Kennisnet-podcast

De grote technologie bedrijven zoals Microsoft, Google en Apple hebben elk hun visie op kunstmatige intelligentie. In deze Kennisnet podcast bespreken we consequenties van hun plannen voor leren, leven en werken. Verder een update op Virtual Reality en de impact van de geschetste ontwikkelingen op de persoonlijke leeromgeving in het onderwijs. In hun jaarlijkse conferenties voor ontwikkelaars doen Microsoft, Google en Apple uit de doeken welke producten en diensten ze zullen lanceren in het najaar. Olaf, Wietse en Michael onderzoeken die plannen kritisch en schetsen de kansen voor persoonlijker onderwijs en onderzoeken de bedreigingen van een mogelijk onbeheersbare kunstmatige intelligentie voor onze maatschappij. Machine learning: praten met bots in plaats van rondklikken op schermen? Wat betekent 'machine-learning' voor onderwijs? We bespreken de insteek uit het Kennisnet trendrapport en de betekenis van deze ontwikkeling voor leermiddelen. Daarnaast zien we een nieuwe toepassing van kunstmatige intelligentie bij alle marktpartijen: de inzet van bots, computergestuurde gesprekspartners, die in een chat of messaging app 'luisteren' naar onze vraag of bestelling. Het doel is de drempel te verlagen om bijvoorbeeld een verzekering af te sluiten of een schade te melden. Toepassing van deze technologie in begeleid, adaptief leren liggen voor de hand, hoewel we de eerste aankondigingen daarvan nog niet gezien hebben. Virtual en Augmented Reality nog in de hype-fase? Na een uitgebreide bespiegeling op Virtual Reality in een eerdere podcast bespreken we kort de recente aankondigingen op VR en AR gebied. Onze conclusie blijft staan: er wordt veel geïnvesteerd in en gesproken over VR en AR maar de mogelijkheden tot daadwerkelijke toepassing van in het onderwijs inzetbaar leermateriaal met betaalbare apparatuur zal nog wel even op zich laten wachten. Bouwblokken voor de persoonlijke leeromgeving In het Kennisnet trendrapport wordt een schets gegeven van de online leeromgeving die kan ondersteunen bij het vormgeven van onderwijs dat aansluit op de persoonlijke behoeften en wensen van leerlingen. Aankondigingen in Google Classroom geven ons het idee dat de bouwblokken voor zo'n leeromgeving zich snel ontwikkelen. Het organiseren, volgen en reflecteren op leerroutes wordt steeds beter ondersteund. We verwachten combinaties of zelfs integraties met Mobile Device Management (MDM), een ontwikkeling die het mogelijk maakt het gebruik van persoonlijke devices in de klas beheersbaar vorm te geven. Beluister hier de Kennisnet podcast of abonneer je via iTunes en ontvang nieuwe afleveringen automatisch in je podcastclient op je telefoon of tablet.

Leerlingen hun creativiteit laten benutten binnen het leerproces. Docenten ondersteunen als architect, als chefkok van z'n eigen les. Hoe kan ict daarin ondersteunen? Docent informatica en nieuwe media Evert-Jan Oppelaar vertelt in deze Kennisnet podcast over zijn project om duurzaam onderwijs te ontwikkelen op het Herbert Vissers College (HVC) in de Haarlemmermeer, een school met iPads maar geen iPad-school. Oppelaar is naast docent ook mentor en ict-coördinator bij het HVC. In 2015 won hij de Onderwijs Pioniers-trofee als leider van een project waarin hij met vijf collega's aan de slag ging met het ontwerpen van eigen lessen in plaats van de lesboeken. Daarmee wil hij de creativiteit van zowel leerlingen als collega-docenten activeren met gevarieerde en uitdagende lessen. Hoe veranderen? Gewoon beginnen! Oppelaar is zelf begonnen om zijn vak Informatica te geven zonder boek, dat vond men ook 'logisch'. Enkele jaren later heeft hij zijn collega's uitgedaagd om ook in hun lessen na te denken over een eigen invulling en de regie in handen te nemen. Dat resulteerde in het project bij de Onderwijs-pioniers. Binnen het Leerlab Curriculumbewustzijn, onderdeel van het Doorbraakproject Onderwijs & ICT, wordt het initiatief vervolgd in samenwerking met vijf andere onderwijsinstellingen verspreid over Nederland. Curriculum als startpunt bij het vormgeven van gevarieerd onderwijs Voordat je de eigen lessen vrijer kunt invullen moet je eerst weten wat er totaal moet gebeuren in een vak vindt Oppelaar. Dan kun je in de lessen werken aan het ontwikkelen van probleemoplossend vermogen en het kritisch denken van leerlingen, 'te leren te weten wat je moet doen als je niet weet wat je moet doen' is zijn motto. Dat is nodig omdat kennis alleen niet voldoende is en bovendien snel verouderd, zo heeft Oppelaar zelf in het bedrijfsleven ervaren. Op zijn school wordt ook team-teaching toegepast in proeftuinen waarin geexperimenteerd wordt met vakoverstijgend onderwijs. Een school met iPads, maar geen iPad-school Het HVC kent na een pilot die gestart is in 2 Gymnasium nu een 1-op-1 situatie waarbij elke VWO leerling vanaf het eerste jaar over een (zelf aangeschafte) iPad beschikt. Dat device wordt gericht ingezet waar nuttig en nodig, net als alle andere middelen in het onderwijs. Bij het uitvoeren van opdrachten zijn dat digitale werkomgevingen voor video, mindmaps en andere multimodale communicatiemiddelen. Oppelaar is het niet eens met de kritiek dat de iPad 'niet geschikt is om op te werken', ook tekstinvoer is prima mogelijk. Teveel tekstinvoer acht hij onwenselijk omdat de hogere denkvormen die de ontwikkeling van probleemoplossend, kritisch denken stimuleren om creatievere, verdiepende inzet van de tablet vragen. Dat gaat verder dan boeken achter glas of het typen van lange teksten. De techniek is dankzij de eenvoud van de tablet een vanzelfsprekendheid die rust geeft en daarmee ruimte biedt voor het onderwijs en de docent als professional. Beluister hier de podcast of abonneer je via iTunes op de podcasts van Kennisnet en ontvang nieuwe afleveringen automatisch en beluister ze op je telefoon of tablet.

Bij het leveren van maatwerk, lopen scholen vroeg of laat tegen zaken als: hoe kan ik op de actuele vraag van de leerling inspelen en wat voor soort rooster hoort daar bij? Hoe kunnen we voorspellen wat groepen leerlingen de komende maanden aan les en ondersteuning nodig hebben zodat we de inzet van leraren hierop kunnen afstemmen? Hoogleraar Technische bedrijfskunde Iris Vis (RUG) is gespecialiseerd in logistiek en onderzoekt de toepassing van Lean in het voortgezet onderwijs. Voor zowel profit (bijv. de transportsector) en non-profit instellingen als bibliotheken en scholen houdt ze zich bezig met onderzoek naar het ontwikkelen van innovatieve logistieke concepten, die er op gericht zijn complexe en dynamische processen te optimaliseren, kwaliteit te verhogen en verspilling te voorkomen. Nu ook LEAN voor de kernprocessen van het onderwijs Een groep samenwerkende scholen in het VO, Zo.leer.Ik! werkt in hun stappen naar personalisering graag samen met Iris Vis en haar team. De interviews met de onderzoekers zorgen dat de betrokkenen uit de school op een heel inzichtelijke wijze alle processen waaruit het onderwijs bestaat, kunnen beschrijven. Het levert de ene eyeopener na de andere op. De organisatie van de school rust op veel vanzelfsprekendheden, maar die worden allemaal uitgedaagd vanuit de vraag: gelden die nog wel als we maatwerk willen leveren? Dit proces kan veel voor de organisatie van het onderwijs gaan betekenen. Momenteel is een eerste verkennende fase van onderzoek afgerond die al een aantal inzichten heeft gegeven maar ook vele vragen voor verder onderzoek heeft opgeleverd en daarmee een opmaat vormt voor verder onderzoek naar het ontwikkelen van nieuwe logistieke en lean concepten voor het voortgezet onderwijs. We spreken Iris over de ontdekkingen in het onderzoek tot nu toe en het belang van een vervolgonderzoek naar een meer logistieke kijk op onderwijsprocessen.

Job Christians mede-oprichter en directeur van onderwijsadviesbureau Onderwijs Maak Je Samen is ook uitgever van een hele reeks boeken over leiderschap in het onderwijs. Vooral de vertalingen van de boeken van Canadese grootheid Michael Fullan, vinden gretig aftrek. In deze 21 minuten durende podcast gaan Frans Schouwenburg en Michael van Wetering in gesprek met Job over het net verschenen boek Vrijheid in verandering, van Michael Fullan. Het is een boek dat een antwoord geeft op de meest lastige aspecten bij het leidinggeven aan veranderen: Hoe creeer je een cultuur van samenwerking, feedback, verantwoording en verspreiding? Hoe kun je de complexe werkelijkheid van een school terugbrengen tot een behapbare en begrijpelijke simpelheid, ofwel Simplexiteit? Zoals altijd in de vertalingen van OMJS en hun partner Stichting de Brink, is het laatste hoofdstuk niet van Fullan, maar een reflectie op het boek vanuit de Nederlandse situatie. Genoeg gespreksstof dus en veel te beluisteren voor iedereen die in het onderwijs werkt, want 'leidinggeven vanuit het midden’ in een professionele cultuur, is niet alleen voorbestemd aan de formeel leidinggevenden in de school maar aan iedereen. Het boek is te bestellen op: http://www.onderwijsmaakjesamen.nl/magento/vrijheid-in-verandering-leidinggeven-complex-of-toch-simpel.html

Op de SXSWedu conferentie - onderdeel van het SouthBySouthWest festival - bespreekt een internationale gemeenschap van leraren, schoolleiders en leveranciers in de onderwijsmarkt de toekomst van onderwijs. In deze Kennisnet podcast vertellen Sanne van de Ven en Erik Woning - beide consultants innovatie bij het Lab to Learn van IT-Workz - over de hoogtepunten van hun bezoek aan SXSWedu 2016. In deze 52 minuten durende podcast spreken Sanne en Erik met kennisnetexperts Wietse van Bruggen en Michael van Wetering over de opzet van SXSWedu en enkele memorabele keynotes zoals omgaan met verschillen tussen leerlingen en het zelfstandig verkennen van toekomstscenario’s en hoe daarin je eigen kracht en talent een plek kunnen krijgen. Omgaan met verschillen en dynamiek Temple Grandin - autist en hoogleraar aan de Colorado State University - vertelt in haar opening keynote van SXSWedu over het omgaan met verschillen tussen leerlingen, puttend uit haar eigen ervaringen en moeizame start in het onderwijs. Een pleidooi voor het prikkelen van nieuwsgierigheid. Jane McGonigal - game designer en futurist bij ‘The Institute for the Future’ - legt in haar keynote toe hoe je zelf in enkele eenvoudige stappen scenario’s kunt ontwikkelen van de toekomst. Sanne legt uit dat Jane's advies daarbij is om trends te verzamelen en te combineren en daarvan scenario’s te ontwikkelen door je persoonlijke kracht en talent eraan toe te voegen. Zo geeft Jane een voorbeeld waarbij Virtual Reality gecombineerd wordt met 3D-geprint voedsel waarbij de unieke structuur van het eten en de VR ervaring een geheel andere beleving van gezond en verantwoord voedsel geeft. Ondernemerschap, maker en de startup competitie edu launch Het stimuleren van ondernemerschap in onderwijs is een belangrijk thema op de conferentie. Leerlingen met een ondernemende houding blijken de beste resultaten te boeken. Maker education krijgt ook op SXSWedu veel aandacht, met een duidelijke koppeling met 21st century skills en digitale geletterdheid. De rode draad in het programma is personalisatie en de toepassing van Design Thinking. Todd Rose - auteur van ‘The End of Average’ - benadrukt dat vooral een verandering van mindset nodig is om onderwijs meer te baseren op individuele behoeften van leerlingen. Erik vestigt tot slot de aandacht op edu launch, een competitie tussen innovatieve startups in het onderwijs die elk hun tool of app presenteren aan een professionele jury. De winnaar van 2016 is de app ‘Elsa Speak’ die niet-native sprekers helpt om hun uitspraak van bijvoorbeeld engels te verbeteren. Lees meer over Sanne en Erik’s bezoek aan SXSWedu op het blog van Lab to Learn. Beluister hier het gesprek met Sanne en Erik of abonneer je via itunes op de podcasts van Kennisnet en beluister ze op je telefoon of tablet.

Met iOS versie 9.3 biedt Apple leraren binnenkort nieuwe mogelijkheden om het gebruik van devices binnen en buiten de klas te regisseren. In deze Kennisnet podcast vertellen Marcel Hoogstoevenbeld en Fons van den Berg - beide Apple distinguished educators - hoe Apple het onderwijs flexibeler en leerlingen zelfstandiger maakt. In deze 20 minuten durende podcast spreken Marcel, teamleider en ict-coördinator op de Haarlemse Paulus Mavo, en Fons, Apple education trainer, met kennisnetexperts Frans Schouwenburg en Michael van Wetering over hun werk in het Onderwijs en hun ervaringen daarbij met de producten en diensten van Apple. Deze podcast besluit een drieluik van gesprekken na eerdere podcasts met Google en Microsoft. Flexibel onderwijs voor leerlingen Marcel vertelt over zijn school, hij ziet hoe devices de school openen doordat leerlingen flexibeler zijn en ook buiten de klas en de school opdrachten kunnen uitvoeren. Marcel’s collega leraren maken daarbij gebruik van iTunesU waarin ze een complete cursus samenstellen uit bronmaterialen, apps en opdrachten. Ze kunnen binnen die omgeving ook het ingeleverde werk van leerlingen beoordelen. Fons licht toe dat de Apple iCloud omgeving daarbij de individuele leerling of leraar veilige toegang biedt tot hun werk en gegevens, onafhankelijk van locatie of device. Klasmanagement met Mobile Device Management? Fons vertelt hoe Apple binnenkort met haar nieuwe software de ondersteuning van onderwijs uitbreidt. Met de classroom app kunnen leraren individuele leerlingen leermateriaal en apps aanreiken of tijdelijk de beschikbaarheid van apps beperken. Ook wordt het mogelijk iPads te delen met meerdere leerlingen, waarbij ieder beschikking heeft over eigen apps en opgeslagen gegevens op de gedeelde iPad. Als voorloper op het gebied van Mobile Device Management laat Apple duidelijk zien dat hiermee klasmanagement mogelijk wordt. De leraar krijgt zelf steeds meer regie over de inzet van devices in de klas, technische ict-ondersteuning in de klas en de school verdwijnt gelukkig naar de achtergrond. Lees meer over Apple in het Onderwijs op de onderwijswebsite. Beluister hier het gesprek met Marcel en Fons of abonneer je via iTunes op de podcasts van Kennisnet en beluister ze op je telefoon of tablet.

In deze podcast spreken Frans en Michael met Claire Boonstra, initiatiefnemer van Operation Education, een organisatie die voeding geeft aan de revolutie in het onderwijs. We spreken met Claire over haar nieuwe initiatief: Onderwijsvragen. In deze 19 minuten durende podcast vertelt Claire over haar motivatie om in het onderwijs verandering teweeg te brengen. Claire: ‘Tussen de enorme diversiteit die zichtbaar is bij mensen en de diversiteit in talent die de samenleving (steeds meer) vraagt lijkt het onderwijs nu een trechter die maar een paar kwaliteiten waardeert.’ Waarom hebben we lange zomervakanties? 10 minuten gesprekken? Cito toetsen? In haar nieuwste initiatief: onderwijsvragen vraagt Claire zich hardop af waarom de manier waarop het onderwijs nu is ingericht zo vanzelfsprekend is. Dit zijn ogenschijnlijk eenvoudige vragen zoals: waarom hebben we zulke lange zomervakanties? of: waarom duren 10 minuten gesprekken 10 minuten? of: waarom hebben we ooit gekozen voor de invoering van de cito toets? Voor een goed onderbouwd antwoord op deze en nog veel meer vragen gaat Claire te rade bij wetenschappers die met hun onderzoek soms tot verrassende conclusies komen. Binnenkort treedt Claire naar buiten met haar onderwijsvragen met ondersteuning van de landelijke media. Suggesties voor goede vragen zijn zeer welkom! Bijvoorbeeld via Twitter met hashtag #onderwijsvraag. Beluister hier het gesprek met Claire of abonneer je via iTunes op de podcasts van Kennisnet en beluister ze op je telefoon of tablet. Reacties op de podcast zijn van harte welkom @kennisnet.

In deze podcast spreken Frans en Michael met Marthe Straatemeier, Directeur van Oefenweb, een spinoff van de Universiteit van Amsterdam. Oefenweb, aanbieder van onder andere Rekentuin en Taalzee, komt voort uit het promotieonderzoek van Marthe binnen de programmagroep Psychologische Methodenleer onder leiding van professor Han van der Maas. We bespreken met Marthe de ontwikkelingen in adaptieve leermiddelen en de impact daarvan op de leraar en de school. In 21 minuten vertelt Marthe hoe adaptieve oefenomgevingen zoals Rekentuin ook als nauwkeurig volgsysteem dienen door het voortdurend meten van het niveau van elke leerling. Wat direct opvalt is dat de diversiteit in niveau binnen een groep leerlingen enorm is. Zo zit 20% van de leerlingen op het niveau van twee groepen hoger en een vergelijkbare groep heeft het niveau van twee groepen lager. Hoe kan een leraar omgaan met zulke niveauverschillen? Differentiatie op drie niveaus volstaat daarbij niet. Geven Dashboards inzicht en regie op het leerproces?Bij het gebruik van meerdere digitale leermiddelen, oefenomgevingen en apps is het steeds lastiger overzicht te behouden over de groep leerlingen die een leraar begeleid. Marthe vertelt over de stappen die door samenwerkende marktpartijen worden gezet om tot Dashboards te komen die dat overzicht beogen te bieden. Dit is zeker niet eenvoudig te realiseren omdat de koppeling moet worden gemaakt tussen het niveau van de leerling in het leermiddel en de leerdoelen die behaald moeten worden. Is digitaal toetsen nog nodig met adaptieve oefenomgevingen?CITO heeft een minderheidsbelang in Oefenweb en is natuurlijk een uitgelezen gesprekspartner om de koppeling te leggen tussen oefening, beheersingsniveau en het beoordelen of leerdoelen gehaald zijn. Marthe verwacht dat adaptieve oefenomgevingen en leermaterialen, die voortdurend formatief toetsen, de frequentie van toetsen terug kunnen brengen. Voor het formeel vaststellen van het niveau van een leerling blijven summatieve toetsen (voorlopig) nog wel wenselijk. Beluister hier het gesprek met Marthe of abonneer je via iTunes op de podcasts van Kennisnet en beluister ze op je telefoon of tablet. Reacties op de podcast zijn van harte welkom @kennisnet.

In deze podcast bespreken Olaf (coördinator Leergemeenschap Doorbraakproject), Wietse van Bruggen (expert maker movement, programmeren en learning analytics) en Michael van Wetering (expert innovatie en ict-infrastructuur) ontwikkelingen rond Virtual Reality. De pers voorziet een doorbraak in 2016, wij ook? Achtereenvolgens bespreken we: Wat is Virtual Reality (VR) en wat is het verschil met Augmented Reality (AR)? In hoeverre bieden producten als Samsung Gear VR, Oculus Rift, Microsoft HoloLens en Google Cardboard daadwerkelijk VR ervaringen en welke kanttekeningen kun je daarbij plaatsen? Wie werken aan toepassingen van VR? Bekijk bijvoorbeeld Google’s Expeditions Pioneer Program dat zich specifiek richt op het onderwijs. De ‘brillen’ zijn er, wat nu? We kunnen in prachtige omgevingen rondkijken, maar wanneer gaan de producten (laagdrempelig!) interactie bieden? Door het ontbreken van goede mogelijkheden tot interactie zit VR vooral nog in de Hype hoek, wellicht verandert dat in de loop van 2016. Jullie reacties op de podcast, of vragen die je graag behandeld zou horen in nieuwe uitzendingen zijn van harte welkom bij @kennisnet of direct naar Olaf (@olafolio), Wietse (@densy) en Michael (@_mike). Dankjewel!

In deze podcast spreken Frans en Michael met Arco de Bonte, Leerkracht Groep 8 & ICT coördinator/innovator op de Koningin Juliana School in Schravenpolder. Arco vertelt over zijn keuze voor de Chromebook en de Google educatie omgeving en zijn ervaringen daarmee in zijn klas en zijn school. In 22 minuten vertelt Arco hoe hij met Chromebooks in de klas leerlingen op hun eigen niveau kan laten werken, terwijl hij hun voortgang goed kan volgen. Arco ziet ook dat het beschikbaar hebben van een apparaat per leerling collega leraren op nieuwe ideeën brengt om hun onderwijs verder te verbeteren. Overzicht behouden over je klas De Chromebooks kunnen worden beheerd vanaf een webpagina, waarbij het ook mogelijk is op de schermen van leerlingen mee te kijken of hulp nodig is. Arco selecteert het digitale leermateriaal op de mogelijkheid samenwerking in de klas en voortgang van leerlingen te kunnen volgen. Het team op zijn school bekijkt kritisch welk digitaal leermateriaal goed genoeg is om de papieren methoden te vervangen. Naast de gesloten leerlijnen voor Taal en Rekenen ziet Arco de Chromebooks en hun internetconnectie ook als raam op de wereld waarmee wereldoriëntatie ‘niet meer vast zit tussen twee kaften’. De kinderen leren zoals wij zelf leren: met behulp van internet als onderdeel van een rijke leeromgeving voor betekenisvol onderwijs. Leg contact met de Nederlands Google onderwijsgemeenschap in de GEG Nederland. Reacties op de podcast zijn van harte welkom @kennisnet.