Intiem verzet – Josep Maria Esquirol #boekencast afl 134

Vandaag bespreken we het boek, Intiem verzet van Josep Maria Esquirol. De ondertitel is: Naar een filosofie van nabijheid Josep Maria Esquirol Calaf (geboren in 1963 in Mediona) is een Catalaanse filosoof, essayist en hoogleraar filosofie aan de Universiteit van Barcelona. Hij leidt de Aporia Research Group, die zich bezighoudt met hedendaagse filosofie en in het bijzonder met de relatie tussen filosofie en psychiatrie. https://en.wikipedia.org/wiki/Josep_Maria_Esquirol_Calaf La resistència intima. Ensayo de una filosofia de la proximidad https://www.youtube.com/watch?v=rcxR_l1_I5E (gesprek) - Engelse ondertiteling aanzetten. Voor mij was het een ingewikkeld boek. Ik had moeite om erdoorheen te komen en heb dan ook niet alles gelezen. Daar zit voor mij ook een soort tweestrijd in, ik denk dat je dit soort boeken niet in één ruk (of in twee weken) moet uit willen lezen. Het heeft ruimte nodig om te herlezen, om te bezinnen en te filosoferen. Tegelijkertijd had ik het boek nooit uitgelezen als we deze deadline niet hadden. Dan was het blijven liggen en had ik veel liever het boek Wachten gelezen van De Wachter. Daar ben ik in begonnen en het leest weg. Lastig vind ik alle filosofen die hij aanhaalt, quotes uit boeken, en met delen is hij het wel eens en met anderen niet. Het voelt soms zinloos wat hij beschrijft voor mij. Ook de woorden die gebruikt worden zijn voor mij niet altijd bekend of duidelijk. Inhoudsopgave De warme maaltijd op tafel (moment) I Ontwrichting en verzet II Het niets en de nihilistische ervaring in kaart gebracht De tuin bewerken (moment) III Terug naar huis IV Lofzang op het alledaagse: hoe eenvoudig het leven kan zijn V Korte medische overpeinzing VI Zelfzorg zonder narcisme VII Niet zwichten voor het dogmatische van de actualiteit Subatomisch zweet (moment) VIII De oceaan of de woestijn? IX De essentie van taal als beschutting X Een metfysica van het verbond De warme maaltijd op tafel (moment) Samenleven staat of valt met samen eten. (past in de Mediterane cultuur) I Ontwrichting en verzet Bestaan is jezelf vormgeven, en daarmee verzet plegen. Leven is jezelf ontplooien (tegenpool bij life coaches van verzet) een persoonlijk uniek pad naar het geluk, overbodige sofisterij - middelmatigheid. Verzet tegen tirannieën is verzet tegen de ontwrichting. Een goed leven is niet het summum. II Het niets en de nihilistische ervaring in kaart gebracht Het nihilisme staat voor een gebrek aan waarden, het besef dat we de betekenis van ons bestaan niet kunnen doorgronden met concepten als doel, eenheid en waarheid. p29 De confrontatie met jezelf: enerzijds sta je oog in oog met het niets, maar anderzijds is het de beste manier om tot rust te komen. p33 De tuin bewerken (moment) Mooi in het verhaal hoe ze de man ontmoeten die de actualiteit niet volgt. Geen grootgrondbezitter, maar wel genoeg om van te leven met zijn kinderen. Door het werk op het land houden ze drie grote rampen van het lijf, de verveling, de ondeugd en de honger. Gedachtenloos werken maakt het leven draaglijk. Zingeving is te vinden in nabijheid. III Terug naar huis Het huis is een veilige plek om naar terug te keren. De beschutting, de rust die intimiteit biedt. Het gaat om bescherming en gastvrijheid. De gifteconomie gaat niet uit van groei, maar van volharding en herhaling. IV Lofzang op het alledaagse: hoe eenvoudig het leven kan zijn In plaats van steeds op zoek gaan naar het buitengewone, ons verwonderen over de eenvoud om ons heen, en leren het te waarderen. p60 en 61 Het gemiddelde leven wordt ondergewaardeerd. Ons bestaan is een verblijf in de nabijheid. V Korte medische overpeinzing VI Zelfzorg zonder narcisme VII Niet zwichten voor het dogmatische van de actualiteit Subatomisch zweet (moment) Dit hoofdstuk begreep ik niet. VIII De oceaan of de woestijn? IX De essentie van taal als beschutting X Een metfysica van het verbond Opvallende lessen uit het boek voor ons: 00:00 intro - een eerste indruk van het boek, het boek leest lastig 08:15 Een reactie is op onze wereld van social media en te veel media. Terug naar de kern, naar minder. 13:05 Samenleven staat of valt met samen eten. 16:10 Leven is je verzetten. 16:35 Onverzettelijk verzet tegen de zelfgenoegzaamheid van de massa. 17:20 Het Nederlandse woord samenleven is de kern van dit verzet. De redzame burger is het tegenovergestelde van samenleven. 18:35 Life coaches die zeggen dat je naar je persoonlijke unieke pad naar geluk moet zoeken, dit is overbodige sofisterij . 19:25 Verzet tegen tirannieën is verzet tegen de ontwrichting. Het glorificeren van het simpele bestaan door Esquirol. 26:10 Solidariteit neemt de vorm van een huis aan, en ongastvrij is geen huis. 27:30 De gifteconomie gaat niet uit van groei, maar van volharding en herhaling, totdat iedereen een huis en te eten heeft. 28:55 In plaats van op zoek te gaan naar het buitengewone, ons verwonderen over de eenvoud om ons heen en leren waarderen. 30:20 Een dagelijks leven dat rijk genoeg is ligt binnen het bereik van de meeste mensen. 36:50 Nadenken, reflectie, is al een vorm van voor jezelf zorgen. 42:25 Het suikerzoete scepsis van huis-, tuin- en keukenintellectuelen. 49:10 Alleen buiten de actualiteit is leven. Bronnen die we genoemd hebben Wij Nihilisten – Hans Schnitzler #boekencast afl 78 Stop chasing happiness – Frank Martela #boekencast afl 133 Infocratie – Byung-Chul Han #boekencast afl 72 Over het verdwijnen van rituelen – Byung-Chul Han #boekencast afl 123 Jaaroverzicht #boekencast 2025 Michel Foucault - Wikipedia Limitarisme – Ingrid Robeyns #boekencast afl 96 Toxisch reich – Sebastian Klein #boekencast afl 122 Komt een land bij de dokter – Michelle van Tongerloo #boekencast afl 114 Hannah Arendt - Wikipedia arts Wico Mulder - Praktijk SALUT Inner Development Goals Filosofie van de kroeg - Hans Schnitzler Luister naar deze aflevering Beluister hier ons gesprek over het boek Intiem verzet Opmerking: ik heb per ongeluk deze aflevering met de verkeerde microfoon opgenomen die wat verder wegstaat. Mijn excuses daarvoor. In een halfuur delen wij dit boek met jou. Een halfuur met kennis die je tot je neemt terwijl je wandelt, loopt of rijdt, bijvoorbeeld. Video van deze aflevering Bekijk ons gesprek op video https://youtu.be/jdKfi565MGo https://youtu.be/jdKfi565MGo Opmerking: ik heb per ongeluk deze aflevering met de verkeerde microfoon opgenomen die wat verder wegstaat. Mijn excuses daarvoor. In deze aflevering bespreken we het boek Intiem verzet In deze aflevering van de Ondernemers Boekencast bespreken we Intiem Verzet: Naar een filosofie van nabijheid van Josep Maria Esquirol (hoogleraar filosofie in Barcelona, leider van de Actoria Research Group rond hedendaagse filosofie en de relatie met psychiatrie). Het boek (Nederlandse vertaling, ca. 185 pagina’s leestekst) hebben we als complex en soms moeilijk toegankelijk ervaren, met veel verwijzingen naar andere filosofen en wisselende leesbaarheid per hoofdstuk en tussenteksten (‘momenten’). We bespreken de goed leesbare onderdelen o.a. ‘De warme maaltijd op tafel’ en ‘De tuinbewerkers’, maar we vinden passages zoals ‘Het subatomische zweet’ onbegrijpelijk. De bespreking richt zich op de kernideeën: ‘intiem verzet’ als verzet tegen ontwrichting, egoïsme en de ‘heerschappij van de actualiteit’ (social media, media-overload en een virtuele wereld), door terug te keren naar het nabije en alledaagse: samen eten, het huis als plek van bescherming en gastvrijheid, de tuin/het werk (met verwijzingen naar kloostertradities en ‘ora et labora’), en aandacht voor solidariteit. We noemen het concept ‘gifteconomie’ als kritiek op groei-logica en als volharding en herhaling ‘tot iedereen een huis en te eten heeft’, en verbinden dit aan fraternité/solidariteit en aan hedendaagse thema’s zoals dakloosheid. Verder komt ‘lofzang op het alledaagse’ aan bod (verwondering over eenvoud, waarbij eenvoud niet hetzelfde is als banaliteit) en het hoofdstuk ‘zelfzorg zonder narcisme’, waarin reflectie wordt gepresenteerd als zorg voor jezelf zonder egocentrisme. Tom bespreekt het hoofdstuk over taal als beschutting, met Levinas-citaten over taal als contact en een oprecht ‘gaat het goed met je?’ als vorm van zorg, en contrasteert dat met oppervlakkige ‘hoe gaat het?’-gesprekken en mediapraat. Het boek eindigt volgens ons met de gedachte dat ‘eenvoudige mensen’ dit al lang wisten en dat filosofische reflectie later aansluit, met verzet als het bewaken van verbinding. We sluiten af met de oproep de ‘stekker eruit te trekken’ uit actualiteit en routines, en terug te keren naar eenvoud, nabijheid en echte verbinding als basis voor een (her)nieuwde samenleving. Transcript Erno Hannink: [00:00:00] Welkom in de nieuwe Ondernemers Boekencast. Vandaag bespreken we het boek Intiem Verzet. Het boek van Josep Maria Esquirol. De ondertitel is Naar een filosofie van nabijheid. Het boekje hebben we gekregen van Ten Haven. Dankjewel daarvoor. Geregeld door Tom. Laat ik eerst even zeggen, Esquirol dat is een cartelaan. Hij is hoogleraar filosofie aan de Universiteit van Barcelona. En hij leidt de Actoria Research Group. Die is bezig met hedendaagse filosofie en in het bijzonder de relatie tussen filosofie en psychiatrie. Ik heb wel wat meer met filosofie en technologie, daar heb ik wel een paar keer wat dingen van gehoord en naar geluisterd. Maar ik moet zeggen, van de combinatie filosofie en psychiatrie nog niet. Het oorspronkelijke boek, de Spaanse versie, is volgens mij vier jaar geleden uitgekomen. En dit is de Nederlandse vertaling daarvan. Het boek is ongeveer 185 pagina's, het leesgedeelte.