Het Mediaforum

Uiteindelijk was het loos alarm, maar de hulpdiensten bij Schiphol waren gisteren in de hoogste staat van paraatheid vanwege de melding van een kaping. Het kapingsprotocol werd geactiveerd toen de gezagvoerder instructies gaf aan een piloot in opleiding. Hoe ga je als burger, journalist en hulpverlener om met nepnieuws in zo’n hectische situatie? Welke bronnen vertrouw je en welke niet? Naast Spraakmaker Susan Blankhart zitten Arjen Fortuin en Paul van Gessel aan tafel. We bespreken ook het interview – of vooral het gebrek aan een interview – in het tv-programma van Kay Burley op het Britse Skynews. De voorzitter van de Britse conservatieve partij zei op het allerlaatste moment af, waardoor Burley met een lege stoel kwam te zitten. Hoe ga je om met zo’n situatie?

We hebben het over het honderdjarige bestaan van de radio. Hoe klinkt de radiolegende en oud-nieuwslezer Donald de Marcas nu? Wat is de kracht van de radio die vandaag precies een eeuw bestaat en wat is er allemaal veranderd? Aan tafel zitten Tho mas Muntz, Sjors Fröhlich en Spraakmaker Jim Jansen. Sjors Fröhlich vertelt over een memorabel radiomoment die hij meemaakte. Hij deed live verslag van de bomaanslag in 1996 op de Olympische Spelen in Atlanta. Verder gaat het over Project Antarctica, dat op een nieuwe manier aandacht vraagt voor het onderwerp Klimaat. Werkt schrijven over het klimaat op de reguliere manier nog wel? Tot slot komt het debat dat vannacht met minister van defensie Ank Bijleveld is gevoerd aan bod. Had zij moeten aftreden en in hoeverre kan er worden gesproken over liegen?

We hebben het over de lancering van Persveilig. Geweld tegen journalisten is toegenomen: hebben journalisten meer hulp nodig? Aan tafel zitten Hasna El Maroudi, Frenk van der Linden en Spraakmaker Pieter van der Kruijs. Ook bespreken we de promoties van auto’s in kranten. Staan uitgebreide omschrijvingen van auto’s in contrast met artikelen over het klimaat? Moeten hoofdredacties meer congruent zijn in hun keuzes? Verder hebben we het over Nederlandse IS-strijders in de media. Zij waren tot voor kort nog het kwaad zelve, de laatste tijd heeft de media steeds meer oog voor hun situatie. Zo schreef de Volkskrant gisteren over een IS’er uit Gouda, de kop: ‘We slapen hier tussen de stervende kinderen.’ Waar zou dit veranderde beeld vandaan komen en is zo’n kijkje in de werled van IS’ers van belang? Tot slot hebben we het over de details die minister van Defensie Ank Bijleveld gisteren gaf met betrekking tot het bombardement op een bommenfabriek in de Iraakse stad Hawija in juni 2015. Na vier jaar zwijgen, erkent de Nederlandse staat verantwoordelijkheid hiervoor. Is deze afgedwongen openheid, ook over het onjuist informeren van de Kamer, voldoende voor een geloofwaardig verhaal van de minister van Defensie?

SBS 6 trapte dit weekend af met de nieuwe realityreeks ‘Wij Emigreren’. In Het Mediaforum bespreken we dit nieuwe programma, dat wel erg veel lijkt op het AVROTROS programma ‘Ik Vertrek’. In hoeverre kunnen mediaformats schaamteloos overgenomen worden? Bestaat er niet zoiets als een media-patent? Aan tafel zitten Margriet Brandsma, Angela de Jong en Spraakmaker Gerdi Verbeet. We bespreken ook nog de uitspraak van Minister Grapperhaus van Veiligheid en Justitie over het verkrijgen van toegang tot WhatsApp-berichten van verdachten. Bijvoorbeeld in zaken rondom kinderporno. Kun je van techbedrijven verwachten dat ze meewerken aan dergelijk justitieel onderzoek? Behoort dat tot hun verantwoordeijkheid? En waar trekken we dan de grens?

We blikken in het Mediaforum uitgebreid terug de moord op Theo van Gogh. Op 2 november is dat 15 jaar geleden. Een dag waarvan veel mensen nog weten waar ze waren toen ze het hoorden. Aan tafel zitten Ronald Ockhuysen, Yoeri Albrecht en Spraakmaker Valentijn Carbo. We bespreken niet alleen de tragische dood van Van Gogh, maar ook het werk dat hij tijdens zijn leven maakte. Wat is de erfenis van Theo van Gogh in het huidige medialandschap? En in hoeverre is hij een factor geweest in de verharding van het maatschappelijke debat in ons land?

Dan een opmerkelijk bericht in NRC Handelsblad: De krijgsmacht onderzoekt of militairen desinformatie en propaganda moeten gaan verspreiden. Daarmee zou Nederland zich beter kunnen verweren tegen vijandige nepnieuwscampagnes en ook het strijdverloop in een missiegebied als Afghanistan kunnen beïnvloeden. Moet je dit wel willen als Nederlandse overheid? Past zoiets bij de Nederlandse democratische rechtstaat? Aan tafel zitten Hans Laroes, Marc Chavannes en Spraakmaker Willem Korthals Altes. Laroes is projectleider van ‘Safer World for the truth’ van Free Press Unlimited. Vanmiddag is er een bijeenkomst waar ze aandacht gaan vragen voor het grote aantal moorden op journalisten waarbij de dader vrijuit gaat. Hoe groot is dit probleem? Op welke manier gaan ze aandacht vragen? Als ze bepaalde zaken gaan onderzoeken, hoe gaan ze dit aanpakken? Het is uiteraard niet zonder gevaar. Tot slot: ‘Ben je verkracht, bel 118.’ Media zouden onder berichten over seksueel misbruik moeten verwijzen naar een hulplijn, net zoals nu gebeurt bij artikelen over zelfmoord met het nummer 0900-0113. Dat is de oproep van Iva Bicanic, hoofd van het Centrum Seksueel Geweld, en Bertho Nieboer, gynaecoloog van het Radboud UMC. Wat vinden onze mediakenners aan tafel hiervan?

Een groep medewerkers van Facebook heeft in een open brief aan de top van het bedrijf hun zorgen geuit over nieuw beleid. Sinds deze maand wordt politici niets meer in de weg gelegd om in advertenties leugens te vertellen. Nieuwsuur-hoofdredacteur Joost Oranje neemt de Brexitcampagne, die met veel desinformatie op sociale media gevoerd werd, als voorbeeld om aan te tonen dat de medewerkers van Facebook een punt hebben. "Bij de Brexit is aantoonbaar nepnieuws gebracht (ook door politici) waarbij aangetoond is dat mensen op basis daarvan hun keuze hebben gemaakt." De Facebook-medewerkers vinden dat ‘een gevaar voor waar Facebook voor staat’. Maar een Facebook-topman vindt het belangrijk dat kiezers moeten kunnen horen wat politici te zeggen hebben, en dat ze zelfstandig een oordeel moeten kunnen vormen. Oranje: "Facebook heeft daar een zware verantwoordelijkheid. Zuckerberg moet er op zijn minst beter over nadenken dan te zeggen dat alles vrij is vanwege de vrijheid van meningsuiting." Luister het volledige forum met Oranje én Mireille van Ark, waarnemend hoofdredacteur bij BNR Nieuwsradio.

We hebben het over het mediamoment van Zoë Papaikonomou. Zij wil het graag hebben over de column van Sheila Sitalsing. Papaikonomou vindt dat Sitalsing een punt heeft, als ze zegt dat men soms maar gewoon meepraat, zonder echt iets over het onderwerp te weten. Hoe kijken onze gasten aan tegen talkshows en de manier waarop men discussieert in deze programma’s? Wijzen onze gasten ook wel eens een verzoek voor een talkshow af, en waarom? Aan tafel zitten Wouter de Winther, Zoë Papaikonomou en Spraakmaker Arjan Postma. Verder hebben we het over onze eigen Frits Spits. Hij is door een vakjury van de VARA-gids verkozen tot belangrijkste radiomaker van de eeuw. De jury noemt hem "een van de allerbeste sfeermakers en verhalenvertellers op de radio". We spreken hem telefonisch. Hij heeft vakgenoten als Felix Meurders, Willem van Kooten en Edwin Evers achter zich gelaten. Voelt hij zich vereerd? Welk programma zou hij echt nog een keer willen maken? Hebben onze tafelgasten ook veel naar Frits Spits geluisterd? Tot slot: het is de nachtmerrie van elke hoofdredacteur. Verhalen die niet kloppen en toch zijn gepubliceerd in jouw krant of tijdschrift. Het overkwam begin dit jaar de hoofdredacteur van Nieuwe Revu, Jonathan Ursem. Zijn freelance journalist Peter Blasic schreef 27 artikelen en de anonieme bronnen die hij daarin opvoert waren zijn zachtst gezegd nogal twijfelachtig. In plaats van de artikelen te verwijderen, houdt Ursem ze online mét een flinke toelichting. Zo wil hij inzicht geven in de gemaakte fouten. Is dit een slimme manier om dit zo aan te pakken? Wat heeft de lezer er aan dat de artikelen blijven staan? Als nog steeds niet duidelijk is of hij die artikelen op waarde moet schatten? Ook hebben we het over anonieme bronnen en hoe daarmee om te gaan. Rectificatie: In de uitzending is gezegd dat het verhaal van Peter Blasic aan het rollen kwam door de Groene Amsterdammer en dat Blasic 22 verhalen voor dat blad schreef. Dit klopt niet. De Groene Amsterdammer publiceerde over Blasic, maar publiceerde geen artikelen geschreven door Blasic.

De grote leider van IS is niet meer. Abu Bakr Al Bagdadi is gisteren in Syrië door het Amerikaanse leger in het nauw gedreven en vervolgens heeft hij zich met zijn 3 kinderen van het leven beroofd, aldus de trotse lezing van president Trump. Wat viel Charles Groenhuijsen, als Amerikakenner op aan de media-aanpak van Trump? Waarom liet Trump bijvoorbeeld lang op zich wachten bij de persconferentie? En waarom die geënsceneerde foto? Gaat dit nieuws afleiden van de impeachment procedure? Aan tafel zitten Charles Groenhuijsen, Gijs Groenteman en Spraakmaker Paul de Leeuw. Tot slot hebben we het over Kinderen voor Kinderen. Het Vara Kinderkoor met de maatschappelijke en vaak politiek correcte liedjes bestaat nu veertig jaar, en dat werd dit weekend groots gevierd. Hoe hebben onze Mediakenners de geschiedenis van dit koor meegemaakt? Paul de Leeuw heeft Kinderen voor Kinderen ook wel eens gepresenteerd. Wat was dat voor ervaring? Leeft het bij de kinderen van nu net zo veel als vroeger?

Op dit moment zit Robert Bas nog achter slot en grendel. De NOS-journalist is gegijzeld door de rechtbank, omdat hij niet bereid was om als getuige vragen te beantwoorden in een strafzaak. Zijn vrijheidsontneming leidde -uiteraard- tot grote verontwaardiging bij journalisten. Wat is de impact van deze gijzeling? En maken de media dit groter dan het is? Of is deze gijzeling eigenlijk tegen de wet? Aan tafel Spraakmaker Hans Spekman, Paul Römer en Bert Huisjes.