De Nieuwe Wereld

Onlangs verscheen het boek Witte Schuld van schrijfster Elma Drayer. In gesprek met Ad Verbrugge vertelt ze over de onderwerpen die ze aansnijdt in haar werk. Een kernbeweging in haar werk is de uit Amerika overgewaaide identiteitspolitiek. Dit gedachtegoed ligt ten grondslag aan allerlei culturele discussies in ons land, zoals die over zwarte piet. Toch blijft het gedachtegoed nog slecht begrepen, zelfs soms door de eigen achterban. Door zich te beroepen op een unieke claim op hun eigen culturele herkomst lijkt zich een nieuw soort essentialisme te ontwaren dat bepaalt wie mag spreken en oordelen over culturen. Zo ontstaan nieuwe tegenstellingen, wat op zijn minst verbazend is omdat het anti-essentialistisch denken van emancipatiebewegingen juist gericht was op het bevrijden van het individu uit zijn of haar culturele context. Nu lijkt het individu er weer in te worden opgesloten. Zien we hier een nieuw soort tribalisme ontstaan?

In gesprek met Paul van Liempt verkent Lex Hoogduin een aantal scenario’s met betrekking op de toekomst van het financieel stelsel zoals we dat kennen. Hoogduin stelt dat het stelsel onhoudbaar dreigt te worden. Wat zijn op dat moment de mogelijkheden en wat is de toekomst voor de financiële economie? Voor zo ver hij weet liggen bestaan er geen blauwdrukken voor een nieuwe financieel systeem, en dat maakt ons kwetsbaar. Die kwetsbaarheid ziet hem overigens niet alleen in de interne dynamiek van het huidige stelsel. Ook China oefent grotere druk uit om de dollar als wereld handelsmunt naar de troon te steken.

Yuri van Geest is veel in China en vertelt er graag over. Volgens hem doen we er goed aan het beeld dat we van China meekrijgen uit het nieuws te nuanceren. “In sommige steden in China zijn mensen veel gelukkiger en zelfverzekerder dan in New York”, zegt hij. Met Paul van Liempt bespreekt hij waarom China ook een voorbeeld voor het Westen kan zijn, bijvoorbeeld als het aankomt op de manier waarop ze innovatie aanpakken. Ook vertelt hij open over zijn spirituele inzichten, die hij heeft gekregen tijdens lange ‘walks’ waarin hij een diepe verbondenheid ervoer  met zijn omgeving en de mensen om hem heen. Ten slotte geeft hij zijn visie op hoe innovatie kan worden aangezwengeld. 

In dit gesprek spreekt Jaap Koelewijn met Alex Dowdalls, managing director en oprichter van AXVECO. Dowdalls is geboren in Schotland maar woont al dertig jaar in Nederland. Hij vertelt uitgebreid over het verschil in werkcultuur: waar in het Verenigd Koninkrijk de hiërarchie veel strikter tot uiting komt staat in Nederland het idee van draagvlak creëeren veel meer centraal. Het beviel hem en hij besloot na lang te hebben gewerkt in de management consultancy om zijn eigen bedrijf te beginnen. Bij AXVECO houdt hij zich onder andere bezig met vernieuwing van bedrijfsmodellen en risico management, volgens hem nog ondergewaardeerd in veel bedrijven en opleidingen. Als ondernemer staat hij nu voor hele andere uitdagingen, zoals het aannemen van juist personeel, iets wat hij nog steeds moeilijk vindt. Met Koelewijn gaat hij er over in gesprek.

Marcel Wanders is industrieel ontwerper en gaat bij Voor de Ommekeer in gesprek met Marlies Dekkers over veranderingen in zijn werkveld, en de invloed die dat heeft op ons dagelijks leven.  Zo bespreken ze onder andere de veranderende rol van design en het denken hierover: Is design tegenwoordig nog steeds zo mannelijk als in de twintigste eeuw, of zien we verschuivingen hierin? Hoe kunnen we design meer vrouwelijk maken? Maar ook: Wat doet de toenemende invloed van computermodellen met het ontwerpproces van de designer? Welke nieuwe vormen van design zien we ontstaan? 

De invloed van kunstmatige intelligentie is overal. Vaak ook op plekken waar we ons er misschien niet altijd van bewust zijn, bijvoorbeeld tijdens een sollicitatie. Tijdens een videointerview kan ons gezicht door algoritmes worden gescand op micro-expressies: zogenaamde gezichtsuitdrukking, te snel voor het menselijk oog om te registreren, die iets zouden weggeven over de werkelijke aard van onze persoonlijkheid. Zo kunnen bedrijven beter achterhalen wie ze in huis halen. Lijkt onschuldig. Is het niet. Tenminste, niet altijd. Hoe eerlijk is het bijvoorbeeld dat mensen niet doorhebben hoe hun beoordeling tot stand komt? En kloppen de theorieën achter de verklaringsmodellen eigenlijk wel? Siri Beerends, cultuursocioloog houdt zich bezig met de impact van dit soort situaties op persoonlijk en maatschappelijk niveau. Met David van Overbeek bespreekt ze hoe niet alleen data-interpretatie subjectief kan zijn, maar ook data-productie al gedreven wordt door een bepaalde kwantitatieve blik op de mens. Wat doet deze kwantificering van de mens met ons zelfbeeld? Gaan wij ons meer gedragen als robots zodat we beter in de modellen passen? Wat is de rol van Silicon Valley hierin?

Met de opkomst van het ambitieuze China in het Oosten en het afbrokkelen van de vanzelfsprekendheid van het transatlantische bondgenootschap bezint Europa zich op zijn plek in de wereld. Welke rol kan Europa spelen in een wereld die steeds meer door diverse machtsblokken wordt geregeerd in plaats van door één supermacht. In dit gesprek met Paul van Liempt vertelt Erik Dirksen over de manier waarop China op allerlei manieren probeert haar greep op de wereld probeert te versterken: door de aanleg van een nieuwe zijderoute, haar ambitieuze industriebeleid en de directe politieke invloed in toonaangevende technologiebedrijven. Hoe gaat Europa hiermee om? Daarnaast komt ook het klimaatakkoord aan bod: Heeft dit akkoord wel zin als China zich tegelijkertijd onttrekt aan allerlei internationale afspraken over uitstoot? En wat zijn de geopolitieke consequenties?

Bij Voor de Ommekeer volgen we de ontwikkeling van het ondernemerschap van Ronald Kouvelt op de voet. Zijn bedrijf Stucomm wordt getipt als dé nieuwe Tom Tom. Toen Van Liempt vorig jaar met Kouvelt in gesprek ging was hij vol enthousiasme over de toekomst en het groeipotentieel van zijn bedrijf. Onlangs hebben ze zelfs een ondernemersprijs in de wacht gesleept. Hoe gaat het nu met Stucomm en wat zijn de uitdagingen voor de komende tijd? Is Stucomm al winstgevend, of zitten ze nog vol in de uitbreidingsfase? Hoe ziet het veranderen van de onderwijswereld er achter de schermen uit? En natuurlijk: Wat zijn de uitdagingen die komen kijken bij het leiden van een organisatie die steeds groter wordt? Paul van Liempt vraagt het Ronald Kouvelt.

In dit gesprek vertelt oud-partner van Nauta Dulith Monique van Dijken Eeuwijk over het belang van toezicht en de veranderende rol binnen de samenleving. Onlangs verloor de AFM een principiële rechtszaak tegen accountantskantoren EY en PwC. De AFM had de kantoren boetes opgelegd vanwege tekortkomingen in de controles op jaarrekeningen. Ondanks de verloren rechtszaak past het opleggen van de boetes in een trend die al langer gaande is: de AFM is steeds proactiever gaan optreden. Niet iedereen in de sector vindt dit een goede ontwikkeling. De vraag is bijvoorbeeld of de AFM wel de juiste partij is om te normeren, of dat deze taak strikt bij de wetgever zou moeten liggen. Ook: Moet de AFM misschien opgaan in DNB? Paul van Liempt gaat erover met Van Dijken Eeuwijk in gesprek. 

Nederland kent steeds meer zelfstandig ondernemers die gezamenlijk zorgen voor meer innovatie. Deze trend is niet zomaar ontstaan. Jarenlang heeft de overheid zich ingespannen om ondernemerschap makkelijker te maken in de verwachting dat een ondernemende economie Nederland uit de recessie zou trekken. Toch kent Nederland op Adyen na geen echte grote techbedrijven, zoals Facebook of Google, waarmee de vraag rijst of in Nederland minder ambitieuze risico’s genomen worden dan in de Verenigde Staten en waarom dat zo is. Paul van Liempt gaat in gesprek hierover met Erik Stam, hoogleraar strategie, organisatie en ondernemerschap. Samen bespreken ze hoe het gesteld is met het ondernemerschap in Nederland en wat de grote praktische en beleidsmatige uitdagingen zijn.