Kennisnet-podcast

Hoe kunnen we vanuit publieke waarden invulling geven aan technologie in het onderwijs, in plaats van dat de technologie (of beter gezegd: de bedrijven achter deze technologie)? Hoe blijft het onderwijs autonoom? Dat is een groot vraagstuk, abstract ook, waar Kennisnet en SURF samen de tanden in zetten. In deze podcast gaan Remco Pijpers van Kennisnet en Christien Bok van SURF erover in gesprek met filosoof Miriam Rasch. In de podcast komen 3 paradoxen aan bod - zoals Rasch deze ook beschrijft in haar boek Autonomie. Een zelfhulpgids. Bij elke paradox bespreken we de betekenis voor digitalisering in het onderwijs. Paradox 1: De techbedrijven ondergraven de autonomie, keuzevrijheid en handelingsvrijheid én prijzen die in één en dezelfde beweging. Paradox 2: Dat wat eerst de essentie van menselijkheid was, is nu de essentie van de techniek. Paradox 3: Persoonlijke autonomie vraagt om collectieve actie. Over Miriam Rasch Miriam Rasch is filosoof en auteur van onder meer Autonomie. Een zelfhulpgids. In haar boek gaat Rasch in op autonomie aan de hand van de 3 bovengenoemde paradoxen. Meer lezen De WaardenWijzer van Kennisnet en SURF Autonomie. Een zelfhulpgids van Miriam Rasch

Welke wijsheid heeft het onderwijs nodig om met artificial intelligence om te gaan? Over die vraag gaan Larissa Zegveld en Remco Pijpers van Kennisnet in gesprek met hoogleraar Haroon Sheikh. Artificial intelligence (AI) is het vermogen van computers om taken uit te voeren waarvoor mensen hun intelligentie inzetten. Denk aan interacteren met de omgeving, analyseren, redeneren, problemen oplossen en voorspellen. U vindt AI in voice assistants op een smartphone of zelfrijdende auto's. Ook in het onderwijs rukt AI op, zoals in adaptieve leertechnologie, die leerlingen opdrachten op maat geeft, op basis van de oefeningen die digitaal worden gedaan. Volgens de Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid (WRR) is 'AI-wijsheid' nodig. Wat wordt daarmee bedoeld? Wie zou daarover moeten beschikken? Haroon Sheikh, werkzaam als bijzonder hoogleraar en als onderzoeker bij de WRR, is medeauteur van Opgave AI. De nieuwe systeemtechnologie. In het rapport concludeert de WRR dat Nederland zich niet goed voorbereidt op de fundamentele verandering die AI zal veroorzaken. Geldt dat ook voor het onderwijs? Waar heeft het onderwijs zich precies op voor te bereiden?

Wat zegt onderzoek over hoe digitale geletterdheid in het onderwijs kan worden ingebed? We praten er in deze podcast over met Anneke Smits, lector onderwijsinnovatie en ict aan de hogeschool Windesheim in Zwolle. Anneke Smits bekeek in de wetenschappelijke literatuur wat we weten over hoe we digitale geletterdheid effectief kunnen onderwijzen. Vier bruikbare lijnen komen daaruit naar voren: 1. Doe het samen en sluit aan bij het echte leven 2. Doseer het computergebruik 3. Investeer in kennis 4. Zorg voor sterke leraren Lees verder: gesprekstips van Anneke Smits en Remco Pijpers

Wat zijn de mogelijkheden en uitdagingen bij het verbeteren van de onderwijskwaliteit met behulp van ict en technologie? Die vraag staat centraal in deze aflevering van de Kennisnet podcast. Onderwijskundig projectadviseur Manel van Kessel gaat in gesprek met Frans Schouwenburg en Nadira Saab. Onze huidige samenleving heeft impact op hoe we het onderwijs kunnen en willen inrichten. Dankzij ict en innovatieve technologie kan onderwijs flexibel worden ingericht, wat nieuwe mogelijkheden biedt voor het verhogen van de onderwijskwaliteit. Denk aan situaties waarbij technologie taken van de leraar overneemt of ondersteunt. In deze aflevering gaat onderwijskundig projectadviseur Manel van Kessel in gesprek met Frans Schouwenburg en Nadira Saab. Frans Schouwenburg is strategisch adviseur onderwijsvernieuwing met ict bij Kennisnet. Nadira Saab is bijzonder hoogleraar e-didactiek op het interfacultair centrum voor lerarenopleiding, onderwijsontwikkeling en nascholing bij de Universiteit van Leiden. Daarnaast is ze strategisch adviseur onderzoek bij Kennisnet. Vragen die gesteld worden in deze aflevering: Waarom is het relevant dat we kijken naar wat technologie allemaal kan bijdragen in onze flexibele inrichting van het onderwijs? Wat gebeurt er al op het gebied van technologische ondersteuning en ict-interventies? Wat heeft de afgelopen COVID19 periode ons mogelijk gebracht? Welke aspecten zijn van belang wanneer we kijken naar technologische ondersteuning en interventies? Wat betekent dit voor de leraar en leerling in de dagelijkse onderwijspraktijk? Hoe kunnen we ons het beste voorbereiden op een situatie waarbij ict meer taken overneemt van de leraar in vergelijking met nu? Meepraten? In aanloop naar OnderwijsInzicht in september gaan we alvast met de verschillende programmalijnen aan de slag. Op 20 mei organiseert SIVON een online sessie over wat flexibel organiseren precies vraagt van schoolbesturen. Klik hier om u aan te melden.

De samenleving maakt een digitale transformatie door en die transformatie heeft ook haar impact op het onderwijs. Wat zijn de komende jaren de meest urgente uitdagingen voor de onderwijssector? En aan welke antwoorden kunnen we denken? In deze podcast laat Larissa Zegveld, directeur-bestuurder Kennisnet, haar licht hierop schijnen. In deze aflevering gaat Remco Pijpers in gesprek met Larissa Zegveld. Aan bod komt onder andere: Stellen we de mens of de samenleving centraal in het ontwerpen van online systemen? Hoe wil Nederland dat er wordt omgegaan met digitalisering in het onderwijs? Big Tech, maar ook Big Overheid: welke data slaan we op om het leren te 'optimaliseren'? Hoe gaan we om met data en welke waarden hechten we daaraan? Mag het dashboard leidend zijn bij het bepalen van de prestaties van een leerling? "Het is misschien een wat ongewoon voorstel om middenin de digitale storm te pleiten voor een time-out, maar het is mijns inziens hard nodig." Sinds september 2021 is Zegveld directeur-bestuurder van Kennisnet. Ze heeft een achtergrond in de publieke sector en is gespecialiseerd in complexe digitale zaken die publieke waarden raken.

'Het internet is stuk', luidt de titel van het boek dat Marleen Stikker publiceerde in 2019. De ondertitel van het boek is hoopgevender: 'Maar we kunnen het repareren'. In deze aflevering gaat Remco Pijpers met Stikker in gesprek over de trend van technologie en publieke waarden in het onderwijs. Is het onderwijs erop vooruitgegaan wat betreft technologie en publieke waarden? Hoe ziet Stikker het burgerschap in een digitale context? En hoe stellen we leerlingen en studenten in staat het internet eerlijk en inclusief te maken? Marleen Stikker is oprichter, directeur en bestuurder van Waag, een onderzoeksinstelling actief op het kruispunt van kunst, wetenschap en technologie. Vanuit de waarden open, eerlijk en inclusief, onderzoeken Stikker en haar collega's de sociale en culturele impact van technologie. Haar boek 'Het internet is stuk' deed veel stof opwaaien over de erosie van publieke waarden onder de invloed van machtige techreuzen. De digitale toekomst Zo vindt Stikker dat ook jongeren een stem verdienen in het gesprek over alternatieve oplossingen. "Wij vormen hun digitale wereld," zegt Stikker. "Hoe eerder ze daaraan mee kunnen bouwen, hoe beter. Ze moeten nu al relevant kunnen zijn, niet morgen pas." Iemand als Elon Musk vindt ze een verkeerd voorbeeld voor jonge mensen om zich aan te spiegelen. "Ik heb heel veel moeite met die man. Een beetje clownesk. Een groot deel van zijn verhaal vind ik nonsens, soms zelfs gevaarlijk. Dat we een kabel in onze nekwervels zouden krijgen en dat we dan nog intelligenter zouden worden. Hij vertelt een verkeerd verhaal over wie wij mensen zijn en wat onze toekomst is."

Hoe voorkomen we dat we op een phishing link klikken? Wat is het effect van campagnes en trainingen rondom digitale veiligheid? Wat voor onderzoek is er nog nodig? In deze podcast gaan Larissa Zegveld en Cor Ottens in gesprek met Jan-WIllen Bullée, onderzoeker cybersecurity aan de Universiteit Twente. Jan-Willem Bullée doet onderzoek naar succesvolle interventies rondom digitale veiligheid. Hij stelt vragen als: Waarom hebben we de link al geopend, voor we gaan nadenken? Hoe zorg je ervoor dat mensen niet meer op verkeerde links klikken? Werken campagnes als 'Hang op, klik weg, bel uw bank' eigenlijk wel? In deze podcast bespreekt hij de kwetsbaarheden van mensen voor online fraude. Daarnaast deelt hij mooie tips voor kinderen en volwassen, voortkomend uit de eerste resultaten van zijn ondezoek naar cybersecurity en kinderen. Op OnderwijsInzicht op 9 september 2022 (live!) presenteert Jan-Willem Bullée de conclusies van dit nog lopende onderzoek.

Synthetische media zijn gemaakt of bewerkt door kunstmatige intelligentie-software. Het gaat om een veelheid aan uitingen, zoals virtual humans, Fortnite, Roblox en de Metaverse, maar de bekendste vorm is wel de deepfake. Er zou een nieuwe mediarevolutie gaande zijn. Een voor de hand liggende vraag dient zich aan: wat is nog echt, wat is nep? Hoe dan ook stellen synthetische media het onderwijs voor uitdagingen: Hoe leer je leerlingen bijvoorbeeld nep van echt van te onderscheiden? Hoe voer je er met leerlingen het goede gesprek over? Liggen er misschien juist ook mogelijkheden voor scholen? Daar gaan we in deze podcast met twee mensen over in gesprek. Sander Duivestein, trendwatcher en mede-auteur van het boek 'Echt Nep, spelen met de realiteit in tijden van AI, deepfakes en desinformatie.' Justine Pardoen, specialist mediaopvoeding en mediawijsheid en oprichter van Bureau Jeugd en Media. Gespreksleider is Remco Pijpers van Kennisnet.

Digitale technologie in het onderwijs kan bijdragen aan kansengelijkheid maar die kansengelijkheid juist ook in de weg zitten. Hoe zit dat precies? In deze podcast spreken we dr. Inge Molenaar en prof. dr. Eddie Denessen over de invloed van adaptieve leertechnologie op kansengelijkheid. Dr. Inge Molenaar is universitair hoofddocent Onderwijswetenschappen aan de Radboud Universiteit. Ze geeft leiding aan het Adaptive Learning Lab waarin ze projecten uitvoert die zich enerzijds richten op het gebruik van adaptieve onderwijstechnologieën in het Nederlandse onderwijs en anderzijds nieuwe prototypes ontwikkelt waarin AI een belangrijke rol speelt. Prof. dr. Eddie Denessen is bijzonder hoogleraar aan de Universiteit Leiden en universitair hoofddocent Onderwijswetenschappen aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Denessen richt zich in zijn onderzoek op kansenongelijkheid in het onderwijs.

Na 20 jaar ict in het onderwijs gaat directeur-bestuurder Toine Maes met pensioen. Programmamanager Manon Geven gaat met hem in gesprek, op zijn laatste werkdag. Hoe kijkt hij terug op zijn tijd bij Kennisnet?