Het Mediaforum

We hebben het over het heftige nieuws uit het Verenigd Koninkrijk gisteren. Daar werden 39 lichamen aangetroffen in een vrachtwagen. De politie vermoedt dat het om migranten gaat, maar zeker weten doen ze dat niet. Sinds gisterochtend het bericht naar buiten kwam, is er niet veel meer dan dat bekend geworden. Hoe moet je als journalist hiermee omgaan, als er weinig bekend is? Nu wordt het verhaal gebracht omdat het heftig nieuws is, een ramp. Had dit verhaal net zo veel aandacht gekregen als hier een paar weken geleden een artikel over geschreven was dat het achterliggende probleem blootlegt? Aan tafel zitten Sjirk Kuijper, Klaske Tameling en Spraakmaker Job Cohen. In België is ophef ontstaan in de televisiewereld. De Vlaamse schrijfster Dalilla Hermans wil niet meer samenwerken met de VRT. Ze vindt dat de zender te weinig waardering naar haar als gast toont en wil daarom nooit meer te horen of te zien zijn in een programma van de Belgische publieke omroep. Hoe gaan Nederlandse redacties om met hun gasten? Sommige programma’s hebben een cultuur van gasten afzeggen op het laatste moment. Hoort dit er niet gewoon bij? En vandaag verscheen de biografie van oud-minister van Justitie Ivo Opstelten. Daarin geeft hij toe fouten te hebben gemaakt in de bonnetjesaffaire en daardoor is afgetreden. Is het vreemd dat het zo lang geduurd heeft voordat Opstelten iets laat horen over deze kwestie? Hoe wordt hier in Den Haag over gesproken? Opstelten neemt met dit boek natuurlijk zelf de regie. Is hij transparant genoeg om de schade te kunnen herstellen?

Hoewel het gisteren in het Achtuurjournaal een item was,haalde het deze ochtend niet de voorpagina’s: de gewapende man die met een ambulance in Oslo inreed op voorbijgangers. De slachtoffers raakten lichtgewond. De dader zou mogelijk rechtsextremistische motieven hebben. Onze mediakenners zijn verbaasd dat de aanslag relatief weinig aandacht kreeg. Eerder werd vaak meteen gekeken naar het dreigingsniveau in Nederland en breed uitgemeten in de media. Hoe komt het dat het minder is, of lijkt? Aan tafel zitten Nikki Sterkenburg, Catherine Keyl en Spraakmaker Jan Douwe Kroeske. Tot slot: Gallyon van Vessem had maandagavond haar laatste Hart van Nederland. Na 13 jaar moest de presentatrice vertrekken bij het dagelijkse tv-programma. Het programma was aan vernieuwing toe, volgens John de Mol. Gisteravond zat ze samen met Angela de Jonge bij Beau, Angela schreef een boze column over het vertrek van Gallyon, volgens haar is er sprake van leeftijdsdiscriminatie vanuit John de Mol. Hoe denken onze mediakenners hierover? Gaat het om het plaatje? Het klinkt niet gek dat een jonge frisse blikgoed is. Of heeft de televisiekijker helemaal geen behoefte aan zo’n jonge frisse blik?

Gisteren was een aflevering te zien van het AVROTROS-programma Hunted, waarin twee deelnemers aanklopten bij een boerderij in… Ruinerwold. In het programma spelen volwassenen een soort professioneel verstoppertje. Ruinerwold, tot vorige week hadden maar weinig mensen van dit Drentse dorpje gehoord, nu is het dagelijks in het nieuws. Steeds weer komen er nieuwe verhalen naar buiten over de wonderlijke familie die hier jaren zat ondergedoken. Hoe volgen onze Mediakenners dit nieuws? Margriet Brandsma stelt voor dat we moeten wachten met dingen naar buiten brengen tot er duidelijk is wat er nu echt aan de hand is. Het knaagde aan het geweten van Frénk van der Linden, die toch ook nieuwsgierig was. Aan tafel zitten Margriet Brandsma, Frénk van der Linden en Spraakmaker Marjan Olfers. Tot slot: in NRC staat een groot verhaal over de positie van fixers, naar aanleiding van een artikel in Columbia Journalism Review, een wetenschappelijk tijdschrift over journalistiek. Zij doen hun beklag over Westerse media die bijvoorbeeld in conflictgebieden fixers te weinig betalen en zich te weinig bekommeren over hun veiligheid. Brandsma en van der Linden hebben allebei met fixers gewerkt. Zij regelen veel op bestemmingen waar journalisten onbekend zijn of de tal niet spreken. Volgens van der Linden kunnen zij ook je leven redden. Krijgen fixers inderdaad te weinig waardering? En hoe ver gaat de zorgplicht van een journalist voor een fixer?

We hebben het over een primeur van NRC over een bombardement in Irak door Nederlandse F16’s. Defensie bracht het niet naar buiten. Leonard Ornstein vindt het jammer dat dit onder de pet is gehouden. Juist nu moet het transparant zijn, vindt Ornstein. Aan tafel zitten Leonard Ornstein, Marc Josten en Spraakmaker Bertho Nieboer. En de Australische kranten hebben vandaag allemaal zwartgelakte tekst op de voorpagina. Dat is uit protest tegen de overheid. Bij de Australian Broadcast Company is een politie-inval geweest om te achterhalen wie de bronnen waren bij een verhaal. Volgens de Australische kranten is daarmee de persvrijheid in het geding. Verwacht je zoiets in Australië? Spelen dit soort dingen in Nederland ook? Tot slot: Vorige week werd via sociale media werd een oude foto verspreid waarop de politie ingreep bij een demonstratie. Volgens de verspreiders was dit een bericht van de NOS, dat expres gedeeld werd om de boeren in een kwaad daglicht te stellen. RTL had te maken met een vergelijkbaar probleem op Snapchat. Daar was een tweet te zien die van RTL zou zijn, maar dat niet was, over een aanslag in Heerlen. Beide media zagen zich genoodzaakt deze berichten op hun websites te ontkrachten. Wat zijn de gevolgen van dit soort verkeerde berichten? Welke lessen kunnen hier uit getrokken worden? Is het te voorkomen? Volgens Josten moet er bij de jeugd meer gedaan worden dan een uurtje mediawijsheid. Het probleem is volgens hem groter.

Soms is het komkommertijd op de redactie, maar andere weken is er nieuws in overvloed. Deze week zat bomvol nieuwsmomenten, waarbij het soms lastig was te bepalen welk nieuws de overhand moest krijgen. Aan tafel Spraakmaker Rem Korteweg, Thomas Muntz en Bert Huisjes. Met hen hebben we het over het nieuwsbeeld van deze week. We hebben het over boze boeren, het gezin in Ruinerwold, de Turkse inval in Noord-Syrië, het Brexitakkoord en grote demonstraties in Catalonië. Zijn de onderwerpen zo belangrijk als we ze gemaakt hebben? En als er een krant moest komen voor iemand die de afgelopen week helemaal geen nieuws heeft kunnen volgen, wat zou er dan in moeten staan?

We hebben het over een foto die gisteren viral ging via Twitter. Het zou zogezegd een foto van het boerenprotest zijn, maar bleek een foto van een protest vorig jaar. Gezegd werd dat de NOS de foto deelde, maar het was een nepaccount van de NOS die dat deed. NOS voelde zich genoodzaakt om te reageren, gezien zij het verwijt kregen fake news te verspreiden. Hoe ga je hier überhaupt als journalist mee om? Nepnieuws is snel gemaakt en verspreid. Volgens Paul Jansen is nepnieuws een bedreiging, maar ook een kans. Onderzoek je al je bronnen grondig? En hoe lang wacht je met publiceren? Aan tafel zitten Barbara Barend, Paul Jansen en Spraakmaker Thom Harinck. Nederland is een nieuwe talkshow rijker, eentje speciaal voor vrouwen. Gisteravond startte ‘Ladies Night’ van Merel Westrik op Net5 en het programma wist 378.000 kijkers te trekken. Wat vonden onze Mediakenners er van? Was het tv-aanbod niet toereikend en werd een dergelijk programma dus gemist? Verder praten we over het verborgen gezin in Drenthe. De details over het gezin beginnen langzaam binnen te druppelen. In eerste instantie werd gesproken over een religieus motief, maar nu wordt de 58-jarige Oostenrijker Josef B. verdacht van vrijheidsberoving. Terwijl gisteren nog volop gespeculeerd werd, kwam de Telegraaf al met een vrij feitelijk verhaal. We vragen Jansen, hoofdredacteur van de Telegraaf,hoe dit tot stand is gekomen? Hoe voorkom je dat je je vergaloppeert aan speculatie? Tot slot: de boerenprotesten om het stikstofbeleid. Het lijkt één van de bommetjes onder de huidige coalitie. Hoewel de regeringspartijen ons graag doen geloven dat alles koek en ei is, lijkt het onder de oppervlakte behoorlijk te rommelen. D66 wil flink saneren in de veehouderij, VVD en CDA zien dat niet zo zitten. Gaat de coalitie de rit uitzitten?

We hebben het over de gebeurtenis in het Drentse Ruinerwold gisteren. Er werd ontdekt dat een gezin 9 jaar lang in totale afzondering heeft geleefd. Aan de ene kant wil men alle details horen, maar mogen politie en burgemeester er weinig over zeggen. Roos Schlikker vindt dat we ook helemaal “geen recht hebben op alle details”. Kees Boonman staat daar iets anders in en vindt dat de tijd van “geen commentaar” wel voorbij is. Aan tafel zitten Kees Boonman, Roos Schlikker en Peter Hein van Mulligen. Ook hebben we het over het Mediamoment van Schlikker: kindvloggers; hoe kijken onze Mediakenners naar de ontwikkeling dat ouders hun kind helpen bij het maken van vlogs, met als doel veel likes en geld verdienen? Schlikker zegt: “Het aantal views, hoe populair ben je; val die kinderen daar toch niet zo mee lastig!” Tot slot nog een update over het boerenprotest. Hoe staat het nu met de sympathie tegenover de boeren? We spreken ook met verslaggever Mattijs van de Wiel.

We hebben het over de gevallen wethouder en partijleider Richard de Mos. Bij Pauw deed hij, voor het eerst sinds zijn verdenking van corruptie, zijn verhaal. Gelijktijdig gaf zijn collega Rachid Guernaoui een lang interview in het NRC. Hebben zij hun naam zo een beetje weten te zuiveren? Had het OM meer bij deze interviews betrokken moeten worden? Aan tafel zitten twee hoofdredacteuren, Gert Jaap Hoekman (NU.nl) en Freek Staps (ANP), en Spraakmaker Etchica Voorn. We bespreken ook de Nederlandse aanwezigheid van de pers in het Noord-Oosten van Syrië. Zouden er meer Nederlandse journalisten ter plaatse moeten zijn, gezien het feit dat het ook om Nederlandse gevangenen gaat? Hoe kijken de twee hoofdredacteuren hier tegen aan? En wat voor afwegingen moet je als hoofdredacteur maken voor je je mensen naar een oorlogsgebied stuurt? Tot slot blikken we nog even terug op de uitreiking van de Sonja Barend Award. Kefah Allush nam deze in ontvangst voor zijn gesprek in het programma ‘De Kist’ met Peter van Uhm. Vooral de waarde van een goed voorgesprek komt hierin naar voren.

We blikken terug op het portret van prins Constantijn, dat gisteren bij RTL werd uitgezonden ter gelegenheid van zijn 50ste verjaardag. Hoe bijzonder is zo’n inkijkje in het leven van een lid van de koninklijke familie? Hoeveel invloed had de prins zelf op de inhoud van de reportage? En zouden we zo’n portret ook van koning Willem-Alexander en zijn gezin kunnen verwachten? Aan tafel zitten Avi Bhikhie, Tom Kleijn en Spraakmaker Robbert Dijkgraaf. Verder praten we over de ‘Jip en Janneke’-uitleg van sancties tegen Turkije door voormalig diplomaat Koopmans in Buitenhof. Ook bespreken we of meer Nederlandse media verslaggevers naar Noordoost Syrië moeten sturen.

De media deze week stonden vol met nieuws over de Turkse inval in het noordoosten van Syrië. Daarbij sloegen duizenden Koerden op de vlucht. In de Nederlandse media lijkt de sympathie vrijwel automatisch bij de Koerden te liggen - en dat is eigenlijk nooit anders geweest. Is de berichtgeving eigenlijk wel gebalanceerd genoeg? Aan tafel Spraakmaker Marjolijn van Kooten, Martha Riemsma en Hansje van den Beek. Verder hebben we het over de Nobelprijs van de vrede. Er zijn 301 kandidaten aangedragen voor die prijs, toch focust de media zich vooral op slechts twee personen: Greta Thunberg versus Donald Trump. Lekker beeld natuurlijk, maar moet je als media wel zo simplistisch te werk gaan?