Het Mediaforum
NPO Radio 1 / KRO-NCRV
Podcast van Het Mediaforum, de dagelijkse mediarubriek in het programma Spraakmakers.
Episodes
Mentioned books
Nov 1, 2021 • 21min
Jaap van Zessen: “Dat is communicatief wel slim”
Aan tafel zitten Jaap van Zessen, Avinash Bhikhie en Spraakmaker Jeroen Akkermans.
Zessens Mediamoment gaat over het optreden van Jan Rot bij Matthijs Draait Door afgelopen zaterdag. In het muziekprogramma van Matthijs van Nieuwkerk trad de terminaal zieke Jan Rot op, en dat ontroerde vele mensen. Hij is niet zo bekend, maar sprak toch velen aan. Hoe kwam dat? Daarbij heeft de redactie het goed online uitgezet. Daardoor is het goed bekeken, hoe wist de redactie dat precies voor elkaar te krijgen? Rot is sindskort ook columnist bij het AD in de weekendbijlage. Met Linda Hakeboom en Ruud de Wild hebben we de laatste tijd meer van zulke verhalen. Waarom scoren deze ziekteverhalen van mensen?Akkermans: “Duitsers zouden dat niet zo snel doen”
Het Mediamoment van Bhikhie gaat over de berichtgeving rond Halloween. Het wordt niet meer beschreven als en noviteit. Is hem dat opvallen en heeft hij het zelf dan ook gevierd? Wordt het gezien als aanwinst voor de feestcatalogus? Het wordt steeds normaler zoals Sinterklaas en Kerst. Bhikhie: “Voor je het weet is het onderdeel van de Nederlandse identiteit”
Verder bespreken we de opmaat naar de corona-persconferentie. De druk op het kabinet om met nieuwe corona-maatregelen te komen neemt toe. Morgen geven demissionair premier Rutte en minister Hugo de Jonge na zeven weken weer een persconferentie. Gisteren pleitten zowel de ic-hoofden van acht ziekenhuizen áls de voorman van het veiligheidsberaad voor strengere maatregels. Heeft die druk zin?Hubert Bruls, burgemeester van Nijmegen en voorzitter van het Veiligheidsberaad vindt dat bedrijven hun werknemers om een coronabewijs moeten mogen vragen. Het is een oproep die werd gesteund door werkgevers, maar tot een woedende reactie leidde van het FNV. Was het een voorschot op maatregelen die morgen mogelijk worden aangekondigd? In deze dagen vooraf is het nog niet duidelijk wat eraan zit te komen. Hoezo wordt het nu niet ‘gelekt’? In de media kwamen al wel de IC-hoofden aan het woord. Hoort dat nu bij het politieke spel? De timing is opmerkelijk….Zessen: “Als je aandacht wil is zondag de perfecte dag voor nieuws”
En als laatste hebben we het over het voetbalgeweld. Het ging dit weekend weer mis bij een voetbalwedstrijd. Nu sloeg de vlam in de pan bij de Limburgse derby tussen MVV en Roda JC. Naar aanleiding van dit weekend riep burgemeester Paul Depla van Breda op om het geweld niet meer te tolereren. En minister Grapperhaus vroeg zich verzuchtend af waarom relschoppers niet op kickboksen gaan om hun agressie kwijt te kunnen. Hebben dat soort oproepen zin of is het ook een beetje de rituele verontwaardiging? Overal in Europa zien we het supportersgeweld toenemen, hoe verklaren we dat? Is het corona of zijn supporters het verleerd hoe ze vreedzaam hun club kunnen aanmoedigen?Vrijdag gaat minister Grapperhaus met de KNVB om tafel. Wat hij nog kan doen is maar de vraag…
Oct 28, 2021 • 28min
Marc Chavannes: “Het goede nieuws is dat we niks weten”
Aan tafel zitten Tom Kleijn, Marc Chavannes en Heino Falcke.
Het mediamoment van Kleijn gaat over de uitzending van Nieuwsuur gisteravond, waarin zij een reconstructie maakten van het Nederlandse coronabeleid. Wat viel hem op? Ontbreekt het aan zelfreflectie in Den Haag?
Het mediamoment van Chavannes gaat over de formatie. Het is vandaag 225 dagen geleden dat we naar de stembus gingen. En daarmee wordt het formatierecord van 2017 geëvenaard. Sinds gisteren zitten de formerende partijen op een landgoed in Hilversum. De kaken worden vooralsnog behoorlijk op elkaar gehouden. Is dat goed nieuws? Chavannes: “Tot nu toe hebben we weinig geweten van niks en nu weten we niks van hopelijk iets”.
Gisteravond werd Ronald Koeman ontslagen als trainer van FC Barcelona. Een 0-1 nederlaag tegen Rayo Vallecano was voor het bestuur van de gevallen Catalaanse topclub de druppel, nadat Barca afgelopen weekend in eigen huis al met 1-2 verloor van aartsrivaal Real Madrid. Zagen we dit aankomen? Na afloop van de verloren wedstrijd tegen Real Madrid dit weekend werd Koeman opgewacht door een groep 'fans' die op zijn auto bonsden en beukten. Koeman noemde het gedrag van deze supporters een maatschappelijk probleem. Van Koeman naar Koevermans, de algemeen directeur van Feyenoord die gisteren bekend maakte per 1 december zijn functie naast zich neer te leggen vanwege bedreigingen vanuit de harde kern van de Rotterdamse club. Is dit ook een 'maatschappelijk' probleem, of hebben we het hier over een 'hooligan' probleem? Meer mensen spraken zich uit tegen de bedreigingen. Is de harde kern gevoelig voor de woorden van zulke clubiconen?
De Correspondent heeft vanochtend een deepfake-video van Mark Rutte geplaatst. In de toespraak, die bijna niet van echt te onderscheiden is, luidt de demissionair premier vanuit zijn Torentje de noodklok over de klimaatveranderingen, uiteraard in aanloop naar de klimaattop in Glasgow, die zondag van start gaat. Hoe kijken onze mediakenners naar de inzet van zo’n deepfake?
Oct 27, 2021 • 18min
Arjen Fortuin: "Het is een soort absurdistisch toneelstuk"
Aan tafel zitten Thomas Muntz, Arjen Fortuin en Spraakmaker Andrew Makkinga
Het Mediamoment van Fortuin is een fragmentje uit onze eigen uitzending een maandje geleden en gaat over opiniespeilingen. Gisteren kwam EenVandaag met een peiling waaruit bleek dat 72 procent van de gevaccineerden vindt dat het kabinet over moet gaan tot specifieke maatregelen voor ongevaccineerden. Waarom worden hier peilingen voor gebruikt en wat zeggen die? Wordt er steeds meer gepeild en daalt de kwaliteit? Hechten we ook niet teveel waarde aan opiniepeilingen? Muntz: Ik denk dat dat een hele goede journalistieke impuls is, maar dat begint soms een eigen leven te leiden
Muntz’s Mediamoment gaat over de klimaattop Glasgow, Schotland. De plannen waarmee de deelnemende landen de klimaatdoelen willlen halen, zijn doorgerekend door het milieuagentschap van de VN. En daaruit lijkt dat die plannen bij lange na niet voldoende zijn om die doelen te halen. Waarom wordt er dan alsnog zo’n top gehouden? Wat zijn de vewachtingen, is er heil voor een goede afloop van de top? Is de glans eraf nu alles is doorgerekend? Welke rol speelt de media in aanloop naar de top in Glasgow? Makkinga: “We zouden elk jaar zo’n moment moeten hebben”
En we hebben het over het CDA. Die partij overwoog in aanloop naar de verkiezingen om een harde campagne op te zetten tegen VVD-leider Rutte. Het idee was om filmpjes te publiceren via een anoniem twitteraccount, waarin de minister-president wordt aangevallen op gebrekkige daadkracht, falend leiderschap, verbroken beloften en verraad in eigen kring. De Volkskrant schrijft daar vanmorgen over, naar aanleiding van het boek Code Rood van politiek verslaggevers Peter Kee en Thijs Broer. Wat zegt zo’n plan over de situatie binnen het CDA? Fortuin vindt het ongelooflijk. Is dit de kant die we uiteindelijk opgaan? Dat 'de lastercampagne' een middel is dat in de toekomst vaker wordt ingezet? Makkinga: “De volgende keer gaan ze het ook echt doen, laten we niet naïef zijn”
Oct 26, 2021 • 23min
Margriet Brandsma: "We moeten ervoor waken dat we het niet bagatelliseren"
Aan tafel zitten Margriet Brandsma, Elger van der Wel en Spraakmaker Pieterbas Lalleman
Het Mediamoment van Van der Wel gaat over een podcastreis van zijn podcast Trust Nobody. Met luisteraars gingen ze op reis langs plekken uit de serie Wie Is De Mol?. Is dit de toekomst van podcasts, dat er extra invullingen komen? Bij welke podcasts zien we dit nog meer? Lalleman gooit nog wat nieuwe podcasts ideeën op....Van der Wel: "Het is zeker ook niet uniek voor podcasts maar het is wel opvallend dat je bij podcasts nu zoveel ziet ontstaan"
Brandsma's Mediamoment gaat over de Duitse verkiezingen. Ze heeft net drie weken in Berlijn gezeten en een strikt Duits mediadieet gevolgd, en we zijn precies een maand na de verkiezingen. Hoe is de sfeer in de kranten en in de talkshows? En wat zijn de belangrijkste onderwerpen nu in de Duitse media?Brandsma: "In de media was opluchting dat er dingen gaan veranderen"
Verder hebben we het over de klimaatscenario's van het KNMI. Uit het gister gepubliceerde rapport, waarin het eigen inzichten heeft gecombineerd met die van het IPCC, blijft vooral het inzicht over de stijgende zeespiegel hangen dat we de slechte kant op gaan. Met zelfs een scenario met een uitschieter naar 2 meter in het jaar 2300. Is dat begrijpelijk en ook belangrijk om zo'n uitschieter ook uit te lichten? Ook als het onwaarschijnlijk is? Hoe onzeker die scenario's ook, moet je dit alsnog blijven brengen met een alarmistische toon in de kop? En er wordt aangekaart dat weinig journalisten een bètastudie hebben gedaan...Brandsma: "Het KNMI is ook niet heilig"Als vierde onderwerp behandelen we Facebook. Het platform heeft in het derde kwartaal van dit jaar een omzet behaald van 29,01 miljard dollar, omgerekend 24,99 miljard euro. Dat is 35 procent meer dan hetzelfde kwartaal een jaar geleden, terwijl het bedrijf er toch allesbehalve goed opstaat als je een beetje de berichtgeving een beetje hebt gevolgd het afgelopen jaar...Zo trad klokkenluider Frances Haugen naar buiten met de boodschap dat Facebook slecht is voor kinderen, tweespalt in de maatschappij stimuleert en onze democratie schaadt. Dat is niet mals. En toch lijkt Facebook haast wel onaantastbaar - hoe kan dat toch?Europarlementariërs roepen grote bedrijven op om niet langer te adverteren via Facebook en Google... Maar ja, die lopen nog niet massaal weg. Werkt dat advertentiemodel van Facebook nog gewoon té goed? Toch willen ze met een schone lei beginnen met een nieuwe naam....Brandsma: "We kunnen niet meer zonder"
En als laatste hebben we het over Amber Alert. Uit een onderzoeksverhaal van Vrij Nederland blijkt dat de overheid de samenwerking met Ambert Alert wilde opzeggen en het eigen Burgernet gaan gebruiken. Maar na een succesvolle lobby van oprichter Frank Hoen werd het contract toch verlengd... Een motie van Joost Eerdmans hierover kreeg unanieme steun van de Tweede Kamer. Want, zei Hoen, ''Waarom iets wijzigen dat goed werkt?’, en ‘ICT projecten blijken keer op keer een uitdaging voor de overheid', het zou zelfs 'kinderlevens gaan kosten'. Is dit te begrijpen? Kamerleden en ook Spraakmakers trapte in het 'kinderlevens'-frame. Hoe wist oprichter Hoen dit contract te verlengen?Wel: "Ze hebben heel Nederland gespamd om een contract van miljoenen binnen te houden, dat is werkelijk waar schandalig"
Oct 25, 2021 • 24min
Ward Wijndelts: “Formats kunnen handige kapstokken te zijn om ergens te komen met iemand”
Aan tafel zitten Ward Wijndelts, Arjan Snijders en Spraakmaker Hubert Smeets.
Het mediamoment van Snijders gaat over het lijstjesseizoen. Bij de radiozenders kun je er niet om heen; lijsten zoals Evergreen Top 1000, SLAM Dance 1000… Is dit iets typisch Nederlands? Waarom zijn die lijstjes een succes? En wat is het doel?
Het mediamoment van Wijndelt gaat over een stuk in het Volkskrant Magazine met bekende journalisten Thomas Rueb en Antoinette Scheulderman. Bovenaan stond ‘advertentie’. De bedoeling ervan is dat de lezer niet doorheeft dat het om een advertentie gaat. Is dit niet goed voor de journalistieke geloofwaardigheid?
Dan hebben we het over een gruwelijke steekpartij in Den Bosch, waarbij een jonge vrouw van 20 jaar om het leven kwam. Veel aandacht in de media ging vooral uit naar het feit dat het live te volgen was op Instagram... Is dit te voorkomen? De politie deed direct een oproep om de beelden niet te verspreiden.
De besmettingscijfers stijgen weer. Vanuit ziekenhuizen klinkt de roep om de maatregelen weer aan te scherpen; de ouderenbond en de PvdA sluiten zich daar ook bij aan. Wijndelts wil het ook hebben over de discussie rondom de corona-noodwet. Wordt die genoeg gevoerd en op een goede manier?
We besluiten het Mediaforum met het Taalteam met Frank van Pamelen.
Oct 22, 2021 • 19min
Gert-Jaap Hoekman: “Het is super relevant om dat te brengen”
Aan tafel zitten Get-Jaap Hoekman, Catherine Keyl en Spraakmaker Nadia Zerouali.
Het Mediamoment van Keyl gaat over het conflict tussen Taiwan en China. Er is weinig aandacht voor, maar leefde op na een vraag uit het publiek in een talkshow. Biden reageert dat Amerika in zal grijpen als China Taiwan aanvalt. Waarom is dit belangrijk en wat doet dit met Keyl? Er wordt te weinig over geschreven volgens haar.
Hoekmans Mediamoment is de beslissing Max Verstappen om niet meer mee te werken aan de Netflix-serie Drive To Survive over de Formule 1. Wat houdt de serie in en waarom wil Max hier niet meer aan meewerken? Hoekman legt uit hoe Netflix de werkelijkheid verdraait. Hoekman: “Het is riskant wat je daar doet”
En we hebben het over Alec Baldwin. Vanochtend kwam het nieuws dat de Amerikaanse acteur een cameravrouw zou hebben doodgeschoten op een filmset van een film waarin hij speelt. De media pakken groot uit met dit nieuws. Is terughoudendheid geboden of is het logisch dat het inderdaad groot in het nieuws is? Zerouali vergelijkt het met een populair filmgenre en legt uit waarom dit nieuws zoveel losmaakt.Keyl: “Dit stond niet in het script”
Als laatste gaat het over Ron Fresen. De politiek verslaggever van de NOS stopt in mei als politiek duider bij het NOS journaal. Fresen maakte gister bekend dat hij ongeneeslijk ziek is. In een interview met de Volkskrant is hij zeer open en uitgebreid. Hij zegt dat er te veel aandacht is voor de rel van de dag in politiek Den Haag en minder voor de grote verhalen. Slaat hij daar de plank mis? Wanneer is een rel groot genoeg en wat zegt dat over de huidige politieke cultuur? Het valt te betwisten over er aandacht moet komen aan alle kamervragen. Keyl: “Kamerleden moeten gezien worden, anders doen ze niet mee”
Oct 21, 2021 • 26min
Joost Oranje: “De minister loopt zelf aan de wet te knutselen”
Aan tafel zitten Sandrina Hadderingh, Joost Oranje en Spraakmaker Nicholaas Veul.
Het Mediamoment van Oranje gaat over de toeslagenaffaire. 1100 kinderen van gedupeerde ouders zijn uit huis geplaatst. In Nieuwsuur is het behandeld. Hij zegt dat het moeilijk is om verslag te doen van de affaire, maar waarom? En hoe wordt er gekeken naar de rol van jeugdzorg in deze zaak? En is het genoeg als er een kabinet over valt?Oranje: “Iedere keer zit die betonrot in het systeem zo diep, dat je verrast wordt: ‘hoe kan dit?’”
Hadderinghs Mediamoment gaat over een beslissing van ‘haar’ Omroep Gelderland om geen verslaggevers meer te sturen naar voetbalwedstrijden en risicovolle demonstraties. Gisteravond werd er in de Gemeenteraad van Nijmegen over de rellen van afgelopen zondag gesproken, en dat heeft ze gekozen als haar mediamoment. De burgemeester van Nijmegen, Bruls, had begrip voor het besluit. Maar dat gold niet voor iedereen… Hadderingh vertelt over de oorzaak van dit besluit naar aanleiding van gewelddadige acties tegen haar verslaggevers dit weekend. Hadderingh: “Bij voetbal is het volstrekt onvoorspelbaar geworden: van het één op het andere moment kan de sfeer omslaan en zich tegen jou richten.” Zij denkt aan het gezin achter haar journalisten: “Op een gegeven moment kom je op een punt dat je die verantwoordelijkheid niet meer kan nemen”
En we hebben het over de WOB. Gisteren keek Oranje met grote interesse uit naar het oordeel van de Raad van State over de manier waarop het ministerie Volksgezondheid omgaat met WOB-verzoeken. Dat is een procedure waarmee journalisten overheidsdocumenten kunnen opvragen. De kwestie: sinds het begin van de corona-crisis wordt er geprobeerd om inzage te krijgen in documenten van het ministerie over de aanpak van die crisis. Maar het ministerie werkt niet bepaald mee. Wat gaat er mis en waarom worden wetten niet nageleefd? De Raad van State kwam er na een hoger beroep aan te pas, maar de uitspraak was teleurstellend… Zijn ze gerust over de toekomst en de transparantie van de overheid?
Als laatste gaat het over 3FM. Een opvallend moment was er eerder deze week. De zendermanager greep live op de zender in in het programma van DJ Timur Perlin. Die wilde een luisteraar die de locatie van een geheim concert bekend wilde maken ter verantwoording roepen, maar de zendermanager verbood hem dat te doen. Was dat een schending van de onafhankelijkheid van de programmamaker? De Nederlandse Vereniging van Journalisten heeft nu de Ombudsman van de NPO om haar oordeel gevraagd. In hoeverre mogen zendermanagers zich bemoeien met de inhoud? Tot waar reikt haar macht, want is dit wel ongebruikelijk? Veul: “Ik kan me niet voorstellen dat de omroepbaas van NPO3 tijdens de opnames even komt binnenlopen, dat doe je niet, dat zijn ook hele duidelijke regels”
Oct 20, 2021 • 24min
Avinash Bhikhie: “Dit is een coalitie van en voor de mensen met wie het goed gaat”
Aan tafel zitten Leonard Ornstein, Avinash Bhikhie en Spraakmaker Han ten Broeke.
Het Mediamoment van Bhikhie gaat over de BBC dat aan experts uit 43 landen heeft gevraagd wat het beste tv-programma van de 21e eeuw is. En de winnaar is ‘The Wire’, een Amerikaanse serie over drugscriminaliteit. Wat kenmerkt deze serie? Avinash Bhikhie mist een serie die hij wel beter vindt. In de lijst missen politieke en nieuws-georiënteerde series. Wat missen de series wat andere series sterk maakt? Bhikhie: “Ook in Nederland wordt er aardig aan de weg getimmerd”
Ornsteins Mediamoment gaat over Ajax, dat won gisteravond met 4-0 tegen Borussia Dortmund. Ornstein en Ten Broeke waren aanwezig in het stadion. Maar het verscheen vandaag slechts klein in de Volkskrant, is dat vreemd? De sportverslaggever Willem Vissers noemde ander nieuws belangrijker. Hoe kijken onze Mediaforumgasten hiernaar?
We hebben het over de toeslagenaffaire. Gister maakte het CBS bekend dat ruim 1100 kinderen van slachtoffers van deze affaire uit huis zijn geplaatst. Dan gaat het over de periode 2015-2020. Al kunnen de cijfers ook nóg hoger liggen. Het gaat hier dus om ernstig kinderleed. Is dit dan nog nieuws dat in Den Haag hard, of harder valt dan alle andere slechtnieuwsverhalen die we over de Toeslagenaffaire al hebben gehoord? Broeke: “Het is een groep die op een verschrikkelijke manier door de overheid tussen de wielen van de wagen is gekomenPieter Omtzigt en Peter Kwint verwachten van de regering een toelichting en dat ze met een plan moeten komen om hen meer tegemoet te komen. Wat kunnen we daar van verwachten? Hoe kan het eigenlijk dat deze coalitie is afgetreden in januari, met elkaar onderhandelt en we bijna een jaar verder zijn maar er nog geen oplossing is? Ornstein: “Ik ben stomverbaasd en er zelfs boos over” en Broeke zegt: “Complimenten aan de Volkskrant dat ze dit groot op de voorpagina brachten”
Oct 19, 2021 • 25min
Arno Kantelberg: “Personages in Sesamstraat worden nooit ouder, en gaan al helemaal niet dood”
Aan tafel zitten Kees Boonman, Arno Kantelberg en Spraakmaker Michael Persson.
Het mediamoment van Boonman gaat over de update van de informateurs Remkes en Koolmees over de kabinetsformatie. Wat viel hem op?
Het mediamoment van Kantelberg gaat over het overlijden van Sien van Sesamstraat. De Vlaamse Sien Diels overleed op 74-jarige leeftijd. Jarenlang was ze een soort moederfiguur en had ze haar eigen winkeltje in Sesamstraat.
Dan hebben we het over het overlijden van de voormalig Amerikaans minister van Buitenlandse Zaken Colin Powell. Powell was jarenlang een 'rising star' in de Amerikaanse politiek. Hij doorliep hoge rangen in het leger, maar zal vooral herinnerd blijven om die ene omstreden toespraak voor de VN-Veiligheidsraad in 2003, over dat er massavernietigingswapens aanwezig zouden zijn in Irak. Later gaf Powell aan dat die hele speech een 'donkere pijnlijke vlek' op zijn staat van dienst was. Zijn persconferenties, of speeches van bijvoorbeeld het Amerikaanse leger hierna veranderd?
Verder: Europarlementariërs roepen grote bedrijven op niet meer te gaan adverteren via techreuzen als Facebook en Google. Dit vanwege de ontwrichtende invloed ervan op onze maatschappij. Hoe zien deze Europese parlementariërs van 4 partijen het precies voor zich? Wat willen ze precies bereiken?
Oct 18, 2021 • 24min
Jaap van Zessen: “Dit is een programma waar we over 20 jaar op terugblikken, en elk ander programma dat dit weekend was niet”
Aan tafel zitten Jan Slagter, Jaap van Zessen en Spraakmaker Eppo van Nispen tot Sevenaer.
Het mediamoment van Van Zessen gaat over Plakshot, een nieuw satirisch programma van de VPRO, gemaakt door zijn oud-AD-collega Roel Maalderink. In het programma wordt de actualiteit besproken en de 'absurditeit' van de media blootgelegd. Wat vonden onze mediakenners van de eerste aflevering?
Het mediamoment van Slagter gaat over het veelbesproken programma De Dansmarathon op SBS. Honderd koppels dansten vanaf donderdag 50 uur non-stop. Het werd een ware uitputtingsslag. Was het programma een succes? Slagter: “Ik kan niet zeggen dat het echt mislukt is”. De recensies waren niet mals. En hoe werd er online over geschreven? Zat de show goed in elkaar? En heeft het potentie tot internationaal succes?
Dan hebben we het over de relatie tussen de politie en journalisten. Die kwam met het oppakken van drie verslaggevers bij verschillende demonstraties vorige week onder druk te staan. Journalisten waren boos dat ze ondanks hun perskaart samen met andere demonstranten werden opgepakt. Een politiewoordvoerder vraag in het NRC van journalisten echter om begrip voor agenten. Hoe kijken onze gasten naar de oproep van de politie?
We besluiten het Mediaforum met het Taalteam met Frank van Pamelen.


