OVT

Marten Kruijf, voormalig commandant en Ruslandkenner, bespreekt uitgeklede militaire parades en hun achtergrond. Claudia Rumondor, componist en musicoloog, praat over het beeld van Mozart in de film Amadeus. Alex Bakker, historicus en transman, vertelt over het Instituut für Sexualwissenschaft en vroege genderbehandelingen. Leendert van der Valk en Sanne Frequin belichten vergeten slavernijgeschiedenis en Honthorst-tentoonstelling.

Met Lucia van Geuns, energiedeskundige over oliebeleid; Dennis Bos, sociaal historicus over arbeidersstrijd; Abdelkader Benali, schrijver over henna en cultuur; Thijs en Wijnand Helfrich, historici/muzikanten over noordelijke uitvindingen; Wim Berkelaar, boekenrecensent met leestips. Ze praten over VAE's vertrek uit OPEC, de Haymarket-affaire en 1 mei, henna als cultureel erfgoed, en noordelijke uitvinders gecombineerd met muziek.

Helmer Helmers, historicus over vroegmoderne Illuminati; Hanne Nijtmans, onderzoeker naar complottheorieën; Casper Wits, Japanoloog over artikel 9; Dan Hassler-Forest, mediawetenschapper over franchisecinema; Fresco Sam-Sin, recensent; Louis Sicking, historicus over Nederland als provincie. Ze bespreken Illuminati-geschiedenis en moderne complotcultuur. Japanse pacifistische identiteit en recente wapenexportwijziging. De verschuiving van Hollywood naar franchise-economie.

Met Jos Palm, paus-kenner die conflicten tussen kerk en staat historiseert. Hanna Klarenbeek, kunsthistoricus van Paleis het Loo over de grote trapschildering. Ben Verbong, regisseur van Het meisje met het rode haar over de gerestaureerde film. Lotte Houwink ten Cate, historicus over Shere Hite en seksualiteitsdebat. Eva Peek, slavist en recensent met literaire tips. Korte, levendige gesprekken over macht, kunst, film, seksualiteit en censuur.

Met Krisztina Lajosi-Moore, cultuurhistoricus uit Boedapest, over onverwachte wendingen rond Orbán en de verkiezingen. Beatrice de Graaf, hoogleraar internationale betrekkingen, en Niels Drost, Rusland-analist, over Poetin’s gebruik van geschiedenis en tsaristische retoriek. Rick Nieman, journalist, over Krishnamurti’s grote bijeenkomsten in Ommen en hun merkwaardige impact op het dorp. Jon Verriet, voedselhistoricus, over de evolutie van de Schijf van Vijf.

Erella Grassiani, antropologe en Israël-kenner, analyseert de retoriek rond een Gaza-achtig plan voor Zuid-Libanon. Simone Wijmans, NOS-presentator en maker van Simone en de Roofstaat, vertelt over haar reizen naar voormalige kolonies en vergeten verhalen. Daniel Soliman, egyptoloog, bespreekt de rijke oud-Egyptische schrijfcultuur. Rosa Kösters, stakingshistorica, belicht zelforganisatie van arbeidsmigranten in Nederlandse stakingen.

Olaf van Nimwegen, militair historicus die uitlegt wie d'Artagnan echt was. Tijmen Dokter, historicus en theatermaker over Johnny & Jones en muziek uit Westerbork. Bert Kuipers, predikant en pleitbezorger voor kerkelijke inzegening van homokoppels. Fresco Sam-Sin, recensent en sinoloog over boeken en tentoonstellingen. Sabine Groenewegen, kunstenaar die koloniale filmmaterialen herleest. Ze bespreken vondst, muziek, kerkelijke voorgeschiedenis, literatuur en koloniale archieven.

(1:24) Richard de Mos leidde zijn partij Hart voor Den Haag naar een monsterzege in de gemeenteraadsverkiezingen, en hij is niet de enige. Terwijl landelijke partijen steeds meer worstelen hun gemeenteraadszetels te behouden, lijken lokale spelers precies te weten waar ze moeten zijn: dicht bij de buurt, dicht bij de ergernissen, dicht bij de kiezer. We hebben het over die opmars van lokale partijen en de spanning tussen lokale zorgen en landelijke idealen met Henk te Velde, hoogleraar Nederlandse Geschiedenis.  (12:30) Aletta Jacobs (1854-1929) is hét icoon van de Nederlandse feministische geschiedenis. Ze was de eerste vrouw die mocht studeren, de eerste vrouwelijke arts van Nederland en ze streed voor het vrouwenkiesrecht. Toch heeft ze in het collectieve geheugen een stoffig imago. Dat wordt op kop gezet in de gloednieuwe ALETTA de musical van Theater Oostpool. Aletta-historicus Mineke Bosch was bij de première en vertelt over deze nieuwe Aletta-interpretatie.  (27:35) De Spaanse koning heeft deze maand toegegeven dat er veel misstanden zijn begaan door de Spanjaarden die het huidige Mexico veroverden. Ruim 500 jaar na deze conquistadores is dit de eerste keer dat Spanje een stap in de richting van excuses zet. Hoe hebben de Spanjaarden zich in Mexico misdragen, en wat betekent het voor Mexicanen dat Spanje nu toch deze stap zet? We vragen het Wil Pansters, hoogleraar sociale en politieke antropologie van Latijns-Amerika en in het bijzonder Mexico aan de Universiteit Utrecht.  (37:35) OVT-recensent Nadia Bouras bespreekt twee boeken, en twee films die te zien op het Movies that Matter Festival (20-28 maart): Stakkers en wolven. In de schaduw van Gaza - Lotfi El Hamidi De donkere kamer (Een geschiedenis van migraine) - Celia Svedhem (vert. Hans Kloos) Cutting through rocks - Sara Khaki, Mohammadreza Eyni Voix Invisibles - Bart van den Aardweg  (52:20) Het recht van de sterkste #7: Jorrit Steehouder, historicus en expert op het gebied van de Europese eenwording over Jean Monnet — de stille architect van de Europese Unie.  (1:08:40) OVT Doc: Amrita Sher-Gil “Europa is van Picasso, Matisse, Braque en vele anderen. India behoort alleen mij toe.” Met deze woorden beschreef Amrita Sher-Gil (1913–1941) haar positie in de kunstwereld. Ze wordt beschouwd als een van de grootste vrouwelijke avant-gardekunstenaars van het begin van de 20e eeuw. Een pionier op het gebied van moderne Indiase schilderkunst. Uniek is haar transculturele stijl; een vermenging van Europese technieken en Indiase thema’s. Amrita betekent ‘onsterfelijkheid’, toch overleed ze op 28-jarige leeftijd. Wie was deze eigenzinnige kunstenaar? En wat moeten we weten om haar werk te begrijpen? Een portret gemaakt door Laura Stek, met Barnita Bagchi, Annemiek Rens en Laxmi Manuela.  Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-22-maart-2026  

(01:57) Brandende vrachtschepen en raketten die inslaan op tankers: de Straat van Hormuz staat in het middelpunt van een internationale crisis. Het is een nieuw hoofdstuk in een eeuwenlange strijd rond een van de belangrijkste maritieme knelpunten ter wereld. We praten er over met VPRO-collega Abdou Bouzerda, journalist bij Bureau Buitenland en Midden-Oostenkenner.  (16:26) Als de oorlog rond Iran zich uitbreidt naar de bronnen voor drinkwater in de Golfregio, zijn de humanitaire gevolgen niet te overzien, ziet politiek hydroloog Stefan Deconinck. Hij is te gast om het te hebben over verleden en heden van drinkwater als oorlogswapen.  (29:42) In de zestiende eeuw breekt in Europa een ware jacht op oude teksten uit. Humanisten trekken langs kloosters en bibliotheken om Griekse en Romeinse manuscripten op te sporen; met de kennis uit de oudheid zouden ze Europa misschien opnieuw kunnen laten bloeien. Zo ook Arnoud van Eijndhouts uit Aarle-Rixtel, beter bekend als Arlenius. Hij reist naar Ferrara, Bologna en Venetië, en wordt zo een belangrijke schakel in de boekenwereld van de Renaissance. Schrijver en taalkundige Wim Daniëls, zelf afkomstig uit Aarle-Rixtel, reconstrueert zijn opmerkelijke leven in De boekhandelaar van Bologna.  (43:46) OVT-recensent Sanne Frequin bespreekt twee boeken en een tentoonstelling: Killing the Dead, Vampire Epidemics from Mesopotamia to the New World - John Blair Heksenjacht - Maartje van der Laak Water & Licht - Tentoonstelling in het Dordrechts Museum  (59:38) Roti, bakabana, bara en vele andere gerechten uit de Surinaamse keuken zijn tegenwoordig in Nederland gemakkelijk te vinden. Maar wat is de geschiedenis van die keuken, en waarom vinden we zo veel absurde fantasie-Surinaamse gerechten in de supermarkt? Dat zien we in de nieuwe theatervoorstelling Peper & Zuur?! van comedian Howard Komproe en kok Noni Kooiman. Beide theatermakers zijn te gast om ons door de culinaire geschiedenis van Suriname heen te loodsen.  (01:09:47) OVT Doc: Voor Alia Nergens ter wereld hebben vrouwen zoveel beperkingen als in Afghanistan. ‘Genderapartheid’ heet het systeem van het tweede Talibanregime, waarin vrouwenrechten stelselmatig worden geschonden. Meisjes mogen vanaf hun twaalfde niet meer naar school; vrouwen mogen niet werken; er mag niet worden gezongen; en in het onderwijs zijn door vrouwen geschreven boeken verboden. Hoe dat is gekomen, is te horen in de documentaire Voor Alia van Maartje Duin. Voor Alia is een portret van de Afghaans-Nederlandse schrijfster Forugh Karimi, en via het verhaal over Karimi’s jeugdvriendin Alia komen we dichterbij deze pijnlijke geschiedenis.  Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-15-maart-2026 

(01:57) Het zijn vage berichten die in verschillende media verschijnen: Koerden zouden zich gaan mengen in de oorlog in Iran, of daar zelfs al mee bezig zijn. Daar is vooralsnog geen bewijs voor, maar duidelijk is dat de Amerikanen in gesprek zijn met Koerdische groepen in Iran en daarbuiten. Het is niet de eerste keer dat de VS rekent op Koerdische steun. Hoe hebben Koerden – die bekend staan als het grootste volk zonder staat - zich eerder opgesteld in Amerikaanse oorlogen, en wat betekent dat voor de oorlog tegen Iran nu? Michiel Leezenberg, filosoof en Koerden-deskundige bij de UvA is te gast.  (13:24) Ali en Nino zijn de Azerbeidzjaanse Romeo en Julia. Het is een verhaal van liefde tussen verschillende culturen en geloof. Schrijver Abdelkader Benali en pianist Daria van den Bercken brengen met hun voorstelling De wereld van Ali & Nino een muzikale reis door de multiculturele lappendeken van de Kaukasus aan het begin van de 20e eeuw.  (27:54) Crack. Gerookte cocaïne. In steeds meer Nederlandse parken en straten in de grote steden is het een zichtbaar overlast gevende harddrug. Het beeld van openlijk drugsgebruik in stadsparken roept herinneringen op aan de heroïne-epidemie in de jaren zeventig. Arjan Nuijten is drugshistoricus en neemt ons mee naar het beruchte Vondelpark van 1972.  (39:27) OVT-recensent Fresco Sam-Sin bespreekt twee boeken en een museum: - Consent, Een geschiedenis van dwang en vrije wil en alles daartussenin - Chanelle Delameillieure en Jolien Gijbels - Het Museum voor de Verpleegkunde - Landverhuizers rond de Sloterplas - Wendela Gronthoud  (53:22) ‘Bestaan er Zwarte engelen?’ Het is een vraag die in de nieuwe roman Achtentwintig letters van Rashid Novaire een zoektocht naar een beladen verleden opent. Een verhaal dat zijn oorsprong vindt in de route van de Sub-Sahara naar de Maghreb, en een familiegeschiedenis die generaties overspant, van slavernij tot trouw aan de sultan van Marokko. Auteur Rashid Novaire is deze zondag te gast, en bespreekt zijn nieuwe roman.  (01:06:02) OVT Doc: Hondenrassen Het blijft een thema waar veel discussie over bestaat: het fokken van rashonden. Hoe ver moeten we daarin gaan? En ten koste van wat?  En wanneer ontstonden de eerste rashonden eigenlijk? Luister naar de eerder gemaakte documentaire ‘Touch of Gold - Daylight Charisma’ (door Laura Stek).  Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-8-maart-2026