Argos Actueel
NPO Radio 1 / HUMAN / VPRO
Ben je op zoek naar mooi verteld, grondig en genuanceerd journalistiek speurwerk? Luister dan naar Argos, het tweewekelijkse onderzoeksprogramma van Human en de VPRO. Daarin onthullen we wat de beleidsmakers verborgen willen houden, leggen we maatschappelijke misstanden bloot en vertellen we je urgente, spannende verhalen.
Episodes
Mentioned books
Nov 4, 2023 • 51min
Marengo: over de grenzen van de rechtsstaat
Het Marengoproces tegen hoofdverdachte Ridaoun Taghi en 16 medeverdachten zet de afgelopen jaren de rechtsstaat op zijn kop. Drie mensen betaalden zelfs de hoogste prijs en werden vermoord, respectievelijk de broer van de kroongetuige, zijn advocaat Derk Wiersum en Peter R. de Vries, vertrouwenspersoon van kroongetuige Nabil B. Ook rechters en officieren van justitie voelen de dreiging van geweld en willen sommige zaken niet meer aannemen of denken er zelfs aan te stoppen met hun werk. Is onze rechterlijke macht eigenlijk wel opgewassen tegen dit ongebreidelde geweld?
Alle rechters en officieren en de advocaten van de kroongetuige leven permanent in beveiliging. De verhoudingen tussen advocatuur en het Openbaar Ministerie raken verhard door de inzet van nieuwe opsporingsmiddelen waarbij ook sommige advocaten in het vizier komen. De arrestatie, dit voorjaar, van advocaat Inez Weski, die Ridouan Taghi bijstond, is het voorlopig laatste dieptepunt tijdens Marengo.
In Argos doen we verslag van het onderzoek van platform Investico en De Groene Amsterdammer naar de beleving van de professioneel betrokkenen, advocaten, officieren en rechters bij de daverende grondvesten van de rechtsstaat tijdens het Marengoproces.
Presentatie: Eric Arends
Oct 28, 2023 • 48min
Uithuisplaatsingen: Benito’s strijd voor een veiliger gezinshuis
Omdat Benito’s ouders niet voor hem konden zorgen, groeide hij op in een gezinshuis. Maar daar werd hij geestelijk mishandeld en verwaarloosd. Hij spande een zaak aan voor het Tuchtcollege van de Jeugdzorg, om te voorkomen dat meer kinderen hetzelfde zou overkomen.
15 jaar lang woonde Benito in dat gezinshuis, en nooit is er actie ondernomen om hem uit de onveilige situatie te helpen. Zowel het College van Toezicht als het College van Beroep van Stichting Kwaliteitsregister Jeugd (SKJ) stelden hem later in het gelijk en oordeelden snoeihard: vanwege deze geestelijke mishandeling en verwaarlozing mag deze gezinshuismoeder haar werk nooit meer uitvoeren. Maar gebeurde dit vervolgens ook? In Argos vertellen Benito, verschillende betrokkenen en deskundigen over deze zaak, hoe je deze vorm van jeugdzorg veiliger maakt en het belang van luisteren naar jongeren.
Presentatie: Eric Arends
Oct 22, 2023 • 41min
Hittestress & Drijvende flatgebouwen
(06:37) Hittestress
Hoe maken we onze woningen bestendig tegen steeds extremer weer? Het is tijd voor een isolatieoffensief. Maatregelen zoals isolatie en warmtepompen moeten klimaatverandering dempen. Voor de PvdA/GL is dit zelfs onderdeel van hun verkiezingsprogramma. Maar waar deze ingrepen in de herfst en winter helpen om energie te besparen, leiden ze in warme periodes juist tot hittestress. Huurders die proberen om de hitte buiten te houden worden niet geholpen en hitteplannen van overheden komen nauwelijks van de grond.
(18:44) Drijvende flatgebouwen
Wel of geen cruiseschepen in de stad? Terwijl Amsterdam en Rotterdam de meest vervuilende auto’s en vrachtwagens uit hun steden weren met milieuzones, meren in hun havens drijvende flatgebouwen aan die vervuilende stoffen uitstoten. Havens en rederijen stellen dat ze hun verantwoordelijkheid nemen door te investeren in walstroom en de ‘klimaatvriendelijke’ brandstof LNG. Maar volgens bezorgde burgers leiden dit soort schijnoplossingen alleen maar af van wat er echt moet gebeuren: het verbannen van cruiseschepen uit de stad.
Presentatie: Eric Arends en Jort Kelder
Oct 14, 2023 • 49min
De jacht op Nissi #2: AIVD gaf cruciale informatie niet door
Op 8 november 2017 werd Iraanse activist Ahmad Mola Nissi voor zijn huis doodgeschoten. Inlichtingendienst AIVD erkent dat ze over informatie beschikte van een dreiging tegen hem, maar dat ze niet volgens eigen protocol hadden gehandeld en die informatie niet met het Openbaar Ministerie hadden gedeeld. Dat blijkt uit gesprekken die Argos en Follow the Money hadden met betrokkenen en de advocaat van de familie Barbara van Straaten.
De AIVD was op dat moment bezig met een onderzoek naar de dreiging tegen Nissi, maar kon dat niet afronden voordat hij op voor zijn huis in Den Haag van dichtbij werd doodgeschoten. ‘Volgens de eigen protocollen van de AIVD hadden zij eerder contact met het OM moeten opnemen en dat is niet gebeurd,’ zegt Van Straaten.
Presentatie: Eric Arends
Oct 7, 2023 • 47min
Politiegeweld: hoe straffen het leren in de weg zit & MeToo op universiteiten #3: wat hebben de uitzendingen teweeg gebracht
(00:33) Politiegeweld: hoe straffen het leren in de weg zit
"Wij vinden het belangrijk om te leren van dit soort situaties en te kijken hoe we dit in de toekomst kunnen voorkomen”. Zo klonken de woorden van Frank Paauw, politiechef in Amsterdam, na het fatale incident met Sammy Baker. De jonge, Duitse toerist was in verwarde toestand aangetroffen. Bij een poging hem te overmeesteren, schoot de politie hem dood.
Politiechef Paauw spreekt namens de hele landelijke politie, wanneer hij zegt te willen leren van politiegeweld. In 2019 werd het héle stelsel rondom het melden en leren van geweld omgegooid bij de landelijke politie. Bij het beoordelen van politiegeweld zou het niet meer alleen gaan om "Mocht dat wel?", maar ook om "Was dat nou wel nodig?"
Argos dook in de hervormingen, beloftes en ambities van de politie: leren ze wel van hun eigen geweld? We stuitten op een dwarse korpscultuur, verstrengelde belangen, én wijdverbreide angst voor strafrechtelijke vervolging.
(34:30) MeToo op universiteiten #3: Wat hebben de uitzendingen teweeg gebracht
In het derde deel van onze serie over MeToo op universiteiten vertelt huidig decaan Evelyn Kroesbergen over wat het tweeluik van Argos teweeg heeft gebracht binnen de Radboud Universiteit. Kroesbergen is de decaan op dezelfde faculteit als waar de hoogleraar van ‘Fleur’ werkt. Wat vindt zij van onze uitzendingen? Ook gaan we in gesprek met Marijke Naezer, antropoloog en gespecialiseerd in onderzoek naar grensoverschrijdend gedrag. Zij volgt de discussies over MeToo op de voet en deelde haar expertise ook in de eerdere uitzendingen.
Presentatie: Eric Arends
Sep 30, 2023 • 52min
Het quad-ongeluk op de Leusderheide, Het laatste kwartier van Sammy en Journalisten onder de tap door nieuwe sleepwet
(00:44) Het quad-ongeluk op Leusderheide
Op 30 maart 2021 raakte een reservist van de mariniers levensgevaarlijk gewond tijdens een militaire oefening van het Korps Commandotroepen (KCT). Argos deed samen met NRC onderzoek naar het incident. Hoe kon het zo misgaan?
(28:50) Het laatste kwartier van Sammy
Deze week toonde Argos, in samenwerking met Forensic Architecture, aan dat het verhaal van politie OM over de dood van Sammy op cruciale punten niet klopt. Argos-journalist Nikki van der Westen schuift aan om meer achtergrond te geven bij de reacties van OM en politie op deze conclusie. En ze brengt een vertrouwelijk conceptrapport van een vooraanstaand psychiater, die kritisch oordeelt over het politieoptreden.
(38:40) Journalisten onder de tap door nieuwe sleepwet
Over twee weken stemt de Tweede Kamer over een nieuwe wet voor de geheime diensten. Het gaat om een wijziging van de zogenoemde ‘sleepwet’, waar Nederland in 2018 tegen stemde tijdens een referendum. Met deze wet is het makkelijker voor inlichtingendiensten om je apparaten binnen te dringen, omdat ze meeliften met de Russische hacker die dat eerder al was gelukt. Maar wat als het om een apparaat van een journalist, arts of advocaat gaat?
Presentatie: Eric Arends
Sep 23, 2023 • 47min
MeToo op universiteiten #2: Steeds vaker naar de vertrouwenspersoon
Grensoverschrijdend gedrag in de wetenschap kan zeer ernstige gevolgen hebben. Niet alleen voor de personen die dit treft, maar ook voor de wetenschap. Talentvolle onderzoekers vallen uit of ze keren de wetenschap zelfs definitief de rug toe. Argos onderzocht de afgelopen maanden de sociale veiligheid op Nederlandse universiteiten.
Onlangs nog benadrukte demissionair minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Robbert Dijkgraaf het belang van een veilige leer- en werkomgeving op universiteiten. ‘Het moet een topprioriteit zijn’, riep hij tijdens een bijeenkomst met studenten in Utrecht.
In het tweede deel van de tweeluik over ‘MeToo op de universiteit’ maken we de resultaten bekend van de Argos-enquête onder alle Nederlandse universiteiten met de voornaamste vraag: Hoe vaak gebeurt dit? We spraken met expert Marijke Naezer, demissionair minister Robbert Dijkgraaf en de regeringscommissaris tegen seksueel geweld Mariëtte Hamer over de uitkomsten van de enquête. Ook horen we hoe een talentvolle jonge vrouwelijke hoogleraar werd weggepest.
Presentatie: Eric Arends
Sep 16, 2023 • 50min
MeToo op universiteiten #1: Een gele kaart voor de hoogleraar
Argos onderzocht de afgelopen maanden grensoverschrijdend gedrag op Nederlandse universiteiten. In deze aflevering hoor je het verhaal van ‘Fleur’. Op haar verzoek hebben we haar naam veranderd.
Ze was een talentvolle jonge studente, die meer dan een jaar werd belaagd door een – meer dan twee keer zo oude - hoogleraar met ongepaste voorstellen en een stortvloed aan grensoverschrijdende app-berichten, terwijl hij nota bene haar eindscriptie nog moest beoordelen.
De hoogleraar kreeg uiteindelijk wel een tik op de vingers, maar de universiteit hield de zaak binnenskamers. Waarom werd er geen onderzoek ingesteld?
Presentatie: Tessel Blok
Sep 9, 2023 • 46min
Een koel huis als luxeproduct & Het geheim van de spreekkamer
(00:28): Een koel huis als luxeproduct
In rap tempo zijn we in Nederland aan het isoleren, installeren we zonnepanelen en nemen huiseigenaren een warmtepomp in huis. Allemaal met het oog op de klimaatdoelen van 2050. Maar tegen die tijd krijgen we ook te maken met wel twee tot drie keer zoveel tropische dagen als nu. Is Nederland eigenlijk wel tegen hitte bestand?
(29:25) Het geheim van de spreekkamer
Sinds 1 juli worden door de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) de persoonlijke gegevens van 800.000 patiënten in de geestelijke gezondheidszorg in Nederland verzameld. Psychiaters en psychologen zijn namelijk verplicht om allerlei informatie uit de spreekkamer te delen met de overheid. De NZa gebruikt deze gegevens om een algoritme te trainen. Maar Argos ontdekte dat er fouten zijn gemaakt in aanloop naar deze verplichting. Onze televisie-uitzending maakte veel los. ‘Wat kun je hiermee als cliënt? En ligt de bal nu niet bij de politiek?’ Daarom zijn te gast: SP-Kamerlid Jimmy Dijk en Michou Benoist van cliënten-belangenvereniging MIND.
Presentatie: Eric Arends
Sep 2, 2023 • 51min
Van hoop tot wanhoop: grote heibel over studies naar ziekte ME
Het zag er zo mooi uit. Patiënten die lijden aan de chronische vermoeidheidsziekte ME kregen het na jarenlang duwen en trekken voor elkaar dat de overheid diep in de buidel tastte om grondig onderzoek te laten doen naar hun mysterieuze, welhaast verlammende aandoening.
Maar op het moment dat de eerste miljoenen worden toegewezen, ontstaat er grote ruzie – tussen patiënten onderling én tussen patiënten en ZonMw, de instantie die medisch-wetenschappelijk onderzoek in Nederland financiert.
Vrijwel iedereen gaat inmiddels rollebollend over straat. Hoe konden miljoenen voor onderzoek naar de vermoeidheidsziekte ME leiden tot chaos en wanhoop?
Presentatie: Eric Arends


