Het Mediaforum

Aan tafel zitten Hasna el Maroudi, Arjen Fortuin en Spraakmaker Marjolein ten Hoonte. In zijn mediamoment wil Fortuin het hebben over een brief. Het is een brief die nu in het Verzetsmuseum te zien is. Wat grijpt Fortuin aan in deze brief? Het mediamoment van El Maroudi gaat over iets dat zij dit weekend in de brievenbus kreeg: een speciaal boekje van de NVJ vol met juridische tips. Waarom is het volgens haar belangrijk om lid te zijn van een vakbond? Het zal niemand ontgaan zijn: er zijn weer strengere maatregelen op komst. Maar wat zijn precies die strengere maatregelen? Daarover wordt traditiegetrouw weer enorm veel over gespeculeerd. We krijgen dit keer dus geen persconferentie, maar een toespraak vanuit het Torentje van premier Rutte. Wat zegt dat? Minister De Jonge zal na die toespraak de pers te woord staan. Is het goed dat er toch een moment is voor de pers om vragen te stellen? Het lekken van informatie in de ochtend gaat nog mondjesmaat. Hoe heb je het over iemand die zich niet identificeert als man of als vrouw en je dus niet zij of hij kan zeggen? Daar worstelt ook de Volkskrant mee, zo konden we dit weekend lezen in het magazine. Daarin stond een interview met de artiest Kindness. Er stond een uitleg bij waarom het woord ‘hen’ wordt gebruikt bij personen die zich identificeren als non-binair. Worstelen onze mediakenners hier ook mee? Is er een beter woord te bedenken in het Nederlands? Of is het gewoon een kwestie van wennen? We besluiten het Mediaforum met het Taalteam met Frank van Pamelen.

Aan tafel zitten Dieuwertje Kuipers en Stéphane Alonso en Spraakmaker Martine Gosselink. Het mediamoment van Alonso gaat over de twee Russen die gister het land zijn uitgezet wegens spionage. ‘’Het feit dat het AIVD hiermee naar buiten komt is bijzonder, maar het duidt ook op een groter probleem’’, aldus Alonso. Kuipers wil voor haar mediamoment stilstaan bij de timing van Hugo de Jonge. Rond 21.00 uur kwam het nieuws naar buiten dat hij aftreed als lijsttrekker van het CDA. ‘’Ik vermoed dat ze hem hierin enigszins gespaard hebben, om niet volledig het nieuws te domineren. Hierdoor zie je ook dat politici heel erg bewust zijn van hoe onze agenda als journalisten in elkaar zit.’’ Volgens Alonso is timing het woord van de week, wat viel hem nog meer op aan deze week? Verder wordt de consternatie bij D66 in Den Haag besproken. Via een anonieme brief werd gisteren bekend dat er een invloedrijke partijbestuurder beschuldigd wordt van stalking. Partijleider Sigrid Kaag heeft aangegeven meteen een onderzoek in te stellen. Hoe kijken de forumleden hierna? En wat viel Kuipers op aan de berichtgeving hiervan?

Aan tafel zitten Pieter Klok, Paul Jansen en Spraakmaker Margriet Brandsma. Het mediamoment van Jansen gaat over de raketlancering van SpaceX gisteravond. Er kwam kritiek op de berichtgeving over deze test. Commentaar was dat het negatieve benadrukt wordt, terwijl de rest van de testvlucht goed was. Gebeurt dit vaker met berichtgeving? Jansen: “Een vliegtuig dat veilig land is geen nieuws”. Klok wil stilstaan bij het nieuws uit Groot-Brittannië over het vaccineren. Waarom spitste hij zijn oren bij dit nieuws? Het vaccineren is van start gegaan en verloopt tot nu toe goed. Het is natuurlijk een meevaller voor de Britten in een tijd waar er alleen maar slecht nieuws komt over de Brexit. Klok: “De Britten kunnen meteen zien wat het voordeel is van je eigen koers varen”. Hoe doet Nederland het, in vergelijking met Engeland? Jansen: “De crisiscommunicatie in Nederland is redelijk goed op orde, maar het crisismanagement totaal niet”. In Den Haag wordt de World Press Freedom Conference gehouden. Het motto van de conferentie is Journalism without Fear of Favour. Oftewel “Journalistiek zonder angst of voorkeur”. Een conferentie over het belang van de persvrijheid in de wereld. In het afgelopen jaar zijn ten minste 42 journalisten gedood zijn vanwege hun werkzaamheden. We praten erover met twee hoofdredacteuren. Hoe gaat de Telegraaf om met het toenemend aantal dreigingen? Jansen: “Wij hebben daar als redactie een zero tolerance beleid op; wij doen altijd aangifte”. Heeft Brandsma, in haar tijd als verslaggever, ook wel eens bedreigingen meegemaakt? Humberto Tan is aanwezig bij de conferentie, we bespreken met hem de verhalen die hij al gehoord heeft. Geweld tegen journalisten komt ook veel voor in het buitenland. Kun je hier vanuit Nederlands iets tegen doen? Welke overwegingen maak je voordat je een correspondent naar het buitenland stuurt?

Aan tafel zitten Gert-Jaap Hoekman, Freek Staps en Spraakmaker Tom Kleijn. Het mediamoment van Staps gaat over de eerste vaccinatie in Groot Brittannië. Een vrouw van 90 jaar kreeg het eerste vaccine. Een moment dat de geschiedenisboeken in gaat. Is het niet gewoon een goede marketingstunt? Het mediamoment van Hoekman gaat over de Top 2000 van NPO Radio 2. De lijst heeft namelijk een nieuwe nummer 1. Waarom wordt Hoekman hier blij van? Gisteravond hebben onze mediakenners gekeken naar ‘Project Ismail’, over drill rap, op NPO 3 van Ismail Ilgun. Ilgun uit Zaanstad kwam in 2016 in opspraak omdat hij in vlogs aanmoedigde om de politie te belagen. Hij is nooit veroordeeld geweest, maar moet je hem wel een podium geven? Hoekman: “Hij is mediageniek en kan een programma dragen”. Is het een goede keuze om hem een programma te laten maken over drill rap? Wordt geweld geromantiseerd? Was het journalistiek of misschien wel meer amusement? Iets eerder op de avond was de documentaire Oproerkraaiers van Sunny Bergman over actievoerders in Nederland. Onze mediakenners zagen overeenkomsten en ook verschillen. Waar zitten die verschillen? Wanneer noem je iets een documentaire? Zijn er verschillende stromingen binnen het genre? Tot slot kijken we naar Twitter. Wereldwijd was in 2020 de hashtag #COVID19 het meest gebruikt, gevolgd door #BlackLivesMatter en heel opmerkelijk in Nederland kwam de hashtag #persconferentie op 3. Maken de journalisten aan tafel veel gebruik van Twitter om verhalen te vinden?

Aan tafel zitten Bert Huisjes, Angela de Jong en Spraakmaker Evgeniy Levchenko. Het mediamoment van De Jong gaat over Pauw komt Binnen. Hij was in het Prinses Maxima-Centrum, voor kinderoncologie in Utrecht. Het programma greep De Jong erg aan, wat vond zij zo mooi aan deze uitzending? De Jong: “Pauw blijft professioneel; je voelt aan alles dat het hem raakt, maar hij doet zijn werk daar”. In zijn mediamoment wil Huisjes het hebben over een groot interview met Henk Krol in het AD vandaag. Volgens huisjes is dit de start van het politieke verkiezingsseizoen. Maar is dat zo? Sigrid Kaag heeft ook al meerdere interviews gegeven bijvoorbeeld. Nog meer politiek gisteren: in Linda’s Wintermaand bevraagt Linda de Mol bekende Nederlanders naar de belangrijkste momenten van hun leven tot nu toe. Ze kijken ook terug op het afgelopen jaar. Opvallende eerste gast was: minister president Mark Rutte. Wat vonden onze mediakenners ervan? Huisjes: “Het was een enorm feel good interview”. Miste er kritische vragen? Vlak na het Mediaforum wordt duidelijk wie de omroepman of - vrouw van het jaar gaat worden. Wie zijn de kanshebbers? Volgens Huisjes zou minister Arie Slob de prijs verdienen. Waarom? We besluiten het Mediaforum met het Taalteam met Frank van Pamelen.

Aan tafel zitten Jan Slagter, Leonard Ornstein en Spraakmaker Stijn Fens. Het mediamoment van Ornstein gaat over een conflict binnen een politieke partij. En dit keer geen Forum voor Democratie, maar de SP. Onder hoge druk komt namelijk vandaag de partijraad van de SP bijeen. Ze gaan het hebben over de beslissing van het partijbestuur om de financiële en organisatorische steun aan de jongerenafdeling Rood op te zeggen, waardoor opheffing dreigt. Hoe is dit conflict ontstaan? Is het een gebrek aan communicatie tussen de jongerenpartij en de moederpartij? En hoe hiermee om te gaan? Volgens Ornstein moet de SP niet te verkrampt met deze situatie omgaan. Ornstein: “Een verstandige leider kijkt dit even aan”. Het mediamoment van Slagter gaat over de uitspraak van Hugo de Jonge, waarin gezegd wordt dat op 4 januari gestart kan worden met vaccineren. Het valt Slagter tegen hoe er op dit nieuws gereageerd wordt. Waarom? Er komen flink wat kanttekeningen voorbij, zo vreest vakbond CNV dat Nederland net als eerder bij het testen ‘dramatisch achter de feiten aan zal lopen’. Het RIVM zegt dat er nog veel logistieke puzzelstukjes zijn. Hoe vinden media een balans in positieve en negatieve berichtgeving? Meerdere leden van het Outbreak Management Team (OMT) zijn de afgelopen tijd bedreigd, dat blijkt uit gesprekken die NU.nl met OMT-leden heeft gevoerd. De huizen van verschillende OMT-leden zijn bezocht en er zijn brieven met daarin intimiderende teksten bij hen bezorgd. Hoe is het zo ver gekomen? Is het een cultuur geworden, of juist maar een kleine groep mensen? De bedreigingen leiden bij meerdere wetenschappers van het OMT tot twijfels over of ze door moeten gaan met hun mediaoptredens. Ze merken dat de bedreigingen vooral toenemen kort nadat ze op televisie of in een krant over het coronavirus hebben verteld. Wat is de verantwoordelijkheid van de media hierin? Slagter: “Wij hebben er wel aan meegewerkt, doordat we graag al die virologen aan het woord wilden laten”. De Europese commissie wil zich meer gaan bemoeien met het bestrijden van nepinformatie op sociale media. Brussel wil meer invloed hebben op hoe Facebook, Google en Twitter optreden tegen nepnieuws. Gaat dit plan van de commissie bijdragen aan de bestrijding van desinformatie? Is het concreet genoeg? Ornstein: “Als je de financiering van desinformatie weet stop te zetten, dan pas kan het aangepakt worden”. We besluiten het Mediaforum met het Taalteam met Lennart van Dijk.

Aan tafel zitten Wouter de Winther, Tijs van den Brink en Spraakmaker Jeroen Krabbé. Het mediamoment van Van den Brink gaat over Tijs het interview met beoogd GroenLinks-Kamerlid Kauthar Bouchallikht bij Margriet van der Linden deze week. Van den Brink zou het anders aangepakt hebben. Hij begrijpt de communicatiestrategie van GroenLinks ook niet. Hoe kijk politiek commentator Wouter de Winther hier naar? Voor het mediamoment van De Winther kijken we naar Amerika. Hij zag op CNN hoe de Amerikanen worstelen met de verzadiging van het corona-nieuws. Hoe zorg je ervoor dat de ernst nog doordringt bij kijkers? Doen media in Nederland het goed, met dagelijkse berichten over doden en besmettingen dat gevoel van urgentie bewaken? We blijven in Amerika. Met de crisis in het Witte Huis lijkt een eenduidig coronabeleid ook niet tot de topprioriteit te behoren. Trump gaf deze week in zijn eigen woorden: ‘misschien wel de belangrijkste toespraak die ik ooit heb gehouden’. Trump kiest zijn eigen podium, want de omroepen lijken steeds minder aandacht te hebben voor Trump. Deze week ging een speech viral waarin een Republikeinse verkiezingsfunctionaris de president opriep om niet meer te zwijgen over doodsbedreigingen aan mensen die verantwoordelijk zijn voor de verkiezingen. Trump wil waarschijnlijk voor herverkiezingen gaan en zich verkiesbaar stellen voor 2024. Gaat hij de media-aandacht tot die tijd vasthouden? We hebben het over oud worden. Sonja Barend presenteerde deze week haar nieuwe boek. Tijdens de presentatie zegt ze met verbijstering te kijken naar hoe oude mensen op tv worden neergezet. “Ze zitten altijd in hun rolstoel bingo te spelen, in achterlijke kleren”. Het is duidelijk dat Barend zich niet herkent in dit beeld. Heeft ze een punt? Dan nog een interview met Europarlementariërs Rob Roos en Derk Jan Eppink in de Telegraaf. Zij zijn helder: mochten de leden van Forum voor Democratie in het aankomende referendum bepalen dat Thierry Baudet partijleider blijft, dan splitst de fractie in het Europees Parlement zich af. Naast alle beschuldigingen aan het adres van Baudet, draait het in deze politieke crisis ook om veel statutair en juridische gesteggel. Hoe gaan politiek verslaggevers hiermee om? Normaal hoeven ze niet zo diep in de statuten te graven.

Aan tafel zitten Kees Boonman, Roos Schlikker en Spraakmaker Marjon Olfers. Het mediamoment van Schlikker is een podcasttip: ‘Een dik uur Ischa op de radio’, gepresenteerd door Anton de Goede. Waarom zou iedere journalist dit moeten luisteren volgens Schlikker? Boonman slaat regelmatig het Nederlands Dagblad open, omdat ze daar de christelijke ministers met veel belangstelling volgen. Boonman werd enthousiast van de plannen van minister Arie Slob van Media. Hij gaat op een rij zetten hoe dagbladen in Nederland in de toekomst ondersteund kunnen worden. ChristenUnie-Tweede Kamerlid Stieneke van der Graaf stelt voor om onder andere de BTW te schrappen en de bezorging te subsidiëren. Wat vinden onze mediakenners van dit plan? “Als het meezit begint vanaf 4 januari het vaccineren tegen het coronavirus”. Een trotse Hugo de Jonge sprak van een fase van hoop en nieuw perspectief, maar nog geen uur later verscheen een kritisch stuk van Investico en Trouw waarin een voormalig hoofdinspecteur Gezondheidszorg de vaccinatieplannen openlijk in twijfel trekt. Olfers: “Hij zal dit niet voor niets zeggen, want hij weet hoe groot het afbreukrisico is als ie het wéér niet waarmaakt”. Er was direct meer kritiek en twijfel. In plaats van gejuich werd de aankondiging dus vooral ook met kritiek beantwoord. Had de boodschap op een andere manier gebracht moeten worden? Een ‘opmerkelijk’ interview met Thierry Baudet, zoals de Telegraaf kopt bij het interview bij zijn terugkeer in de Tweede Kamer. Baudet is afgezet als voorzitter en een royement hangt hem boven het hoofd... De zware weken lijken ook z’n tol te eisen bij de normaal zo zelfverzekerde Baudet. Pim Sedee doet het interview. Zou Baudet ook niet tegen zichzelf in bescherming genomen moeten worden na zo’n week? We besluiten het Mediaforum met het Taalteam met Jan Beuving.

Aan tafel zitten Thomas Muntz, Marc Chavannes en Spraakmaker Jelmer Mommers. Het mediamoment van Muntz gaat over de documentaire ‘Klassen’. Hij was onder de indruk van deze documentaire. Wat raakte hem? De makers maakten eerder de veelgeprezen documentaireserie Schuldig waardoor de schuldenproblematiek op de kaart werd gezet. Volgens Muntz doorbreken de makers taboes. Chavannes: “Het beste wat je kunt doen als journalistiek is laten zien dat het zo is, en hoe het werkt”. Het mediamoment van Chavannes komt uit NRC. Het is een reconstructie waaruit blijkt dat het Nederlandse testbeleid faalt. Zo heeft het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in april een aanbod van commerciële laboratoria naast zich neergelegd. Hiermee hadden per dag 60.000 extra tests kunnen worden uitgevoerd. Waarom is hier geen gebruik van gemaakt? Naast dit falende testbeleid was het afgelopen dagen ook weer een hoop gedoe tussen kabinet en de burgemeesters. De laatste meningsverschillen gingen over Black Friday en het vuurwerkverbod. Ontstaat er soms ook een beeld van een kabinet dat het op zijn beloop laat, terwijl burgemeesters in de media hun kritiek uiten? Tot slot: hadden politiek verslaggevers Xander van der Wulp (NOS) en Joost Vullings (EenVandaag) eerder moeten berichten over de rare uitspraken van Thierry Baudet? Dat vragen de twee zich af in hun podcast De Stemming van Vullings en Van der Wulp. Oud-hoofdredacteur van Trouw, Frits van Exter schrijft over de podcast: ‘Ik luister graag, maar was deze keer ook enigszins verontrust. Want, had ik wat ze nu allemaal zeggen over Baudet, niet beter eerder kunnen horen, gewoon op prime time televisie?’. Wat vinden onze mediakenners hiervan? Ligt er een taak voor journalisten, als je dingen hoort, dit sneller naar buiten te brengen? Had de pers minder voorzichtig mogen zijn? Vullings had nog een primeur, maar niet geheel journalistiek verantwoord verworven. Zo vertelde hij in de podcast. Zouden onze mediakenners dit bericht brengen?

Aan tafel zitten Pieter Klok, Avi Bhikhie en Spraakmaker Noraly Beyer. Bhikhie wil het in zijn mediamoment hebben over een stuk op de voorpagina van het AD vanmorgen. Volgens Aboutaleb van Rotterdam heeft het kabinet een verzoek om Black Friday te verbieden naast zich neergelegd. Wat viel Bhikhie op aan dit nieuws? De Partij van de Arbeid heeft de term ‘Prins Bernhard-belasting” gebruikt in haar verkiezingsprogramma. Dat viel verkeerd bij Bernhard. Klok vindt de openlijke frustratie van prins Bernhard junior opvallend. Waarom? Klok: “Als je negeert en niet hapt, dat is altijd heel verstandig”. Is het niet gewoon ook een slimme zet van de PvdA om zo in de media te komen? Het was gistermiddag nog spannend: mocht de documentaire over Nicky Verstappen wel worden uitgezonden? De advocaat van Jos B. had een kort geding aangespannen, omdat de documentaire hem te veel als dader zou neerzetten - terwijl het hoger beroep nog loopt. Van de rechter kreeg hij ongelijk. En dus was bij RTL4 gisteren het eerste deel van ‘De zaak Nicky Verstappen: Achter de schermen bij het politieonderzoek’ te zien. Ewout Genemans heeft de documentaire in samenwerking met de politie gemaakt. Het filmen begon bij het DNA-verwantschapsonderzoek, dus nog voordat Jos B. in beeld was. Genemans werkte aan de docu in het geheim, er mocht niks uitlekken. Hij heeft ook moeten monteren op een locatie van de politie, zodat zij eventueel konden meekijken. Hoe kijken onze mediakenners naar deze samenwerking met de politie? Klok: “Ik begrijp best dat mensen zich wat meer willen beschermen, alleen moet het niet zo ver gaan dat de kwaliteit van de journalistiek eronder gaat lijken”. Is dit een voorbeeld van transparantie? Ook bij de krant dat zien we het steeds vaker: het onderwerp van een verhaal stelt steeds meer eisen en voorwaarden. Hoe gaan ze hier bij de Volkskrant mee om? Het Franse parlement heeft vorige week een omstreden wetsvoorstel aangenomen, dat het herkenbaar filmen van agenten verbiedt. Ook afgelopen weekend werd er weer fel geprotesteerd in diverse Franse steden. Tegenstanders vinden namelijk dat misstanden op die manier onder het tapijt worden geveegd. Snappen onze gasten de woede van de bevolking? We besluiten het Mediaforum met het Taalteam met Frank van Pamelen.