond besloten kan worden. De vraag is ook wat er straks in het nieuwe regeerakkoord komt te staan. De politiek is heel veel te verwijten, daar heb je geen operatie Beethoven voor nodig, daar heb je een operatie politiek voor nodig.   Gaat dit dan over het vestigingsklimaat of over de politiek?   De reden voor de onvrede is onvoorspelbaarheid van de overheid. Nederland is een transparant land. De ligging is goed en we zijn verbonden met alle gebieden in de wereld. De kennis en de kwaliteit van de bevolking is hoog. Als vestigingsplaats heeft Nederland onvoorstelbaar veel positieve dingen. Er zijn ook minpunten, kijk maar naar de drukte op de woningmarkt.   ASML wil een voorspelbare omgeving hebben. Dat bedrijf heeft een geweldig ecosysteem van allerlei bedrijfjes en kenniscentra om zich heen en zij hebben er alle belang bij om dat ecosysteem te versterken.   Overigens heeft ASML (nog) niet gezegd daadwerkelijk te willen vertrekken uit Nederland, zij willen kijken naar waar ze verder kunnen groeien. Natuurlijk kan ASML die uitbreiding niet op een plaats daar in Veldhoven neer gaan zetten. Dus ook al komt er een tweede locatie, op 100 kilometer afstand van Veldhoven bij, dan is dat ook een vergroting van het ecosysteem. Dat is belangrijk voor de veerkracht van het bedrijf, want het is bedrijfsmatig zelfs onverstandig om alles op één plek te houden.   Waarom kijken die bedrijven dan allemaal naar het buitenland   De onvoorspelbaarheid van de overheid is een probleem. Maar dat Boskalis naar Abu Dhabi wil uitbreiden staat hier los van. Nee, Boskalis heeft een heel andere reden. Boskalis wil niet onderhevig zijn aan de eisen die gelden voor fatsoenlijk bestuur in ons land. Namelijk fatsoenlijk omgaan met het milieu bijvoorbeeld. Wij stellen hier eisen aan ondernemingen, die kunnen inderdaad af en toe doorschieten. Maar op het moment dat Boskalis naar een land gaat waar het rechtssysteem veel zwakker is, dan komen zij weg met dingen waar ze hier tien jaar geleden ook niet mee wegkwamen. Boskalis heeft een excuus gevonden om met opgeheven hoofd te kunnen zeggen dat ze iets doen wat uiteindelijktegen de belangen van de mensheid is  Wat als je dat vergelijk doorzet naar andere bedrijven?   Als je dat doortrekt dan kijken we naar Shell en naar Aegon. Shell is niet alleen maar door de hoge dividendbelasting naar het Verenigd Koninkrijk vertrokken. En Aegon heeft de Nederlandse activiteiten verkocht, terwijl het hoofdkantoor nog in Nederland staat. Dat zal niet zo blijven kan ik je zeggen, de groeistrategie van Aegon is gericht op de verkoop van woekerpolissen in Amerika. Daar mag je producten tegen hoge kosten verkopen, daar is de consumentenbescherming volstrekt onvoldoende.   Wij moeten het heel erg vinden dat bedrijven dat doen. Maar we moeten het niet erg vinden dat Nederland bedrijven niet toestaat dat soort gedrag te vertonen. Dat is waar het gaat om bij Aegon, bij Shell en bij Boskalis. Overigens is de juridische hoofdzetel van Aegon al verhuisd naar Bermuda.  De zaak van ASML is volstrekt verschillend. Zij willen een optimale bedrijfsstrategie voeren en heeft heel veel last van een onvoorspelbare Nederlandse politiek en het goed uitvoeren van de democratie. En dan neem je niet willekeurige beslissingen op een donderdagavond.   See omnystudio.com/listener for privacy information.

De consumptie van Nederlandse huishoudens is toegenomen in januari. Zelfs na inflatiecorrectie hebben we nog meer uitgegeven dan een jaar geleden. Het is slechts een kleine stijging van 0,3 procent. Echt reden tot juichen is het dus niet, zegt econoom Edin Mujagic. ‘In een goed economisch jaar wil je de consumptie van huishoudens zien groeien tussen de 1 en 3 procent.’  See omnystudio.com/listener for privacy information.